Τα βιολογικά και τα αυγά ελευθέρας βοσκής θεωρούνται συχνά πιο φιλικές προς το περιβάλλον επιλογές, όμως μια νέα μελέτη δείχνει ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι μια πλήρης μετάβαση της βρετανικής παραγωγής αυγών σε βιολογικά συστήματα ελευθέρας βοσκής θα μπορούσε να αυξήσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά περίπου 60% και σχεδόν να διπλασιάσει την έκταση γης που απαιτείται για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας αυγών. Η μελέτη συνέκρινε διαφορετικά συστήματα παραγωγής, διατηρώντας σταθερή τη συνολική ποσότητα αυγών που παράγεται, ώστε να αποτυπωθούν οι περιβαλλοντικές συνέπειες της αλλαγής του τρόπου εκτροφής.
Γιατί τα βιολογικά αυγά χρειάζονται περισσότερους πόρους
Η βασική εξήγηση βρίσκεται στην αποδοτικότητα με την οποία οι όρνιθες μετατρέπουν την τροφή σε αυγά. Στα συστήματα ελευθέρας βοσκής και ιδιαίτερα στα βιολογικά συστήματα, οι όρνιθες έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα κίνησης και πρόσβαση σε εξωτερικούς χώρους, όμως χρειάζονται περισσότερους πόρους για να παραχθεί η ίδια ποσότητα αυγών. Η χαμηλότερη παραγωγικότητα σημαίνει ότι απαιτούνται περισσότερες όρνιθες και περισσότερη τροφή για να διατηρηθεί σταθερή η συνολική παραγωγή. Η παραγωγή ζωοτροφών αποτέλεσε τη σημαντικότερη πηγή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στα συστήματα που εξετάστηκαν. Αυτό σημαίνει ότι η περιβαλλοντική επίδραση δεν προέρχεται μόνο από την ίδια την εκτροφή των πουλερικών, αλλά και από τους πόρους που απαιτούνται για την καλλιέργεια και παραγωγή της τροφής τους. Στο μοντέλο που εξέτασε η μελέτη, η βιολογική ελευθέρας βοσκής παραγωγή είχε το υψηλότερο δυναμικό υπερθέρμανσης του πλανήτη, με τις εκπομπές να φτάνουν έως περίπου 3,52 κιλά ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα ανά κιλό αυγών, έναντι χαμηλότερων τιμών στα άλλα συστήματα.
Η διαφορά γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν εξετάζεται η χρήση γης. Η πλήρης αντικατάσταση των υφιστάμενων συστημάτων στη Βρετανία από βιολογική ελευθέρας βοσκής παραγωγή θα απαιτούσε σχεδόν διπλάσια έκταση γης. Η ανάγκη αυτή συνδέεται κυρίως με τις μεγαλύτερες απαιτήσεις σε ζωοτροφές και τη χαμηλότερη παραγωγικότητα των συστημάτων. Η μελέτη κατέγραψε επίσης υψηλότερο δυναμικό ευτροφισμού των υδάτων στη βιολογική ελευθέρας βοσκής παραγωγή. Ο ευτροφισμός μπορεί να προκύψει όταν μεγάλες ποσότητες θρεπτικών στοιχείων, όπως άζωτο και φώσφορος, καταλήγουν σε υδάτινα οικοσυστήματα και προκαλούν υπερβολική ανάπτυξη φυκών και μείωση του διαθέσιμου οξυγόνου. Παράλληλα, τα συστήματα στα οποία οι όρνιθες εκτρέφονται σε κλειστούς χώρους χωρίς κλουβιά εμφάνισαν τις υψηλότερες επιπτώσεις ως προς την οξίνιση.
Το δίλημμα ανάμεσα στο περιβάλλον και την ευζωία
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι τα κλουβιά αποτελούν συνολικά καλύτερη επιλογή. Η συγκεκριμένη έρευνα εξετάζει κυρίως μετρήσιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και δείχνει ότι τα συστήματα που προσφέρουν περισσότερη ελευθερία κίνησης στις όρνιθες μπορεί να έχουν υψηλότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Η ευζωία των ζώων αποτελεί διαφορετική παράμετρο και δεν μπορεί να αποτυπωθεί μόνο από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ή την έκταση της γης που χρησιμοποιείται. Η ίδια μελέτη εξέτασε και δείκτες που σχετίζονται με την ευζωία των ορνίθων. Τα ποσοστά θνησιμότητας ήταν υψηλότερα στα συστήματα ελευθέρας βοσκής και ιδιαίτερα στη βιολογική ελευθέρας βοσκής παραγωγή. Η μεγαλύτερη έκθεση σε ασθένειες, τραυματισμούς και θηρευτές μπορεί να συμβάλλει σε αυτή τη διαφορά. Η θνησιμότητα, ωστόσο, δεν αποτελεί από μόνη της πλήρη μέτρηση της ευζωίας, καθώς η αξιολόγηση περιλαμβάνει επίσης τη δυνατότητα κίνησης, τη συμπεριφορά και τις συνθήκες διαβίωσης των ζώων.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι το αποτέλεσμα αφορά ένα συγκεκριμένο μοντέλο παραγωγής στη Βρετανία και όχι όλα τα βιολογικά αυγά παγκοσμίως. Η ανάλυση βασίστηκε σε στοιχεία από τη βρετανική παραγωγή και χρησιμοποίησε δεδομένα του 2009 και του 2010, τα οποία ήταν τα πιο ολοκληρωμένα διαθέσιμα για τη σύγκριση των διαφορετικών συστημάτων. Αυτό αποτελεί έναν από τους περιορισμούς της μελέτης, καθώς οι πρακτικές εκτροφής και η αποδοτικότητα της παραγωγής έχουν μεταβληθεί από τότε. Επιπλέον, η συγκεκριμένη ανάλυση δεν περιέλαβε όλες τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της γεωργικής παραγωγής. Για παράδειγμα, οι ερευνητές αναφέρουν ότι δεν αξιολογήθηκαν παράμετροι όπως η χρήση φυτοφαρμάκων και η βιοποικιλότητα. Αυτό έχει σημασία ειδικά για τη βιολογική γεωργία, καθώς ορισμένα από τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της δεν αποτυπώνονται αποκλειστικά από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, τη χρήση γης και την κατανάλωση πόρων.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Royal Society Open Science με τίτλο The environmental cost of welfare-driven policy changes in UK egg production.
