Νέα δεδομένα για τη στάση παιδιών και εφήβων απέναντι στην αντηλιακή προστασία
Τα παιδιά και οι έφηβοι συχνά επιδίδονται σε συμπεριφορές που αυξάνουν την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UVR), αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Μια πρόσφατη μελέτη σε περισσότερους από 2.100 μαθητές λυκείου, εξετάζει τη στάση των εφήβων απέναντι στην αντηλιακή προστασία και επιχειρεί να εξηγήσει γιατί, παρά τη γνωστή επικινδυνότητα της υπεριώδους ακτινοβολίας, η χρήση αντηλιακού παραμένει περιορισμένη.
Η έρευνα καταγράφει ότι οι έφηβοι που θεωρούν τη χρήση αντηλιακού «κοστοβόρα» σε επίπεδο καθημερινότητας, εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα προστασίας από τον ήλιο. Το «κόστος» δεν αφορά μόνο οικονομικούς παράγοντες, αλλά κυρίως πρακτικά και αισθητικά ζητήματα: η αίσθηση λιπαρότητας, η ανάγκη επαναλαμβανόμενης εφαρμογής, η ενόχληση από τη ζέστη ή η αντίληψη ότι τα προστατευτικά ρούχα δεν είναι ελκυστικά. Πιο απλά το θεωρούν ενοχλητικό και “μπελά” επειδή κολλάει και είναι λιπαρό και θέλει επανάληψη και νιώθουν ότι δεν δείχνουν ωραίοι. Αυτοί οι παράγοντες συνδέονται άμεσα με μειωμένη χρήση αντηλιακού και γενικότερα με λιγότερες συμπεριφορές προστασίας.
Παράλληλα, η μελέτη αναδεικνύει ότι το μαύρισμα λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο. Οι μαθητές που αποδίδουν θετικά χαρακτηριστικά στην ηλιοθεραπεία, όπως βελτίωση της εμφάνισης, αύξηση της αυτοπεποίθησης ή κοινωνική αποδοχή, τείνουν να εκτίθενται περισσότερο στον ήλιο και να υιοθετούν λιγότερα μέτρα προστασίας. Η αντίληψη ότι το μαυρισμένο δέρμα είναι πιο ελκυστικό παραμένει καθοριστικός παράγοντας στη διαμόρφωση συμπεριφορών.
Η επίδραση του κοινωνικού περιβάλλοντος είναι επίσης σημαντική. Οι έφηβοι επηρεάζονται από τις συνήθειες των συνομηλίκων τους και από τις κυρίαρχες αισθητικές αντιλήψεις. Όταν το μαύρισμα θεωρείται επιθυμητό στον κοινωνικό τους κύκλο, η χρήση αντηλιακού υποχωρεί. Η επιλογή αυτή δεν προκύπτει μόνο από ατομική στάση αλλά ενισχύεται από συλλογικές συμπεριφορές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι η γνώση για τους κινδύνους της υπεριώδους ακτινοβολίας έχει περιορισμένη επίδραση στην πράξη. Αν και οι μαθητές εμφανίζουν μέτριο επίπεδο ενημέρωσης για την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος, αυτό δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη υιοθέτηση προστατευτικών συνηθειών. Η συσχέτιση μεταξύ γνώσης και συμπεριφοράς είναι ασθενής, γεγονός που δείχνει ότι η ενημέρωση από μόνη της δεν αρκεί. Δηλαδή το “βάλε αντηλιακό γιατί θα πάθεις καρκίνο” δεν δουλεύει ιδιαίτερα καλά.
Συνολικά, η μελέτη καταλήγει ότι οι στάσεις των εφήβων απέναντι στο αντηλιακό καθορίζονται κυρίως από το πώς αντιλαμβάνονται την καθημερινή του χρήση και από τα οφέλη που αποδίδουν στο μαύρισμα. Οι πρακτικές δυσκολίες και τα αισθητικά κριτήρια φαίνεται να υπερισχύουν των υγειονομικών ανησυχιών. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι παρεμβάσεις πρόληψης θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυτούς τους παράγοντες, εστιάζοντας όχι μόνο στην ενημέρωση αλλά και στην αλλαγή αντιλήψεων γύρω από την εμφάνιση και την ευκολία χρήσης των μέτρων προστασίας.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
