Η απομάκρυνση μόνο του αγελαδινού γάλακτος και των γαλακτοκομικών από τη διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε ιστολογική ύφεση περίπου τους μισούς ασθενείς με ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (EoE), σύμφωνα με νέα συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Τμήματος Φυσιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου και δημοσιεύθηκε σήμερα16 Σεπτεμβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Medical Sciences.
Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα είναι χρόνια νόσος του οισοφάγου που σχετίζεται με το ανοσοποιητικό σύστημα. Χαρακτηρίζεται από συσσώρευση ηωσινοφίλων στον ιστό του οισοφάγου και προκαλεί φλεγμονή, η οποία σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να εξελιχθεί σε ίνωση και στενώσεις. Η διάγνωση βασίζεται σε συμπτώματα δυσλειτουργίας του οισοφάγου και στην ανεύρεση τουλάχιστον 15 ηωσινοφίλων ανά οπτικό πεδίο υψηλής μεγέθυνσης στις βιοψίες.
Οι τροφές θεωρούνται σημαντικοί παράγοντες πρόκλησης της οισοφαγικής φλεγμονής σε πολλούς ασθενείς με EoE. Οι εμπειρικές δίαιτες αποκλεισμού παραδοσιακά μπορεί να αφαιρούν έξι ομάδες τροφίμων: αγελαδινό γάλα, σιτάρι, αυγό, σόγια, ξηρούς καρπούς και θαλασσινά. Η μεγάλη έκταση των περιορισμών, όμως, αυξάνει τη διατροφική και κοινωνική επιβάρυνση. Το αγελαδινό γάλα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή αναγνωρίζεται συχνά ως διατροφικός εκλυτικός παράγοντας της νόσου.
Οι ερευνητές εξέτασαν τη λεγόμενη δίαιτα αποκλεισμού ενός τροφίμου, 1-FED, στην οποία αποκλείονται το αγελαδινό γάλα και τα γαλακτοκομικά. Η βιβλιογραφική αναζήτηση πραγματοποιήθηκε στις βάσεις PubMed, Scopus, CINAHL, MEDLINE και ClinicalTrials.gov. Ο κύριος δείκτης αποτελεσματικότητας ήταν η ιστολογική ύφεση, δηλαδή η μείωση σε λιγότερα από 15 ηωσινόφιλα ανά οπτικό πεδίο.
Οκτώ μελέτες πληρούσαν τα κριτήρια της συστηματικής ανασκόπησης και επτά συμπεριλήφθηκαν τελικά στη μετα-ανάλυση. Συνολικά, 156 από τους 306 ασθενείς που ακολούθησαν αποκλεισμό γάλακτος πέτυχαν ιστολογική ύφεση. Το συγκεντρωτικό ποσοστό ήταν 51%, με διάστημα εμπιστοσύνης 95% από 43% έως 60%. Στις επιμέρους μελέτες τα ποσοστά κυμάνθηκαν από 34% έως 65%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση με πιο περιοριστικές δίαιτες. Τρεις μελέτες, συνολικά 332 συμμετεχόντων, συνέκριναν τον αποκλεισμό μόνο του γάλακτος με δίαιτες αποκλεισμού τεσσάρων ή έξι ομάδων τροφίμων. Ιστολογική ανταπόκριση καταγράφηκε στο 47,3% όσων ακολούθησαν 1-FED και στο 45% όσων ακολούθησαν τις ευρύτερες δίαιτες. Δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο προσεγγίσεων.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτό το αποτέλεσμα δεν αποδεικνύει ισοδυναμία των διαφορετικών διαιτών. Οι συγκριτικές μελέτες ήταν μόνο τρεις, ενώ υπήρχαν διαφορές στον σχεδιασμό, στις ηλικίες, στην αυστηρότητα του αποκλεισμού, στη διάρκεια παρακολούθησης και στη χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων. Η συνολική ετερογένεια της κύριας ανάλυσης ήταν μέτρια.
Τα δεδομένα υποστηρίζουν τη δυνατότητα έναρξης της διαιτητικής θεραπείας με αποκλεισμό μόνο του γάλακτος σε επιλεγμένους ασθενείς και επέκτασης των περιορισμών όταν δεν επιτυγχάνεται ύφεση. Η ανταπόκριση δεν πρέπει να κρίνεται αποκλειστικά από την υποχώρηση των συμπτωμάτων. Η μελέτη αναφέρει ότι απαιτείται αντικειμενική επανεκτίμηση με ενδοσκόπηση και βιοψία, σε συνεννόηση με την ιατρική ομάδα που παρακολουθεί τον ασθενή.
Αναφορά: Tsaggaridou, Stefani, and Constantinos Pitsios. 2026. “Is Milk Elimination Enough? A Systematic Review and Meta-Analysis of One-Food Elimination Diet in Eosinophilic Esophagitis” Medical Sciences 14, no. 5: 575. https://doi.org/10.3390/medsci14050575.
