Ο κουρκουμάς, το βήτα-καροτένιο και οι ανθοκυανίνες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη και καρκίνου όταν χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα
Τα ευρήματα νέα μεγάλης μελέτης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το σύνολο των χρωστικών ουσιών, ενώ παράλληλα αναιρούν τις απλουστευμένες αντιλήψεις περί ασφάλειας των φυσικών χρωστικών που η επιστήμη αρχίζει να αμφισβητεί σοβαρά. Μια σειρά από πρωτοποριακές επιδημιολογικές μελέτες Γάλλων ερευνητών, δημοσιευμένες σε Diabetes Care, European Journal of Epidemiology και European Heart Journal, αναλύει δεδομένα 15 ετών από τη μεγάλη κοόρτη NutriNet-Santé με πάνω από 100.000 εθελοντές. Η Dr. Mathilde Touvier, Διευθύντρια Έρευνας στο Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικής Έρευνας (Inserm), επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, ζήτησε επανεκτίμηση των κινδύνων και των οφελών των προσθέτων τροφίμων από τις αρχές, τονίζοντας ότι τα ευρήματα υποστηρίζουν τις ήδη υπάρχουσες συστάσεις να προτιμώνται μη επεξεργασμένα και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Αυξημένος κίνδυνος διαβήτη και καρκίνου
Η κατανάλωση χρωστικών τροφίμων συνολικά συνδέθηκε με 38% αύξηση του κινδύνου διαβήτη τύπου 2 στους συμμετέχοντες με την υψηλότερη κατανάλωση. Αυτό που κάνει τα ευρήματα πραγματικά αξιοσημείωτα είναι ότι η αύξηση του κινδύνου δεν αφορά μόνο τα συνθετικά χρώματα, αλλά και τα φυσικά. Το βήτα-καροτένιο (E160a), που μπορεί να εξαχθεί φυσικά από καρότα, φοινικέλαιο και γλυκοπατάτες, συνδέθηκε με 44% αύξηση του κινδύνου διαβήτη και 41% αύξηση του κινδύνου καρκίνου μαστού. Η κουρκουμίνη (E100), που προέρχεται από τον κουρκουμά, συνδέθηκε με 49% αύξηση του κινδύνου διαβήτη. Οι ανθοκυανίνες (E163), επίσης φυτικής προέλευσης, με 40% αύξηση. Το καραμελοποιημένο χρώμα (E150a) με 46% αύξηση για τον διαβήτη και 15% αύξηση για τον καρκίνο συνολικά. Σε σχέση με τον καρκίνο, η αυξημένη έκθεση σε χρωστικές τροφίμων συνδέθηκε με 14% μεγαλύτερο κίνδυνο καρκίνου γενικά, 21% μεγαλύτερο για τον καρκίνο μαστού και 32% για τον καρκίνο μαστού μετά την εμμηνόπαυση.
Γιατί το «φυσικό» πρόσθετο μπορεί να δρα διαφορετικά από το φυσικό τρόφιμο
Η εξήγηση των Drs. Touvier και Shah για αυτό το φαινομενικά παράδοξο εύρημα είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη. Οι ουσίες μπορεί να ασκούν διαφορετικές επιδράσεις ανάλογα με το υπόστρωμα στο οποίο καταναλώνονται, καθώς οι ιδιότητες του τροφίμου, όπως η σύνθεση, η δομή και το pH, επηρεάζουν την απορρόφηση και τον μεταβολισμό. Για παράδειγμα, μελέτες έχουν δείξει ότι το βήτα-καροτένιο σε υψηλές δόσεις ως απομονωμένο συμπλήρωμα αυξάνει αιτιολογικά τον κίνδυνο καρκίνου πνεύμονα σε άτομα που εκτίθενται σε καπνό ή αμίαντο, ενώ δεν ανιχνεύεται καμία τέτοια συσχέτιση για το φυσικό βήτα-καροτένιο σε φρούτα και λαχανικά. Η ίδια λογική εξηγεί γιατί οι φυτικές ίνες μέσα στη φυσική μήτρα των φρούτων, των λαχανικών και των οσπρίων είναι προστατευτικές, ενώ οι απομονωμένες καθαρισμένες ίνες, όπως η ινουλίνη, επιδείνωσαν κολίτιδα σε πειραματικά μοντέλα ποντικών.
Συντηρητικά και καρδιαγγειακός κίνδυνος
Τα ευρήματα για τα συντηρητικά είναι εξίσου ανησυχητικά. Συμμετέχοντες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες μη αντιοξειδωτικών συντηρητικών είχαν 29% υψηλότερο κίνδυνο υπέρτασης και 16% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, συμπεριλαμβανομένων εμφράγματος, εγκεφαλικού και στηθάγχης. Το σορβικό κάλιο (E202) συνδέθηκε με 39% αύξηση του κινδύνου υπέρτασης και το κιτρικό οξύ (E330) με 25%. Το ασκορβικό οξύ (E300), δηλαδή η βιταμίνη C ως συντηρητικό, συνδέθηκε με 15% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, ένα εύρημα που επίσης αναδεικνύει τη διαφορά μεταξύ της ουσίας στη φυσική και στην απομονωμένη μορφή της.
Αυτές οι χρωστικές και τα συντηρητικά είναι εξαιρετικά διαδεδομένα στη βιομηχανία. Τα τρόφιμα που περιέχουν τις μεγαλύτερες ποσότητες είναι τα επεξεργασμένα γαλακτοκομικά προϊόντα (όπως τα αρωματισμένα γιαούρτια), οι βιομηχανικές παρασκευές, τα γλυκά, τα επιδόρπια, καθώς και τα ζαχαρούχα ή μη ζαχαρούχα αναψυκτικά. Αντίθετα, οι μικρότερες ποσότητες ανιχνεύονται σε δημητριακά ολικής αλέσεως, ξηρούς καρπούς, φρέσκα λαχανικά, κρέας, αυγά και γενικά σε τρόφιμα που δεν έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία.
