Εγκρίθηκε η μείωση των ορίων για καρβενταζίμη, βενομύλη και θειοφανικό-μεθύλιο, που συνδέονται με σοβαρούς τοξικολογικούς κινδύνους και έχουν απαγορευτεί στην ΕΕ αλλά παραμένουν σε χρήση σε τρίτες χώρες, με άμεσες συνέπειες στις εισαγωγές τροφίμων
Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκριναν την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για δραστική μείωση των ανώτατων ορίων καταλοίπων τριών φυτοφαρμάκων υψηλού κινδύνου — καρβενταζίμη, βενομύλη και θειοφανικό-μεθύλιο — τα οποία δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται εντός της ΕΕ, αλλά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε τρίτες χώρες και εντοπίζονται σε εισαγόμενα προϊόντα.
Η παρέμβαση βασίζεται σε κανονιστική τροποποίηση του πλαισίου για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, με στόχο τη μείωση των επιτρεπόμενων επιπέδων στο κατώτατο όριο ανίχνευσης με βάση τις διαθέσιμες τεχνολογίες. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι τα κατάλοιπα των συγκεκριμένων ουσιών δεν θα είναι αποδεκτά στην ευρωπαϊκή αγορά πέρα από τα τεχνικά ανιχνεύσιμα ίχνη.
Οι τρεις ουσίες συνδέονται με σοβαρούς τοξικολογικούς κινδύνους. Η καρβενταζίμη έχει ταξινομηθεί ως μεταλλαξιογόνος και τοξική για την αναπαραγωγή, ενώ για το θειοφανικό-μεθύλιο έχουν εντοπιστεί ιδιότητες ενδοκρινικού διαταράκτη και ενδείξεις κλαστογόνου δράσης. Οι επιστημονικές αξιολογήσεις έχουν καταγράψει αδυναμία καθορισμού ασφαλών επιπέδων έκθεσης για ορισμένες από αυτές τις ουσίες, γεγονός που οδήγησε στην απόσυρσή τους από την ευρωπαϊκή αγορά και στην αναθεώρηση των ορίων καταλοίπων .
Παρά την απαγόρευση χρήσης τους εντός της ΕΕ, τα υφιστάμενα όρια καταλοίπων διατηρούνταν κυρίως λόγω εισαγωγών από χώρες όπου οι ουσίες αυτές εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται. Η νέα ρύθμιση καταργεί αυτή τη δυνατότητα, καθώς δεν υπάρχουν πλέον εγκεκριμένες γεωργικές πρακτικές που να στηρίζουν τέτοιες ανοχές, ενώ οι πρόσφατες εκτιμήσεις κινδύνου έδειξαν μη αποδεκτά επίπεδα έκθεσης για βασικά προϊόντα όπως εσπεριδοειδή, μάνγκο και παπάγιες .
Σε διεθνές επίπεδο, η επιτροπή Codex Alimentarius έχει ήδη αποσύρει τα αντίστοιχα όρια για τις συγκεκριμένες ουσίες, λόγω έλλειψης επαρκών επιστημονικών δεδομένων για την επαναξιολόγηση της ασφάλειάς τους. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε τη θέση της ΕΕ για πλήρη αναθεώρηση των επιτρεπόμενων επιπέδων.
Η κανονιστική αλλαγή περιλαμβάνει και τεχνικές προσαρμογές, όπως τη διαγραφή των σχετικών ουσιών από τα παραρτήματα που περιείχαν υφιστάμενα όρια και την εισαγωγή τους σε κατηγορία με προκαθορισμένα ελάχιστα επίπεδα ανίχνευσης . Παράλληλα, τροποποιούνται οι ορισμοί των καταλοίπων για λόγους ελέγχου και επιβολής της νομοθεσίας.
Προβλέπεται μεταβατική περίοδος έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, ώστε οι επιχειρήσεις τροφίμων και οι εμπορικοί εταίροι να προσαρμοστούν. Μετά το πέρας αυτής της περιόδου, τα νέα όρια θα ισχύουν για όλα τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ. Για προϊόντα που έχουν ήδη κυκλοφορήσει πριν την εφαρμογή των νέων κανόνων, θα ισχύσουν ειδικές μεταβατικές διατάξεις υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έχουν προθεσμία δύο μηνών για να εξετάσουν την πρόταση. Εφόσον δεν υπάρξουν αντιρρήσεις, η Επιτροπή αναμένεται να υιοθετήσει τον κανονισμό τον Ιούλιο του 2026.
