Τέσσερις χώρες μοιράζουν τα αλιεύματα αφήνοντας την ΕΕ και τους ψαράδες της στο περιθώριο
Η ευρωπαϊκή αλιευτική βιομηχανία εκφράζει έντονη απογοήτευση για τη μερική συμφωνία κατανομής της αλιείας σκουμπριού που κατέληξαν να συνάψουν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, τα Νησιά Φερόε και η Ισλανδία. Η απόφαση των τεσσάρων χωρών να ορίσουν συνολικό επιτρεπόμενο όριο αλιευμάτων 299.010 τόνων για το 2026 συνιστά, σύμφωνα με τον κλάδο της ΕΕ, θεσμοθετημένη διατάραξη των ίσων όρων ανταγωνισμού, τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθεί τις επιστημονικές συστάσεις του ICES. Ο ευρωπαϊκός κλάδος ζητά από την ΕΕ να εξαντλήσει κάθε δυνατό μέσο για να αποκαταστήσει αυτή την ανισορροπία, να αντιμετωπίσει την παγιωμένη υπεραλίευση και να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας δίκαιης και συνολικής συμφωνίας μεταξύ όλων των παράκτιων κρατών.
Στις 16 Δεκεμβρίου, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, τα Νησιά Φερόε και η Ισλανδία κατέληξαν σε μερική συμφωνία για την κατανομή των αλιευτικών δυνατοτήτων του σκουμπριού στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό, καθώς και για το επίπεδο του Συνολικού Επιτρεπόμενου Αλιεύματος για το 2026. Το αποτέλεσμα αυτό, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή πλευρά, επιβραβεύει την πολυετή πρακτική μονομερούς καθορισμού υπερβολικών και διογκωμένων ποσοστώσεων από τρίτες χώρες, αγνοώντας τεκμηριωμένα βιώσιμα ιστορικά δεδομένα και τα νόμιμα συμφέροντα της ΕΕ και των αλιέων της. Το συνολικό μερίδιο των τεσσάρων χωρών φτάνει πλέον το 79,45%, αφήνοντας ανεπαρκή χώρο για να ικανοποιηθεί η ευρωπαϊκή διεκδίκηση που βασίζεται σε ιστορικά, βιώσιμα αλιευτικά πρότυπα και πραγματικό οικονομικό ενδιαφέρον. Παράλληλα, η συμφωνία αποκλείει όχι μόνο την ΕΕ αλλά και τη Γροιλανδία, χωρίς να λαμβάνει μέτρα για την αποτροπή της υπεραλίευσης από τη Ρωσία.
Η κοινή απόφαση ότι οι 299.010 τόνοι θα αποτελούν το Συνολικό Επιτρεπόμενο Αλίευμα για το 2026 αποκλίνει ξεκάθαρα από την προσέγγιση που έχει υιοθετήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο σχετικός κανονισμός για τις ποσοστώσεις προβλέπει προκαταρκτικό όριο αλιευμάτων 156.921 τόνων, που αντιστοιχεί στο 90% της βασικής επιστημονικής σύστασης του ICES, για το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Οι Ευρωπαίοι αλιείς, όπως επισημαίνει ο κλάδος, συνεχίζουν να πληρώνουν το κόστος ετών ανεύθυνης συμπεριφοράς άλλων χωρών, αντιμετωπίζοντας απότομες μειώσεις στις αλιευτικές τους δυνατότητες, άνισους όρους ανταγωνισμού για το 2026 και μακροπρόθεσμη υπονόμευση της θέσης τους στην αγορά. Υπό αυτό το πρίσμα, η ευρωπαϊκή αλιευτική βιομηχανία καλεί την ΕΕ και τα υπόλοιπα παράκτια κράτη να επανέλθουν άμεσα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να καταλήξουν σε μια δίκαιη και ισορροπημένη συνολική συμφωνία. Τονίζεται ότι η ΕΕ οφείλει να αξιοποιήσει πλήρως τη διαπραγματευτική της ισχύ ως η βασική αγορά για τις εξαγωγές θαλασσινών των άλλων παράκτιων κρατών. Η ανάγκη για συγκεκριμένα και αποτελεσματικά μέτρα κατά της συνεχιζόμενης και επαναλαμβανόμενης υπεραλίευσης χαρακτηρίζεται επείγουσα, ακόμη και αν αυτά περιλαμβάνουν εμπορικά αντίμετρα, καθώς οι απλές προειδοποιήσεις δεν θεωρούνται πλέον επαρκείς.
Ο εκπρόσωπος της ευρωπαϊκής θαλάσσσιας αλιείας, Τιμ Χέντεμα, δηλώνει ότι η εξέλιξη αυτή προκαλεί βαθιά ανησυχία και εγείρει σοβαρά ερωτήματα. Θέτει ζήτημα ενδεχόμενης παραβίασης της Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου από τη βρετανική πλευρά και διερωτάται με ποιον τρόπο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαχειριστεί τις αποκλίσεις στα όρια αλιευμάτων και θα προστατεύσει τα δικαιώματα των Ευρωπαίων αλιέων. Όπως τονίζει, απαιτείται άμεση και ξεκάθαρη γραμμή δράσης από την πλευρά της ΕΕ, επισημαίνοντας ότι είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός πως, παρότι η Ένωση εξακολουθεί τυπικά να προεδρεύει στις διαβουλεύσεις για το σκουμπρί, το τελευταίο διάστημα δεν συμμετέχει ουσιαστικά στις πραγματικές διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάσταση έχει λάβει διαστάσεις βαθιάς κρίσης.
