Η ΕΕ διπλοπαιζει με την ασφάλεια τροφίμων: απαγορεύει επικίνδυνες ουσίες εντός των συνόρων της, αλλά τις στέλνει σε τρίτες χώρες και τα κατάλοιπά τους επιστρέφουν στο πιάτο των Ευρωπαίων
Μια νέα έρευνα των ανεξάρτητων οργανώσεων δημοσιογραφικής έρευνας και ελέγχου εταιρικών και περιβαλλοντικών πρακτικών, Unearthed και Public Eye φέρνει στο φως ένα εξοργιστικό φαινόμενο: η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τις επανειλημμένες δεσμεύσεις της για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος, έχει διπλασιάσει την εξαγωγή απαγορευμένων φυτοφαρμάκων – φτάνοντας τις 122.000 τόνους το 2024.
Η υποκρισία είναι προφανής: ενώ αυτά τα προϊόντα απαγορεύονται στις ευρωπαϊκές καλλιέργειες λόγω σοβαρών κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, οι ίδιες ουσίες παράγονται και εξάγονται σε χώρες του Παγκόσμιου Νότου, όπου οι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς. Το αποτέλεσμα; Τρόφιμα που εισάγουμε στην Ευρώπη συχνά φέρουν τις ίδιες επικίνδυνες ουσίες που δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν εδώ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πορτοκάλια τίγκα στα φυτοφάρμακα στους πάγκους μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Οργάνωση καταναλωτών ζητά την απαγόρευση πώλησης νερού που διατίθεται και στην Ελλάδα
Τα αποτελέσματα της έρευνας
Η έρευνα αποκαλύπτει μια ανησυχητική εικόνα για την εξαγωγή απαγορευμένων φυτοφαρμάκων από την Ευρωπαϊκή Ένωση: Το 2024, 13 κράτη-μέλη συμμετείχαν σε τέτοιες εξαγωγές, με τη Γερμανία να αναδεικνύεται ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας (50.300 τόνους, έναντι μόλις 8.100 το 2018), ενώ ακολουθούν το Βέλγιο (16.500 τόνους), η Ισπανία (12.900), η Ολλανδία (12.700), η Βουλγαρία (10.300) και η Ιταλία (7.000).
Η BASF ξεχωρίζει ως η μεγαλύτερη εταιρεία-εξαγωγέας με πάνω από 34.000 τόνους απαγορευμένων ουσιών, περιλαμβανομένων των glufosinate, epoxiconazolo και 2.800 τόνων fipronil, γνωστού για τις μαζικές θανάτους μελισσών σε χώρες όπως η Βραζιλία. Συνολικά, πάνω από 40 εταιρείες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων Corteva, Syngenta, Bayer και άλλες, συμμετείχαν στις εξαγωγές προς 93 χώρες, από τις οποίες οι 71 έχουν μεσαίο ή χαμηλό εισόδημα, με κύριο αποδέκτη τη Βραζιλία (14.600 τόνους). Άλλα μεγάλα εισαγωγικά κράτη είναι η Ουκρανία, το Μαρόκο, η Μαλαισία και η Κίνα, ενώ οι ΗΠΑ εμφανίζονται ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας σε χώρες υψηλού εισοδήματος (20.100 τόνους).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εμφιαλωμένο νερό: Αυτή είναι η εταιρεία που χάνει τις δίκες αλλά συνεχίζει τις στρατηγικές αγωγές εκφοβισμού δημοσιογράφων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρωινός καφές με ή χωρίς γάλα: Ποιος είναι πιο υγιεινός;
Οι εξαγωγές περιλαμβάνουν επίσης περίπου 600 τόνους σπόρων καλλιεργειών όπως καλαμπόκι, ηλίανθο και κολζα, επεξεργασμένων με απαγορευμένα νεονικοτινοειδή θανατηφόρα για τις μέλισσες. Η ανάλυση αυτή αναδεικνύει το διπλό πρότυπο της Ευρώπης: ουσίες που απαγορεύονται για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος εντός των συνόρων της, εξάγονται σε χώρες με χαμηλότερους ελέγχους, θέτοντας σε κίνδυνο οικοσυστήματα και ανθρώπινες ζωές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κατεψυγμένα προϊόντα: Αν δεις κάτι από αυτά τα σημάδια, μην αγοράσεις τίποτα, απλώς φύγε…
Μεταξύ των πιο εξαγόμενων δραστικών ουσιών βρίσκονται:
- 1,3-δικλοροπροπένιο, απαγορευμένο από το 2007 για τις επιπτώσεις σε υδροφόρους ορίζοντες και άγρια ζωή, με πάνω από 21.000 τόνους προς εξαγωγή.
- Γλουφοσινίτη (Glufosinate), απαγορευμένο από το 2018 λόγω τοξικότητας στην αναπαραγωγή, με 20.000 τόνους να πηγαίνουν σε 26 χώρες.
- Νεονικοτινοειδή, θανατηφόρα για τις μέλισσες, που εξάγονται σε τεράστιες ποσότητες παρότι απαγορεύονται εντός ΕΕ.
Το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών κατευθύνεται σε φτωχές ή μεσαίου εισοδήματος χώρες, όπου η έλλειψη ελέγχων μετατρέπει αυτή την «ευρωπαϊκή προστασία» σε μια τοξική βόμβα για την υγεία και το περιβάλλον. Το μεγαλύτερο θύμα; Η Βραζιλία, πλούσια σε βιοποικιλότητα, που δέχεται τεράστιες ποσότητες αυτών των απαγορευμένων φυτοφαρμάκων.
Παρά τις υποσχέσεις της Κομισιόν από το 2018 για «καλό παράδειγμα» και περιορισμό της εξαγωγής αυτών των ουσιών, τίποτα δεν έχει αλλάξει. Οι εθνικές προσπάθειες στη Γαλλία και το Βέλγιο περιορίζονται από την έλλειψη κοινού ευρωπαϊκού νόμου, και τα μεγέθη των εξαγωγών έχουν πλέον διπλασιαστεί.
Το μήνυμα είναι σαφές: διπλά πρότυπα για τους πολίτες της Ευρώπης και τον υπόλοιπο κόσμο. Όπως δηλώνει η Kara MacKay από το Women on Farms Project στη Νότια Αφρική: «Η υγεία των πληθυσμών του Νότου θεωρείται λιγότερο σημαντική. Εμείς αρρωσταίνουμε λόγω αυτού του συστήματος και έχουμε κουραστεί».
Η Ευρώπη που υπερηφανεύεται για τους κανονισμούς της στην υγεία και το περιβάλλον αποδεικνύεται, στην πράξη, παράδειγμα υποκρισίας και αλαζονείας, που μετατρέπει τις απαγορεύσεις σε εργαλείο για εξαγωγικό κέρδος εις βάρος των πιο ευάλωτων.
Διαβάστε την έρευνα εδώ:
