Νέος κανονισμός προβλέπει αυστηρότερη παρακολούθηση, γρήγορη αντίδραση και δυνατότητα προσωρινής απόσυρσης εμπορικών προτιμήσεων σε περίπτωση ζημίας για τους παραγωγούς της ΕΕ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε σήμερα έναν νέο Κανονισμό με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των Ευρωπαίων αγροτών στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur (EMPA). Η πρόταση θεσπίζει πρόσθετα μέτρα ασφαλείας, όπως είχε δεσμευθεί η Επιτροπή στην πρόταση που έστειλε στα κράτη-μέλη στις 3 Σεπτεμβρίου. Με απλά λόγια, οι νέες διατάξεις προσφέρουν ένα επιπλέον «δίχτυ ασφαλείας» για τους Ευρωπαίους παραγωγούς, πέρα από τη σταδιακή και προσεκτικά υπολογισμένη εισαγωγή ποσοστώσεων που έχουν συμφωνηθεί με τις χώρες της Mercosur για ευαίσθητους τομείς. Σε περίπτωση απρόβλεπτης και επιζήμιας αύξησης εισαγωγών ή αδικαιολόγητης πτώσης τιμών για τους Ευρωπαίους αγρότες, θα ενεργοποιούνται άμεσα μηχανισμοί προστασίας.
Η πρόταση καθορίζει τις διαδικασίες για την έγκαιρη και αποτελεσματική εφαρμογή διμερών μέτρων ασφαλείας για αγροτικά προϊόντα. Περιλαμβάνει επίσης ειδικές προβλέψεις για ορισμένα «ευαίσθητα» προϊόντα, όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά, το ρύζι, το μέλι, τα αυγά, το σκόρδο, η αιθανόλη και η ζάχαρη.
Οι ειδικές διατάξεις για αυτά τα προϊόντα προβλέπουν ενισχυμένη παρακολούθηση, σαφείς δείκτες ενεργοποίησης και ταχεία αντίδραση.
Ενισχυμένη παρακολούθηση: Η Επιτροπή θα παρακολουθεί συστηματικά τις τάσεις της αγοράς στις εισαγωγές των ευαίσθητων αγροτικών προϊόντων που καλύπτονται από τη συμφωνία. Τα αποτελέσματα θα υποβάλλονται κάθε έξι μήνες σε έκθεση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αξιολογώντας τις επιπτώσεις των εισαγωγών στις ευρωπαϊκές αγορές. Αυτή η τακτική και λεπτομερής εποπτεία θα επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων και τη λήψη μέτρων πριν προκύψουν σοβαρές συνέπειες, τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και, αν χρειάζεται, για συγκεκριμένα κράτη-μέλη.
Σαφείς δείκτες: Η Επιτροπή θα εξετάζει κατά προτεραιότητα περιπτώσεις όπου υπάρχει ξαφνική αύξηση εισαγωγών ή πτώση τιμών στην εσωτερική αγορά. Θα ξεκινά έρευνα όταν οι τιμές εισαγωγής από τη Mercosur είναι τουλάχιστον 10% χαμηλότερες από τις αντίστοιχες τιμές των προϊόντων της ΕΕ και όταν παρατηρείται είτε αύξηση άνω του 10% στις ετήσιες εισαγωγές είτε μείωση 10% στις τιμές εισαγωγής σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αν αποδειχθεί ότι υπάρχει σοβαρή ζημία ή απειλή ζημίας, η ΕΕ θα μπορεί προσωρινά να αναστείλει τα προτιμησιακά δασμολογικά καθεστώτα για τα προϊόντα που προκαλούν τη ζημιά.
Ταχεία αντίδραση: Η Επιτροπή δεσμεύεται να ξεκινά έρευνα αμέσως μετά από αίτημα κράτους-μέλους όταν υπάρχουν επαρκή στοιχεία. Σε επείγουσες περιπτώσεις, θα μπορεί να επιβάλλει προσωρινά μέτρα ασφαλείας μέσα σε 21 ημέρες από την παραλαβή του αιτήματος, εφόσον υπάρχει κίνδυνος ζημίας. Οι έρευνες θα ολοκληρώνονται εντός τεσσάρων μηνών —πολύ ταχύτερα από τους 12 μήνες που προβλέπει η συμφωνία EMPA.
Η πρόταση μετατρέπει σε δεσμευτική και άμεσα εφαρμόσιμη ευρωπαϊκή νομοθεσία τη ρήτρα ασφαλείας που περιλαμβάνεται ήδη στη συμφωνία ΕΕ–Mercosur, επιτρέποντας την προσωρινή ανάκληση εμπορικών προτιμήσεων όταν χρειάζεται για την προστασία της ευρωπαϊκής αγοράς. Βασίζεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/287, ο οποίος καθορίζει παρόμοιους μηχανισμούς για άλλες εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ, αλλά, λόγω της ευαισθησίας του αγροτικού τομέα στις συναλλαγές με τις χώρες της Mercosur, κρίθηκε αναγκαία η θέσπιση ενός ξεχωριστού νομικού πλαισίου.
Το επόμενο βήμα είναι η έγκριση του Κανονισμού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μέσω της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας. Η Επιτροπή εκφράζει την ελπίδα ότι τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα κινηθούν γρήγορα, ώστε οι νέες δικλίδες ασφαλείας να τεθούν άμεσα σε ισχύ προς όφελος των Ευρωπαίων αγροτών.
