Το Cibum έχει αναφερθεί επαναλημμένα στις συστηματικές αποσύρσεις και απορρίψεις ακατάλληλων τροφίμων από την Τουρκία στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποκαλύπτοντας τις διαστάσεις ενός προβλήματος που επιμένει. Η Τουρκία διατηρεί την θλιβερή πρωτιά στις απορρίψεις τροφίμων στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια, με τα αποξηραμένα σύκα να αποτελούν ένα από τα πιο επιβαρυμένα προϊόντα. Ωστόσο, μια νέα αποκάλυψη που έρχεται στο φως από την Τουρκία περνά την ανησυχία σε άλλο επίπεδο: οι αρχές εντόπισαν τόνους αποξηραμένων σύκων τα οποία είχαν υποστεί παράνομη χημική επεξεργασία λεύκανσης με επικίνδυνες χημικές ουσίες, προκειμένου να αποκτήσουν ελκυστική όψη και να διοχετευθούν στην κατανάλωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επικίνδυνο μέλι με νευροτοξίνες στην Ελλάδα – Συγκέντρωση 1.280 φορές πάνω από την τιμή αναφοράς της EFSA
Η μεγάλη έφοδος στη Σμύρνη
Πριν από λίγες ημέρες, οι τουρκικές αρχές και συγκεκριμένα η Διοίκηση Χωροφυλακής της περιφέρειας Ödemiş στην Σμύρνη προχώρησαν σε έφοδο σε αποθήκη στην περιοχή Kaymakçı, έπειτα από πληροφορίες για παράνομη αποθήκευση και επεξεργασία τροφίμων.
Κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν 3.000 κιλά αποξηραμένων σύκων, συνολικής εκτιμώμενης αξίας περίπου 1 εκατομμυρίου λιρών Τουρκίας, τα οποία κρίθηκαν παντελώς ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση. Η έρευνα αποάλυψε ότι το προϊόν είχε υποστεί τεχνητή λεύκανση με τη χρήση επιβλαβών χημικών παραγόντων, ενώ για την υπόθεση συνελήφθη ένα άτομο στο οποίο επιβλήθηκαν κυρώσεις βάσει του νόμου για την ασφάλεια των τροφίμων και στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερο με περιοριστικούς όρους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl It: Ποντίκι σε σφραγισμένη συσκευασία με φιστίκια – Καταγγελία καταναλώτριας (φωτογραφία)
Γιατί λευκαίνονται τα σύκα και ποιες χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται
Κατά τη διαδικασία της φυσικής ξήρανσης και αποθήκευσης, τα σύκα αποκτούν φυσιολογικά ένα κιτρινωπό, ανοιχτό καφέ ή πιο σκούρο χρώμα. Ορισμένοι επιτήδειοι επεξεργαστές, επιδιώκοντας να καλύψουν ατέλειες, μύκητες ή αλλοιώσεις και να παρουσιάσουν ένα προϊόν με ομοιόμορφη ανοιχτόχρωμη εμφανιση, καταφεύγουν στη λεύκανση.
Στην επιχείρηση του Ödemiş εντοπίστηκαν δύο κύριες χημικές ουσίες:
- Υπεροξείδιο του υδρογόνου: Ευρέως γνωστό ως οξυζενέ ή ισχυρός οξειδωτικός παράγοντας. Λόγω των ισχυρών οξειδίων και διαβρωτικών του ιδιοτήτων σε υψηλές συγκεντρώσεις, χρησιμοποιείται συχνά σε σκευάσματα ως «καθαριστικό» που έχει λευκαντική δράση και διαβρωτική ικανότητα σε οργανικά κατάλοιπα και σωληνώσεις. Χρησιμοποιείται παράνομα για την οξείδωση των χρωστικών ουσιών του φλοιού, αποχρωματίζοντας το σύκο. Η κατάποση υπολειμμάτων συμπυκνωμένου υπεροξειδίου του υδρογόνου μπορεί να προκαλέσει σοβαρό ερεθισμό του γαστρεντερικού σωλήνα, χημικά εγκαύματα και παραγωγή αερίων στο στομάχι.
- Φωσφίδιο του αλουμινίου ή Φωσφορούχο αργίλιο: Πρόκειται για ισχυρό φυτοπροστατευτικό / απολυμαντικό αποθηκών και χρησιμοποιείται ευρέως ως ισχυρό εντομοκτόνο και τρωκτικοκτόνο υποκαπνισμού. Δεν πρόκειται για λευκαντικό παράγοντα αλλά για τοξική ουσία απολύμανσης. Όταν το φωσφίδιο του αλουμινίου έρθει σε επαφή με την υγρασία, απελευθερώνει αέριο φωσφίνη ($PH_3$), το οποίο είναι εξαιρετικά τοξικό για τον άνθρωπο, προσβάλλοντας το αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα. Η χρήση του επιτρέπετα μόνο από εξειδικευμένους επαγγελματίες (απεντομωτές) λόγω του τεράστιου κινδύνου δηλητηρίασης. Ακατάλληλη εφαρμογή σε κλειστούς ή κατοικημένους χώρους (όπως ξενοδοχεία ή σπίτια) μπορεί να αποβεί μοιραία.
Θα μπορούσε το λευκό χρώμα στα σύκα να είναι φυσικό;
Τα αποξηραμένα σύκα περιέχουν φυσικά υψηλή ποσότητα ζάχαρης φρούτων. Κατά την αποθήκευση, μέρος αυτής της ζάχαρης μπορεί να μετακινηθεί στην επιφάνεια και να κρυσταλλωθεί. Το λεπτό λευκό στρώμα που μοιάζει με σκόνη που έχει πασπαλιστεί πάνω στα σύκα μπορεί να οφείλεται σε αυτό. Αυτό το φαινόμενο, που ονομάζεται «κρυστάλλωση», δεν σημαίνει από μόνο του ότι έχουν χρησιμοποιηθεί χημικές ουσίες ή ότι τα σύκα έχουν χαλάσει. Ωστόσο, το γεγονός ότι η φλούδα του σύκου έχει ασυνήθιστα ανοιχτόχρωμο και ομοιόμορφο χρώμα μπορεί να εγείρει υποψίες.
Ωστόσο, δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί εάν ένα σύκο έχει λευκανθεί χημικά μόνο από την εμφάνισή του. Οι φυσικοί κρύσταλλοι ζάχαρης, η μούχλα και η χημική επεξεργασία είναι διαφορετικά. Η εργαστηριακή ανάλυση μπορεί να είναι απαραίτητη για μια οριστική αξιολόγηση.
Τι πρέπει να προσέχει ο καταναλωτής
Δεν έχουν υποστεί όλα τα λευκά σύκα χημική επεξεργασία. Το φυσικό χρώμα μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την ποικιλία του σύκου, την ωριμότητα, την ξήρανση και τις συνθήκες αποθήκευσης.
Ωστόσο, το ανοιχτό χρώμα από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι το προϊόν δεν είναι ασφαλές. Τα σύκα που παρουσιάζουν σημάδια μούχλας, άσχημης οσμής, υπερβολικής υγρασίας ή αλλοίωσης δεν πρέπει να καταναλώνονται. Η δοκιμή ενός ύποπτου προϊόντος δεν αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο για τον έλεγχο της ασφάλειάς του.
Το ιστορικό απορρίψεων τουρκικών προϊόντων στο RASFF
Τα ευρήματα αυτά έρχονται να προστεθούν σε μια μακρά σειρά ειδοποιήσεων στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ταχείας Ειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF). Από το τέλος του 2023 έως το φθινόπωρο του 2026 έχουν καταγραφεί 935 ειδοποιήσεις απόρριψης τουρκικών φορτίων στα ευρωπαϊκά σύνορα, με τη μερίδα του λέοντος (περίπου 80%) να αφορά φρούτα και λαχανικά. Παράλληλα, εκατοντάδες άλλα περιστατικά αφορούν προϊόντα που εντοπίστηκαν αφού είχαν ήδη εισέλθει στην εσωτερική αγορά της ΕΕ.
Στα αποξηραμένα σύκα, η κύρια αιτία των ευρωπαϊκών απορρίψεων παραμένει η παρουσία μυκοτοξινών, όπως η αφλατοξίνη B1 και η ωχρατοξίνη Α, οι οποίες παράγονται από μύκητες πριν ή μετά τη συγκομιδή. Οι αφλατοξίνες είναι γονοτοξικές και καρκινογόνες ουσίες, συνδεόμενες άμεσα με βλάβες στο ήπαρ και αυξημένο κίνδυνο ηπατοκυτταρικού καρκινώματος.
Λόγω των υψηλών ποσοστών μη συμμόρφωσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αυξήσει τους υποχρεωτικούς ελέγχους στα σύνορα για μια σειρά τουρκικών προϊόντων. Στα αποξηραμένα σύκα, η συχνότητα δειγματοληπτικών ελέγχων για αφλατοξίνες και ωχρατοξίνη Α διατηρείται σε υψηλότατα επίπεδα (στο 30% των φορτίων). Στα φιστίκια και τα παράγωγά τους από την Τουρκία, η συχνότητα ελέγχων αυξήθηκε στο 50%. Αυξημένοι έλεγχοι εφαρμόζονται επίσης σε τουρκικές πιπεριές και ρόδια για υπολείμματα φυτοφαρμάκων (όπως φορμετανάτη, ακεταμιπρίδη και σπιροδικλοφαίνη), σε αποξηραμένη ρίγανη για πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή και σε σουσάμι για Salmonella.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Μπάρες πρωτεΐνης: Τι προσέχουμε στην ετικέτα πριν τις αγοράσουμε
- Ελλάδα – Οχήματα Ford: Ανάκληση δύο μοντέλων λόγω κινδύνου πυρκαγιάς από διαρροή καυσίμου
- Αθήνα: Πρόστιμα σε δύο μίνι μάρκετ για ληγμένα τρόφιμα
- Σέρβιραν κουλουράκια με καθαριστικό φούρνου σε σχολική εκδήλωση – Αγωγή 1 εκατομμυρίου κατά του σχολείου
- Ζυμαρικά: Το απροσδόκητο συστατικό που πρέπει να προσθέσετε στο νερό για να μην κολλήσουν και να έχουν υπέροχη γεύση
