Το OpenFoodTox 3.0 ενσωματώνεται για πρώτη φορά σε διεθνές σύστημα τυποποίησης χημικών δεδομένων και υποστηρίζει νέες μεθόδους αξιολόγησης χωρίς ζωικά πειράματα
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) δημοσίευσε στις 7 Μαΐου 2026 την τρίτη έκδοση της βάσης δεδομένων χημικής επικινδυνότητας τροφίμων OpenFoodTox 3.0. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία ανοιχτής πρόσβασης στον τομέα της ασφάλειας τροφίμων, που συγκεντρώνει δομημένες περιλήψεις εκτιμήσεων κινδύνου για χιλιάδες χημικές ουσίες. Η νέα έκδοση εισάγει σημαντικές τεχνικές αναβαθμίσεις που ενισχύουν τη χρησιμότητά της τόσο για επιστημονικούς όσο και για ρυθμιστικούς σκοπούς.
Η βάση καλύπτει ουσίες που έχουν αξιολογηθεί στο πλαίσιο της αρμοδιότητας της EFSA, μεταξύ των οποίων πρόσθετα τροφίμων και αρωματικές ύλες, φυτοφάρμακα, μολυσματικές ουσίες, υλικά επαφής με τρόφιμα, πρόσθετα ζωοτροφών και θρεπτικά συστατικά. Για κάθε ουσία παρέχονται χαρακτηρισμός και αναγνωριστικά στοιχεία, εκτιμήσεις επικινδυνότητας για ανθρώπινη υγεία, υγεία ζώων και οικοτοξικολογία, τοξικολογικές τιμές αναφοράς, φυσικοχημικές ιδιότητες, τοξικοκινητικά δεδομένα και στοιχεία περιβαλλοντικής τύχης.
Τι περιέχει η νέα έκδοση
Το OpenFoodTox 3.0 περιλαμβάνει πλέον 7.880 διακριτές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων συστατικών και μεταβολιτών, 45.682 αποτελέσματα μελετών σε τομείς ανθρώπινης υγείας, υγείας ζώων και περιβαλλοντικούς δείκτες, και 19.452 τοξικολογικές τιμές αναφοράς που χρησιμοποιούνται στις εκτιμήσεις κινδύνου της EFSA. Η σημαντικότερη τεχνική αλλαγή είναι η πλήρης μετεγκατάσταση του OpenFoodTox 2.0 στη διεθνή βάση δεδομένων IUCLID 6, ένα τυποποιημένο σύστημα συλλογής και αναφοράς χημικών πληροφοριών που χρησιμοποιείται από ρυθμιστικές αρχές παγκοσμίως. Αυτή η ενσωμάτωση επιτρέπει καλύτερη διαλειτουργικότητα με άλλες ευρωπαϊκές και διεθνείς βάσεις δεδομένων, διευκολύνοντας τον διαμοιρασμό και την επαναχρησιμοποίηση δεδομένων. Νέοι τομείς δεδομένων έχουν επίσης προστεθεί, συμπεριλαμβανομένης της περιβαλλοντικής τύχης και συμπεριφοράς ουσιών, παράλληλα με διευρυμένα σύνολα φυσικοχημικών και τοξικοκινητικών δεδομένων.
Ένας από τους κεντρικούς στόχους της νέας έκδοσης είναι η υποστήριξη της ανάπτυξης Νέων Μεθοδολογικών Προσεγγίσεων (NAMs), δηλαδή εναλλακτικών μεθόδων αξιολόγησης τοξικότητας που δεν βασίζονται σε ζωικά πειράματα. Πολλαπλά υπολογιστικά μοντέλα που αξιοποιούν δεδομένα του OpenFoodTox έχουν ήδη αναπτυχθεί και δημοσιευτεί, ενώ η περαιτέρω ενσωμάτωσή τους σε πλατφόρμες μοντελοποίησης και read-across βρίσκεται σε εξέλιξη. Η κατεύθυνση αυτή εντάσσεται στον ευρύτερο στόχο της EFSA για σταδιακή μείωση της χρήσης ζωικών δοκιμών στην αξιολόγηση ασφάλειας χημικών ουσιών. Η βάση είναι ελεύθερα διαθέσιμη για επιστημονική και ρυθμιστική χρήση μέσω της πλατφόρμας ανοιχτών δεδομένων της EFSA.
