Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνων της Γερμανίας, αναλύει εάν πρέπει να γνωρίζουμε ποια ένωση ιωδίου –ιωδιούχο νάτριο ή ιωδικό κάλιο– χρησιμοποιείται στο αλάτι που αγοράσαμε
Παγκοσμίως, η ανεπάρκεια ιωδίου επηρεάζει περίπου δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους και είναι η κύρια αιτία νοητικής και αναπτυξιακής αναπηρίας που μπορεί να προληφθεί. Στις αρχές του 20ου αιώνα, η έλλειψη ιωδίου ήταν πιο συχνή. Έτσι υπήρχε σε μεγάλο βαθμό ο φόβος πως το ιώδιο που βρίσκεται στα τρόφιμα δεν θα ήταν αρκετό για τη λειτουργία του θυρεοειδούς. Για το λόγο αυτό, από το 1920 και μετά, πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο άρχισαν αν εμπλουτίζουν το επιτραπέζιο αλάτι με ιώδιο σε μία προσπάθεια προστασίας της υγείας του πληθυσμού καθώς αυτή η προσθήκη ουσιαστικά εξασφαλίζει την παρουσία ιωδίου στη διατροφή. Αυτό σημαίνει ότι το αλάτι ήταν ένα από τα πρώτα λειτουργικά τρόφιμα ή αλλιώς functional foods. Σύμφωνα με τις δηλώσεις της ετικέτας, το εμπορικά διαθέσιμο ιωδιούχο αλάτι περιέχει ιώδιο της τάξης των 15-80 mg ιωδίου ανά kg άλατος. Για την ενίσχυση του αλατιού χρησιμοποιείται είτε ιωδιούχο κάλιο είτε ιωδικό νάτριο.
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1169/2011, τα συστατικά των τροφίμων πρέπει να αναγράφονται με την ειδική τους ονομασία, συμπεριλαμβανομένων των ενώσεων που χρησιμοποιούνται για τον εμπλουτισμό. Ωστόσο, στην περίπτωση του ιωδιούχου αλατιού, συχνά αρκεί η απλή ένδειξη «ιωδιούχο αλάτι» χωρίς να προσδιορίζεται αν πρόκειται για ιωδικό κάλιο ή ιωδικό νάτριο.
Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνων της Γερμανίας (BfR) και το Ινστιτούτο MRI εξέτασαν εάν η γνώση από την πλευρά των καταναλωτών, της ακριβούς ένωσης ιωδίου είναι σημαντική για λόγους υγείας. Τα συμπεράσματά τους δείχνουν ότι ακόμη και σε ευαίσθητες ομάδες πληθυσμού, η απλοποιημένη επισήμανση «ιωδιούχο αλάτι» δεν προκαλεί κενά ενημέρωσης που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την υγεία.
Η απορρόφηση του καλίου ή του νατρίου από τις ενώσεις που χρησιμοποιούνται στο ιωδιούχο αλάτι είναι τόσο μικρή σε σχέση με την ημερήσια διατροφή, ώστε δεν παίζει ουσιαστικό ρόλο. Για παράδειγμα, το κάλιο που προσλαμβάνεται μέσω του αλατιού είναι χιλιάδες φορές λιγότερο από αυτό που λαμβάνεται από κοινές τροφές όπως οι μπανάνες ή οι ντομάτες.
Ακόμη και για άτομα με προβλήματα νεφρικής λειτουργίας ή με ανάγκη περιορισμού καλίου, η συμβολή του καλίου από το ιωδιούχο αλάτι είναι πρακτικά αμελητέα. Το ίδιο ισχύει και για το νάτριο: η περιεκτικότητα που προέρχεται από το ιωδικό νάτριο είναι αμελητέα μπροστά στις μεγάλες ποσότητες νατρίου που καταναλώνουμε μέσω του χλωριούχου νατρίου, δηλαδή του απλού επιτραπέζιου αλατιού.
Επιπλέον, σε όλες τις αναλύσεις που έχουν γίνει, το ιωδιούχο άλας μετατρέπεται στον οργανισμό σε ιωδίδιο, τη μορφή που είναι άμεσα βιοδιαθέσιμη. Συνεπώς, η μορφή της ένωσης που προστίθεται στο αλάτι δεν διαφοροποιεί την απορρόφηση και τη δράση του ιωδίου στον οργανισμό.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένα δεδομένα που να υποστηρίζουν την ανάγκη διάκρισης ανάμεσα σε ιωδιούχα και ιωδικά άλατα στη σήμανση. Οι κίνδυνοι υπερκατανάλωσης σχετίζονται με την υπερβολική πρόσληψη αλατιού συνολικά και όχι με τον τύπο της ένωσης ιωδίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από το 2014 η απλή αναγραφή «ιωδιούχο αλάτι» ήταν ο κανόνας και είχε καθιερωθεί ως συνήθης ονομασία. Οι καταναλωτές είχαν αποδεχθεί αυτόν τον τρόπο επισήμανσης, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις ότι η έλλειψη λεπτομερειών επηρέαζε τις διατροφικές τους επιλογές ή την υγεία τους.
Συνολικά, το BfR και το MRI καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η απλοποιημένη επισήμανση είναι επαρκής και δεν θέτει σε κίνδυνο τους καταναλωτές. Η πραγματική πρόκληση παραμένει η μείωση της συνολικής πρόσληψης αλατιού στον πληθυσμό, που αποτελεί βασικό παράγοντα για την πρόληψη της υπέρτασης και των καρδιαγγειακών νοσημάτων.
