Παρά την πλήρη απαγόρευση της χρήσης του διοξειδίου του τιτανίου (E171) ως πρόσθετου τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η συγκεκριμένη χημική ουσία συνεχίζει να χρησιμοποιείται ευρέως ως έκδοχο στα φαρμακευτικά σκευάσματα που λαμβάνονται από το στόμα. Η φαρμακευτική βιομηχανία προβάλλει σταθερά το αφήγημα ότι η αντικατάστασή του είναι εξαιρετικά δυσχερής, ισχυριζόμενη ότι η παρουσία του είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της δραστικότητας και τη φωτοπροστασία των φαρμάκων. Ωστόσο, η πραγματικότητα που προκύπτει από την εξέταση συγκεκριμένων παραδειγμάτων αποδιοργανώνει εν μέρει αυτούς τους ισχυρισμούς, αποκαλύπτοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις η χρήση του εξυπηρετεί απλώς την οπτική διαφοροποίηση των δόσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία που αποκαλύπτει η δημοσιογραφική έρευνα του γαλλικού περιοδικού «60 Millions de Consommateurs», η επίκληση της σταθερότητας του φαρμάκου δεν ευσταθεί σε όλες τις περιπτώσεις. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Biogaran Conseil, η οποία διαθέτει στην αγορά δύο εκδόσεις γαστροανθεκτικών δισκίων ακετυλοσαλικυλικού οξέος. Ενώ το δισκίο των 100 mg δεν περιέχει διοξείδιο του τιτανίου, η έκδοση των 75 mg περιέχει τη συγκεκριμένη ουσία. Η εξήγηση που δίνει το ίδιο το εργαστήριο εστιάζει στο γεγονός ότι τα δύο δισκία έχουν το ίδιο σχήμα και τις ίδιες διαστάσεις. Για να αποφευχθεί η σύγχυση μεταξύ των δύο δοσολογιών, επιλέχθηκε η εφαρμογή μίας πρόσθετης ροζ επικάλυψης στο δισκίο των 75 mg, η οποία περιέχει το διοξείδιο του τιτανίου.
Παρόμοια τακτική παρατηρείται και στα εργαστήρια Haleon, τα οποία παράγουν τα μαλακά καψάκια ιβουπροφαίνης AdvilCaps. Ενώ τα καψάκια των 400 mg δεν περιέχουν τη συγκεκριμένη ουσία, εκείνα των 200 mg την περιλαμβάνουν. Στην περίπτωση αυτή, το διοξείδιο του τιτανίου χρησιμοποιείται στη λευκή μελάνη για την αναγραφή της δοσολογίας πάνω στο πράσινο καψάκιο, ώστε να εξασφαλίζεται η απαραίτητη αντίθεση και να διευκολύνεται η ανάγνωση από τους καταναλωτές. Η πρακτική αυτή θυμίζει έντονα τις τεχνικές που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν στη βιομηχανία τροφίμων, όπως η εκτύπωση του χαρακτηριστικού γράμματος στα κουφέτα M&M’s. Η εταιρεία Mars Wrigley κατάφερε να αντικαταστήσει το διοξείδιο του τιτανίου με άμυλορυζίου, αποδεικνύοντας ότι υπάρχουν εναλλακτικές τεχνικές λύσεις.
Γιατί απαγορεύτηκε στα τρόφιμα;
Η απόφαση για την απαγόρευση του διοξειδίου του τιτανίου (E171) ως πρόσθετου τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση βασίστηκε στην επικαιροποιημένη επιστημονική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ουσία δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ασφαλής για καταναλωτική χρήση. Ο κύριος λόγος ανησυχίας των επιστημόνων ήταν η αδυναμία αποκλεισμού του κινδύνου γενετοξικότητας, δηλαδή της ικανότητας των σωματιδίων της ουσίας —ένα σημαντικό ποσοστό των οποίων βρίσκεται σε κλίμακα νανοσωματιδίων— να προκαλέσουν βλάβες στο DNA των κυττάρων. Παρότι η απορρόφηση του διοξειδίου του τιτανίου από το γαστρεντερικό σύστημα είναι χαμηλή, η συστηματική πρόσληψή του μέσω της διατροφής μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση των νανοσωματιδίων στους ιστούς του οργανισμού. Καθώς η γενετοξικότητα συνδέεται δυνητικά με καρκινογόνες επιδράσεις και δεν ήταν εφικτό να οριστεί ένα ασφαλές όριο ημερήσιας πρόσληψης (ADI), οι αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές εφάρμοσαν την αρχή της προφύλαξης και προχώρησαν στην καθολική απόσυρσή του από τα τρόφιμα.
Τα φάρμακα που περιέχουν το επικίνδυνο πρόσθετο
Στην ελληνική (και ευρωπαϊκή) αγορά χιλιάδες ευρέως συνταγογραφούμενα και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα (όπως παυσίπονα, αντιβιοτικά, υπερτασικά, αντικαταθλιπτικά κ.ά.) περιέχουν διοξείδιο του τιτανίου (E171) ως έκδοχο. Πώς μπορείτε να ελέγξετε υπεύθυνα αν το δικό σας φάρμακο περιέχει διοξείδιο του τιτανίου:
Διαβάστε το Φύλλο Οδηγιών Χρήσης (ΦΟΧ): Πηγαίνετε στο τέλος του φύλλου οδηγιών, στην Ενότητα 6 («Περιεχόμενο της συσκευασίας και λοιπές πληροφορίες»). Κοιτάξτε στην υποενότητα «Τι περιέχει το [Όνομα Φαρμάκου] – Λοιπά συστατικά (Έκδοχα)». Αν περιέχει την ουσία, θα αναγράφεται ρητά ως «Διοξείδιο του τιτανίου» ή «Titanium dioxide» ή «E171».
Αναζήτηση στη βάση του ΕΟΦ / Γαληνού: Μπορείτε να αναζητήσετε το σκεύασμά σας στην επίσημη βάση του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (EOF – eof.gr) ή στον οδηγό Galinos.gr για να δείτε την πλήρη σύνθεση των εκδόχων.
Ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας: Ο φαρμακοποιός μπορεί να ελέγξει άμεσα στο σύστημα αν υπάρχει αντίστοιχο γενόσημο ή εναλλακτικό σκεύασμα με την ίδια δραστική ουσία που παρασκευάζεται χωρίς διοξείδιο του τιτανίου.
Σημαντικό: Μην διακόψετε καμία συνταγογραφούμενη θεραπεία χωρίς να συμβουλευτείτε πρώτα τον θεράποντα ιατρό ή τον φαρμακοποιό σας. Ο κίνδυνος από την απότομη διακοπή ενός απαραίτητου φαρμάκου είναι άμεσος και πολύ μεγαλύτερος από την έκθεση στο έκδοχο.
Τι υποστηρίζουν οι φαρμακοβιομηχανίες
Η αμφισημία γύρω από την αναγκαιότητα της ουσίας ενισχύεται και από την τακτική άλλων παραγωγών. Για παράδειγμα, στη βάση δεδομένων των φαρμάκων παρατηρείται ότι τα δισκία ιβουπροφαίνης των 400 mg που παρασκευάζονται από τη Zentiva Conseil περιέχουν διοξείδιο του τιτανίου, σε αντίθεση με τα αντίστοιχα δισκία της Zentiva France που δεν το περιέχουν. Τα εμπλεκόμενα εργαστήρια Biogaran και Haleon υπεραμύνονται της χρήσης του, υπογραμμίζοντας ότι η παρουσία του γίνεται σε πολύ μικρές ποσότητες και σε πλήρη συμμόρφωση με την ισχύουσα νομοθεσία.
Όσο όμως παραμένει το νομικό παράθυρο που επιτρέπει τη χρήση του mineral αυτού συστατικού στα φάρμακα, οι κατασκευαστές συνεχίζουν να το χρησιμοποιούν, παρά τις επιστημονικές αμφιβολίες για τους ενδεχόμενους κινδύνους υγείας που συνδέονται με τα νανοσωματίδια. Η οργάνωση καταναλωτών «60 Millions de Consommateurs» ζητά την άμεση αφαιρέσή του από όλα τα φαρμακευτικά σκευάσματα βάσει της αρχής της προφύλαξης, επισημαίνοντας ότι η παρουσία του μπορεί να οδηγήσει ορισμένους ασθενείς ακόμη και στη διακοπή της θεραπείας τους προκειμένου να αποφύγουν την έκθεση σε αυτό.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
