Ευρήματα μεγάλης εθνικής μελέτης
Μια νέα, εκτεταμένη έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports, φέρνει στο φως αποκαλυπτικά στοιχεία για τη σχέση μεταξύ της ηλικίας έναρξης του καπνίσματος και των μακροχρόνιων κινδύνων για την υγεία. Σύμφωνα με τα ευρήματα, το να ξεκινήσει κανείς το κάπνισμα πριν από την ηλικία των 20 ετών αφήνει ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στο καρδιαγγειακό σύστημα. Αυτή η πρώιμη έναρξη φαίνεται να εντείνει τη ζημιά που προκαλεί ο καπνός, αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο για έμφραγμα του μυοκαρδίου, εγκεφαλικό επεισόδιο και πρόωρο θάνατο κατά την ενήλικη ζωή.
Η μελέτη, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα από εκατομμύρια συμμετέχοντες, υπογραμμίζει ότι η ηλικία έναρξης λειτουργεί ως ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν δύο άτομα έχουν καπνίσει την ίδια συνολική ποσότητα τσιγάρων στη ζωή τους, εκείνος που ξεκίνησε στην εφηβεία διατρέχει σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με εκείνον που ξεκίνησε αργότερα. Η βιολογική ευαλωτότητα κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης φαίνεται να καθιστά τον οργανισμό πιο επιρρεπή στις τοξικές επιδράσεις της νικοτίνης και των άλλων ουσιών του τσιγάρου.
Η βιολογική ευπάθεια της νεότητας
Οι ερευνητές εξηγούν ότι η εφηβεία και η πρώιμη ενήλικη ζωή είναι περίοδοι έντονης ανάπτυξης για το κυκλοφορικό σύστημα και τους πνεύμονες. Η έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες και τοξίνες κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης μπορεί να προκαλέσει δομικές αλλαγές στα αγγεία, οι οποίες δεν αναστρέφονται πλήρως αργότερα. Επιπλέον η πρώιμη έναρξη συνδέεται συχνά με ισχυρότερη εξάρτηση από τη νικοτίνη, καθιστώντας τη διακοπή του καπνίσματος πολύ πιο δύσκολη στο μέλλον.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι όσοι άρχισαν να καπνίζουν πριν από τα 20 είχαν περισσότερες από διπλάσιες πιθανότητες να υποστούν έμφραγμα σε σύγκριση με τους μη καπνιστές. Ο κίνδυνος για εγκεφαλικό επεισόδιο ήταν επίσης σημαντικά αυξημένος, επιβεβαιώνοντας ότι η ζημιά στα αγγεία του εγκεφάλου ξεκινά πολύ νωρίτερα από όσο νομίζαμε. Αυτά τα ευρήματα ανατρέπουν την πεποίθηση ότι το «ελαφρύ» κάπνισμα σε νεαρή ηλικία είναι λιγότερο επικίνδυνο, καθώς η χρονική στιγμή της έκθεσης παίζει καθοριστικό ρόλο.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη χρήση μιας τεράστιας βάσης δεδομένων που κάλυψε πάνω από 9 εκατομμύρια ενήλικες. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για μια περίοδο περίπου εννέα ετών, επιτρέποντας στους επιστήμονες να καταγράψουν με ακρίβεια τα καρδιαγγειακά συμβάντα και τους θανάτους. Τα αποτελέσματα ήταν σαφή, καθώς οι καπνιστές που ξεκίνησαν νωρίς και συσσώρευσαν μεγάλη έκθεση, δηλαδή πάνω από 20 πακέτα-έτη, παρουσίασαν τη χειρότερη κλινική εικόνα.
Ωστόσο ακόμα και εκείνοι με χαμηλότερη συνολική έκθεση αλλά πρώιμη έναρξη εμφάνισαν αυξημένους δείκτες φλεγμονής και αρτηριακής σκλήρυνσης. Αυτό υποδηλώνει ότι ο δείκτης των «πακέτων-ετών», που χρησιμοποιούν παραδοσιακά οι γιατροί για να εκτιμήσουν τον κίνδυνο, ίσως δεν είναι επαρκής από μόνος του. Η ενσωμάτωση της ηλικίας έναρξης στο ιατρικό ιστορικό μπορεί να προσφέρει μια πολύ πιο ακριβή πρόβλεψη για τη μελλοντική υγεία του ασθενούς.
Φωτογραφία Shutterstock
