Μια νέα ουσία που προορίζεται να χρησιμοποιείται σε πλαστικά υλικά τα οποία έρχονται σε επαφή με τρόφιμα αξιολογήθηκε από την EFSA, η οποία κατέληξε ότι δεν εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια των καταναλωτών όταν χρησιμοποιείται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η επιστημονική αξιολόγηση αφορά την ουσία με τη χημική ονομασία 1,3-benzenedicarboxamide, 5-[[[cis-4-(1,1-dimethylethyl)cyclohexyl]carbonyl]amino]-N1,N3-bis[cis-4-(1-methylethyl)cyclohexyl]-, η οποία προορίζεται να χρησιμοποιείται ως διαυγαστικός παράγοντας στο πολυπροπυλένιο σε συγκέντρωση έως 0,08% κατά βάρος. Η αξιολόγηση δημοσιεύθηκε στις 14 Αυγούστου 2026 στο EFSA Journal.
Η συγκεκριμένη κατηγορία ουσιών χρησιμοποιείται κατά την παραγωγή πλαστικών υλικών προκειμένου να επηρεάζει τις ιδιότητες του τελικού πολυμερούς. Στην υπό εξέταση περίπτωση, η ουσία προορίζεται για πολυπροπυλένιο ομοπολυμερή και συμπολυμερή, με το τελικό υλικό να μπορεί να χρησιμοποιείται για επαφή με τρόφιμα σε θερμοκρασία δωματίου ή χαμηλότερη, αλλά και σε ορισμένες συνθήκες θέρμανσης. Η EFSA εξέτασε μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο μεταφοράς της ουσίας από το πλαστικό στο τρόφιμο, καθώς αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο στην αξιολόγηση υλικών που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα.
Τι έδειξαν οι έλεγχοι για τη μετανάστευση
Ένα από τα βασικά σημεία της αξιολόγησης ήταν η μετανάστευση της ουσίας από το πλαστικό στο τρόφιμο. Στις δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν, η μετανάστευση ήταν χαμηλότερη από το όριο ποσοτικοποίησης των 0,05 mg ανά κιλό τροφίμου όταν χρησιμοποιήθηκε προσομοιωτής τροφίμων με 10% αιθανόλη. Στην περίπτωση του ελαιολάδου, η εκτιμώμενη μετανάστευση έφτασε έως 0,031 mg/kg τροφίμου. Παράλληλα, εξετάστηκαν και τα trans ισομερή της ουσίας, με την εκτιμώμενη μετανάστευσή τους να φτάνει έως 0,0006 mg/kg τροφίμου. Η EFSA αξιολόγησε επίσης τις σχετικές προσμίξεις που μπορεί να υπάρχουν στο υλικό και διαπίστωσε ότι η συνολική μεταφορά τους ήταν, για καθεμία ξεχωριστά, χαμηλότερη από 0,05 mg/kg τροφίμου. Ιδιαίτερη σημασία είχε και η εξέταση της γονιδιοτοξικότητας, δηλαδή του ενδεχομένου μια ουσία να προκαλεί βλάβες στο γενετικό υλικό. Σύμφωνα με την αξιολόγηση, τα διαθέσιμα δεδομένα από δοκιμές in vitro δεν έδειξαν ανησυχίες γονιδιοτοξικότητας για την ίδια την ουσία. Τα trans ισομερή και οι σχετικές προσμίξεις εξετάστηκαν επιπλέον με υπολογιστικές μεθόδους και με βάση διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και επίσης δεν προέκυψαν ενδείξεις που να δημιουργούν ανησυχία ως προς τη γονιδιοτοξικότητα.
Με βάση τα συγκεκριμένα στοιχεία, η EFSA κατέληξε ότι η ουσία δεν προκαλεί ανησυχία για την ασφάλεια των καταναλωτών, εφόσον χρησιμοποιείται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που περιγράφονται στην αξιολόγηση και σε συγκέντρωση που δεν υπερβαίνει το 0,08% κατά βάρος στο πολυπροπυλένιο.
Πού δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί
Η αξιολόγηση δεν αποτελεί γενική έγκριση για κάθε χρήση του συγκεκριμένου πλαστικού. Η EFSA έθεσε σαφείς περιορισμούς σχετικά με τα τρόφιμα που μπορούν να έρχονται σε επαφή με τα υλικά. Τα υλικά μπορούν να χρησιμοποιούνται με όλους τους τύπους τροφίμων, με εξαίρεση τα ποτά που περιέχουν περισσότερο από 10% αιθανόλη, το βρεφικό γάλα, το ανασυσταμένο βρεφικό γάλα και το ανθρώπινο γάλα. Επομένως, η θετική αξιολόγηση αφορά συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής και δεν επεκτείνεται στις κατηγορίες τροφίμων που εξαιρούνται. Τα υλικά μπορούν να προορίζονται τόσο για μία χρήση όσο και για επαναλαμβανόμενη χρήση, συμπεριλαμβανομένης της μακροχρόνιας επαφής με τρόφιμα για διάστημα έως και άνω των έξι μηνών, όταν η θερμοκρασία βρίσκεται σε θερμοκρασία δωματίου ή χαμηλότερη. Παράλληλα, προβλέπεται χρήση σε συνθήκες hot fill, δηλαδή όταν ένα τρόφιμο ή προϊόν τοποθετείται στο δοχείο ενώ βρίσκεται σε υψηλή θερμοκρασία, καθώς και σε συγκεκριμένες συνθήκες θέρμανσης. Η αξιολόγηση καλύπτει θέρμανση από 70 έως 100 βαθμούς Κελσίου, με τη μέγιστη επιτρεπόμενη διάρκεια να μειώνεται όσο αυξάνεται η θερμοκρασία.
Η συγκεκριμένη παράμετρος έχει σημασία επειδή η συμπεριφορά ενός υλικού που έρχεται σε επαφή με τρόφιμο μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τη θερμοκρασία, τη διάρκεια επαφής και το είδος του τροφίμου. Για αυτό και η επιστημονική γνώμη δεν περιορίζεται στην εξέταση της ίδιας της ουσίας, αλλά καθορίζει τις συνθήκες υπό τις οποίες θεωρείται ασφαλής η χρήση της.
