Συμπληρώματα διατροφής που απευθύνονται ειδικά σε γυναίκες στην περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση μπορεί να κοστίζουν πολλαπλάσια από ένα απλό πολυβιταμινούχο σκεύασμα, χωρίς όμως να προσφέρουν αντίστοιχα περισσότερα θρεπτικά συστατικά ή δόσεις που έχουν τεκμηριωθεί επιστημονικά. Αυτό προκύπτει από αναλυτική αξιολόγηση της βρετανικής καταναλωτικής οργάνωσης Which?, η οποία εξέτασε 26 συμπληρώματα και περισσότερα από 78 δραστικά συστατικά, συγκρίνοντάς τα με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Η Which? διαπίστωσε σημαντικές διαφορές μεταξύ των προϊόντων ως προς τις βιταμίνες, τα μέταλλα και τα φυτικά συστατικά που περιέχουν, αλλά και ως προς τις ποσότητές τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, ένα συστατικό υπήρχε στην ετικέτα, χωρίς όμως η δόση να πλησιάζει εκείνες που έχουν χρησιμοποιηθεί σε κλινικές μελέτες. Η πρακτική αυτή είναι γνωστή ως «fairy-dusting» και μπορεί να δημιουργεί την εντύπωση ενός ιδιαίτερα πλούσιου σκευάσματος, ενώ η πραγματική ποσότητα ενός συστατικού είναι πολύ μικρή.
Όταν η τιμή δεν συμβαδίζει με τη σύνθεση
Η διαφορά στην τιμή μπορεί να είναι εντυπωσιακή. Σύμφωνα με την Which?, ένα απλό πολυβιταμινούχο σκεύασμα της Asda κόστιζε μόλις 6 πένες την ημέρα, δηλαδή περίπου 0,07 ευρώ, και παρείχε όλες τις βασικές βιταμίνες, μαζί με 200 mg ασβεστίου και 100 mg μαγνησίου. Με βάση την ισοτιμία αναφοράς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις 25 Σεπτεμβρίου 2026, όπου 1 ευρώ αντιστοιχούσε σε 0,86045 λίρες, οι 6 πένες αντιστοιχούν περίπου σε 7 λεπτά του ευρώ.
Αντίθετα, ορισμένα εξειδικευμένα σκευάσματα για την εμμηνόπαυση φτάνουν σε ετήσιο κόστος εκατοντάδων ευρώ, σύμφωνα με την αξιολόγηση που δημοσιοποίησε η Which?. Στα προϊόντα που εξετάστηκαν υπήρχαν ημερήσιες τιμές από περίπου 0,42 ευρώ έως περισσότερο από 1,50 ευρώ, ανάλογα με το προϊόν και την τιμή λιανικής. Η ίδια η Which? επισημαίνει ότι οι τιμές συχνά διαφέρουν σημαντικά μεταξύ καταστημάτων και ότι ορισμένα προϊόντα πωλούνται με εκπτώσεις.
Το συμπέρασμα δεν είναι ότι ένα απλό πολυβιταμινούχο σκεύασμα καλύπτει κάθε ανάγκη μιας γυναίκας στην εμμηνόπαυση. Αντίθετα, η Which? υπογραμμίζει ότι ορισμένα θρεπτικά συστατικά, όπως το ασβέστιο, χρειάζονται ποσότητες που δύσκολα χωρούν σε ένα τυπικό χάπι πολλαπλών βιταμινών. Η ανάγκη για συμπλήρωμα εξαρτάται επομένως από τη διατροφή, την ηλικία, την περίοδο της εμμηνοπαυσιακής μετάβασης και τυχόν διαπιστωμένες ελλείψεις.
Η πτώση των επιπέδων οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση συνδέεται με αυξημένη απώλεια οστικής πυκνότητας, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την επαρκή πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D. Η Which? χαρακτηρίζει αυτά τα δύο θρεπτικά συστατικά ως εκείνα για τα οποία υπάρχουν τα ισχυρότερα δεδομένα σε σχέση με την υγεία των οστών κατά την εμμηνόπαυση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες χρειάζονται ένα συγκεκριμένο συμπλήρωμα. Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου μπορεί να επιτευχθεί και μέσω της διατροφής, ενώ η ανάγκη για συμπληρώματα βιταμίνης D ή ασβεστίου εξαρτάται από τις ατομικές ανάγκες και την ιατρική αξιολόγηση. Η Which? αναφέρει ως σημείο αναφοράς τα 1.200 mg ασβεστίου ημερησίως μετά την εμμηνόπαυση, ενώ για τη βιταμίνη D αναφέρει 10 μικρογραμμάρια την ημέρα.
Ο σίδηρος έχει διαφορετική σημασία. Κατά την περιεμμηνόπαυση, όταν η περίοδος μπορεί να γίνει πιο συχνή ή πιο βαριά, οι ανάγκες και ο κίνδυνος έλλειψης μπορεί να αυξηθούν. Μετά την οριστική διακοπή της περιόδου, όμως, οι ανάγκες μειώνονται σημαντικά. Η λήψη σιδήρου χωρίς διαπιστωμένη ανάγκη δεν θεωρείται επομένως γενική σύσταση.
Τα φυτικά συστατικά δεν είναι πάντα η λύση
Πολλά από τα σκευάσματα που εξετάστηκαν περιείχαν φυτικά εκχυλίσματα, όπως μαύρο cohosh, ισοφλαβόνες από σόγια ή κόκκινο τριφύλλι, φασκόμηλο και άλλα βοτανικά συστατικά. Ωστόσο, η Which? διαπίστωσε ότι η επιστημονική τεκμηρίωση διαφέρει σημαντικά από συστατικό σε συστατικό και ότι αρκετά προϊόντα περιέχουν πολύ μικρότερες ποσότητες από εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν στις σχετικές κλινικές δοκιμές.
Η εικόνα αυτή συμφωνεί με τη θέση της Menopause Society, η οποία έχει επισημάνει ότι για αρκετά δημοφιλή συμπληρώματα τα στοιχεία για την αντιμετώπιση των εξάψεων και άλλων συμπτωμάτων είναι περιορισμένα ή μη πειστικά. Ειδικά για το μαύρο cohosh, η θέση του 2023 αναφέρει ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να υποστηριχθεί η χρήση του για αγγειοκινητικά συμπτώματα.
Η Which? υπογραμμίζει επίσης ότι η λέξη «φυσικό» δεν σημαίνει αυτομάτως ασφαλές. Ορισμένα φυτικά συστατικά μπορεί να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα ή να μην είναι κατάλληλα για ανθρώπους με συγκεκριμένες παθήσεις. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή συμπληρωμάτων, ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται παράλληλα με φαρμακευτική αγωγή, χρειάζεται εξατομίκευση και συμβουλή από γιατρό ή φαρμακοποιό.
Η έρευνα της Which? δείχνει τελικά ότι η ένδειξη «για την εμμηνόπαυση» στην ετικέτα δεν αρκεί για να αποδείξει ότι ένα συμπλήρωμα περιέχει τις σωστές ουσίες στις σωστές ποσότητες. Η ίδια η Which? προτείνει στους καταναλωτές να εξετάζουν αναλυτικά τη σύνθεση και τις δόσεις και να μην θεωρούν ότι η υψηλότερη τιμή αποτελεί από μόνη της ένδειξη καλύτερου προϊόντος.
