Το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα μπορεί να συνδέεται με ένα επιπλέον όφελος που δεν περιορίζεται στην πρόληψη της επώδυνης λοίμωξης. Νέα μελέτη σε περισσότερους από 72.000 ανθρώπους ηλικίας 60 ετών και άνω διαπίστωσε ότι όσοι έλαβαν το νεότερο ανασυνδυασμένο εμβόλιο Shingrix είχαν χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο σε σύγκριση με όσους είχαν προηγουμένως λάβει το παλαιότερο εμβόλιο Zostavax. Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης αξιοποίησαν μια ιδιαίτερη συγκυρία στις ΗΠΑ. Η μετάβαση από το Zostavax, ένα ζωντανό εξασθενημένο εμβόλιο, στο Shingrix, ένα ανασυνδυασμένο εμβόλιο, το 2017 δημιούργησε τη δυνατότητα να συγκριθούν άνθρωποι που είχαν εμβολιαστεί σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, χωρίς να χρειάζεται να αντιπαραβληθούν εμβολιασμένοι με ανθρώπους που δεν είχαν εμβολιαστεί καθόλου. Στη μελέτη συμμετείχαν δύο ομάδες των 36.460 ατόμων.
Κατά την επταετή παρακολούθηση, όσοι είχαν λάβει κυρίως το Shingrix παρουσίασαν 9% χαμηλότερη καρδιαγγειακή επιβάρυνση σε σχέση με την ομάδα που είχε λάβει κυρίως το Zostavax. Η διαφορά ήταν ακόμη μεγαλύτερη για ορισμένες συγκεκριμένες παθήσεις, με 10% χαμηλότερη επιβάρυνση από ισχαιμική καρδιοπάθεια και 12% χαμηλότερη από καρδιακή ανεπάρκεια. Στους άνδρες καταγράφηκε επίσης 12% χαμηλότερη επιβάρυνση από ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη κατά τα πρώτα χρόνια μετά τον εμβολιασμό και μειωνόταν με την πάροδο του χρόνου. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης 7% χαμηλότερη επιβάρυνση από κολπική μαρμαρυγή, ενώ δεν διαπιστώθηκε αντίστοιχη σχέση για όλες τις καρδιαγγειακές και αγγειακές παθήσεις που εξετάστηκαν. Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη υποδείξει πιθανή σχέση μεταξύ εμβολιασμού κατά του έρπητα ζωστήρα και μειωμένου καρδιαγγειακού κινδύνου, αλλά παρουσίαζαν ένα σημαντικό μεθοδολογικό πρόβλημα. Συνέκριναν ανθρώπους που είχαν επιλέξει να εμβολιαστούν με ανθρώπους που δεν είχαν εμβολιαστεί. Έτσι, δεν μπορούσε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι εμβολιασμένοι να είχαν γενικά πιο υγιεινό τρόπο ζωής ή καλύτερη πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.
Τι μπορεί να εξηγεί τη σχέση
Οι ερευνητές δεν απέδειξαν τον μηχανισμό πίσω από τη συγκεκριμένη συσχέτιση. Μία πιθανότητα που εξετάζεται αφορά το AS01B, ένα ανοσοενισχυτικό συστατικό του Shingrix, το οποίο ενισχύει την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η επίδραση αυτή θα μπορούσε να συνδέεται με φλεγμονώδεις μηχανισμούς που εμπλέκονται και στην καρδιαγγειακή νόσο, όμως πρόκειται ακόμη για υπόθεση που χρειάζεται πειραματική επιβεβαίωση. Μια δεύτερη πιθανή εξήγηση είναι ότι η πρόληψη του ίδιου του έρπητα ζωστήρα μπορεί να περιορίζει ορισμένους μηχανισμούς που σχετίζονται με καρδιαγγειακά επεισόδια. Η λοίμωξη από τον ιό της ανεμοβλογιάς και του έρπητα ζωστήρα έχει συσχετιστεί σε προηγούμενες έρευνες με φλεγμονή και αγγειακά προβλήματα, επομένως η αποτροπή της μπορεί να έχει ευρύτερες επιδράσεις. Ωστόσο, ούτε αυτή η υπόθεση έχει αποδειχθεί από τη συγκεκριμένη μελέτη.
Δεν είναι ακόμη εμβόλιο για την καρδιά
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, έστω και με σχεδιασμό που περιορίζει σημαντικά ορισμένες από τις συνήθεις πηγές σύγχυσης. Τα αποτελέσματα δείχνουν μια ισχυρή συσχέτιση και δημιουργούν την ανάγκη για κλινικές δοκιμές που θα εξετάσουν άμεσα αν το Shingrix έχει καρδιοπροστατευτική δράση. Επομένως, το νέο εύρημα δεν σημαίνει ότι το εμβόλιο πρέπει να χορηγείται για την πρόληψη εμφράγματος, καρδιακής ανεπάρκειας ή εγκεφαλικού. Η βασική του χρήση παραμένει η πρόληψη του έρπητα ζωστήρα και των επιπλοκών του. Η πιθανή καρδιαγγειακή προστασία αποτελεί ένα ενδιαφέρον πρόσθετο εύρημα που τώρα χρειάζεται να επιβεβαιωθεί με ειδικά σχεδιασμένες μελέτες.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Medicine.
