Πενταετής ανάλυση 1.303 περιστατικών στην Ελβετία δείχνει ότι τα περισσότερα αφορούσαν παιδιά, ενώ οι σοβαρότερες δηλητηριάσεις συνδέθηκαν κυρίως με προϊόντα καφεΐνης και pre-workout
Η αλόγιστη χρήση συμπληρωμάτων διατροφής και αθλητικών σκευασμάτων μπορεί να οδηγήσει από μια απλή κλήση σε κέντρο δηλητηριάσεων μέχρι νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Αυτό προκύπτει από νέα έκθεση του ελβετικού Κέντρου Πληροφοριών Δηλητηριάσεων Tox Info Suisse, η οποία εκπονήθηκε για λογαριασμό της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφάλειας Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της Ελβετίας (BLV) και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Food Risk Assess Europe της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ: Πρόστιμο 5.000 ευρώ σε κατάστημα στην Καλλιθέα για παραβάσεις υγιεινής και τιμολόγησης
Η μελέτη ανέλυσε 1.303 περιστατικά δηλητηρίασης ή ύποπτης δηλητηρίασης από συμπληρώματα διατροφής, προϊόντα αδυνατίσματος και αθλητικής διατροφής που καταγράφηκαν στην Ελβετία από τον Ιανουάριο του 2020 έως τον Δεκέμβριο του 2024. Το πρώτο στοιχείο που ξεχωρίζει είναι ότι τα περισσότερα περιστατικά αφορούσαν παιδιά. Συνολικά, 937 από τα 1.303 περιστατικά καταγράφηκαν σε άτομα κάτω των 16 ετών, με τη μεγαλύτερη ομάδα να είναι παιδιά ηλικίας ενός έως πέντε ετών. Στις περισσότερες περιπτώσεις επρόκειτο για τυχαία κατάποση συμπληρωμάτων μέσα στο σπίτι, γεγονός που δείχνει ότι τα προϊόντα αυτά παραμένουν εύκολα προσβάσιμα σε μικρά παιδιά.
Η βιταμίνη D ήταν το συχνότερο συμπλήρωμα που οδήγησε σε κλήση στο κέντρο δηλητηριάσεων, καθώς βρέθηκε σε 245 περιστατικά, δηλαδή σχεδόν στο ένα πέμπτο του συνόλου. Ακολουθούσαν τα σκευάσματα σιδήρου με 138 περιστατικά και τα συμπληρώματα καφεΐνης με 93 περιστατικά. Παρά τη συχνότητα των περιστατικών με βιταμίνη D και σίδηρο, η εικόνα ήταν διαφορετική όταν εξετάστηκαν οι ασθενείς που χρειάστηκαν ιατρική παρακολούθηση. Από τις 88 περιπτώσεις για τις οποίες υπήρχε πλήρης ιατρική αξιολόγηση, η καφεΐνη ήταν η ουσία που εμφανιζόταν συχνότερα, συμμετέχοντας στο 26% των περιστατικών, ενώ η βιταμίνη D ακολουθούσε με 18%.
Οι σοβαρές δηλητηριάσεις συνδέθηκαν σχεδόν αποκλειστικά με προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε καφεΐνη. Από τα πέντε σοβαρά περιστατικά, τα τέσσερα αφορούσαν συμπληρώματα καφεΐνης, όπως δισκία ή σκευάσματα pre-workout. Στα 15 περιστατικά μέτριας βαρύτητας, τα εννέα είχαν επίσης ως κύρια αιτία την καφεΐνη. Δεν καταγράφηκε κανένας θάνατος κατά την πενταετία της μελέτης.
Η έκθεση περιγράφει περιστατικά στα οποία καταναλώθηκαν πολύ μεγάλες ποσότητες καφεΐνης. Σε ορισμένες περιπτώσεις αναφέρονται λήψη περίπου 1 έως 2,5 γραμμαρίων καφεΐνης, ενώ καταγράφηκε και περιστατικό με κατανάλωση 30 γραμμαρίων καθαρής καφεΐνης, δηλαδή περίπου 300–400 espresso. Ένας espresso έχει περίπου 70–100 mg, 30 g = 30.000 mg… Οι ασθενείς εμφάνισαν σοβαρές διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, υποκαλιαιμία, έντονους εμέτους, νευρολογικά συμπτώματα και χρειάστηκαν στενή νοσοκομειακή παρακολούθηση. Σοβαρά περιστατικά καταγράφηκαν επίσης μετά από κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων προϊόντων pre-workout.
Η μελέτη περιλαμβάνει ακόμη μεμονωμένα περιστατικά με άλλες ουσίες που χρησιμοποιούνται ως συμπληρώματα διατροφής. Αναφέρονται δηλητηριάσεις από άλφα-λιποϊκό οξύ, συμπλήρωμα με καρδιακές γλυκοσίδες, εκχύλισμα πράσινου μυδιού, ψευδάργυρο και κρεατίνη, όμως οι περιπτώσεις αυτές ήταν λίγες και δεν επιτρέπουν γενικά συμπεράσματα για την ασφάλεια των συγκεκριμένων προϊόντων. Τα δεδομένα δείχνουν επίσης ότι η πλειονότητα των παιδιών δεν εμφάνισε συμπτώματα ή παρουσίασε μόνο ήπια γαστρεντερικά ενοχλήματα μετά από τυχαία κατάποση μικρής ποσότητας συμπληρωμάτων. Αντίθετα, οι ενήλικες εμφάνιζαν συχνότερα μέτρια ή σοβαρή κλινική εικόνα, καθώς πολλά περιστατικά αφορούσαν σκόπιμη υπερδοσολογία ή κατάχρηση.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ακίνδυνα προϊόντα επειδή διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα προϊόντα που περιέχουν μεγάλες ποσότητες καφεΐνης ή απευθύνονται σε αθλούμενους, καθώς ακόμη και μία υπερβολική δόση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές. Παράλληλα, η έκθεση υπενθυμίζει την ανάγκη τα συμπληρώματα να φυλάσσονται όπως και τα φάρμακα, σε σημείο που δεν μπορούν να προσεγγίσουν τα παιδιά. Η μεγάλη συμμετοχή νηπίων στα περιστατικά δείχνει ότι οι περισσότερες δηλητηριάσεις θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με ασφαλέστερη αποθήκευση των προϊόντων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Σχεδόν 1 εκατομμύριο πίτσες ανακλήθηκαν λόγω κινδύνου σαλμονέλας – Μπαράζ ανακλήσεων από 22 μεγάλες αλυσίδες
- Σουπερμάρκετ κολοσσός θα πουλάει μόνο άσπρα αυγά και καθόλου καφέ – Δείτε γιατί
- Το τηγάνι που πωλείται και στην Ελλάδα εκτός από αρσενικό μολύνει το φαγητό με σίδηρο, μαγγάνιο και χρώμιο
- Ζαχαροπλαστική με κέικ χωρίς γάλα: Επιστημονικό πείραμα με μία απρόσμενη αντικατάσταση που ανατρέπει τα δεδομένα
- Ανάκληση κατεψυγμένου κοτόπουλου λόγω υπέρβασης των ορίων δοξυκυκλίνης
