Σοβαρά ερωτήματα για τον έλεγχο και την τήρηση των προδιαγραφών στις εισαγωγές φρούτων
Η εισαγωγή φρούτων από τρίτες χώρες αποτελεί σημαντικό κομμάτι της διατροφικής αλυσίδας της Ευρώπης, ιδιαίτερα για προϊόντα που δεν παράγονται τοπικά ή είναι εκτός εποχής. Ωστόσο, η αύξηση των εισαγωγών συνοδεύεται και από σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των καταναλωτών, καθώς σε ορισμένες χώρες παραγωγής τα όρια και οι περιορισμοί στη χρήση φυτοφαρμάκων είναι πολύ πιο χαλαροί ή εφαρμόζονται ανεπαρκώς σε σχέση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Έτσι, δεν είναι ασυνήθιστο να εντοπίζονται σε εισαγόμενα φρούτα υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε επίπεδα πολλαπλάσια των επιτρεπτών ορίων της ΕΕ, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών και εγείρει ερωτήματα για τη διαφάνεια και τον έλεγχο στην αλυσίδα εφοδιασμού. Ο συνδυασμός έντονης χρήσης φυτοφαρμάκων, διαφορετικών κανονιστικών πλαισίων και περιορισμένων ελέγχων κατά την εισαγωγή καθιστά επιτακτική την ενίσχυση των ελέγχων και την αυστηρότερη τήρηση των ευρωπαϊκών προδιαγραφών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά ράφια παγούρι με «δηλητήριο» αλουμινίου – Δείτε μάρκα και φωτογραφία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η υγιεινή σε αυτό το σημείο του σώματος μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο Πάρκινσον – Σημαντικά ευρήματα μελέτης
Στην Τσεχία, η κρατική υπηρεσία ελέγχου γεωργίας και τροφίμων (εντόπισε σειρά επικίνδυνων δειγμάτων τροφίμων σε έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στο κατάστημα Da Nang Market s.r.o. στην Πράγα και αφορούν την κατηγορία “φρέσκα φρούτα / τροπικά φρούτα”. Τα αποτελέσματα των ελέγχων, που αφορούν δείγματα λαϊκής διανομής και εισαγόμενα προϊόντα, δείχνουν σημαντικές υπερβάσεις στα ανώτατα επιτρεπτά όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των καταναλωτών.
Τα δείγματα που βρέθηκαν μη συμμορφούμενα αφορούν κυρίως τα τροπικά φρούτα longan, rambutan και mango, με το πρώτο δείγμα longan να παρουσιάζει διπλάσια υπέρβαση στα φυτοφάρμακα acetamiprid και azoxystrobin. Συγκεκριμένα, το δείγμα αυτό, που ελέγχθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2025 (αναφορά 25-000660-SZPI-CZ), προερχόταν από συσκευασία 1 κιλού σε χάρτινη κούτα ενώ εισαγωγέας και διανομέας ήταν η εταιρεία Da Nang Market s.r.o. με έδρα στην Πράγα. Το φρούτο προέρχεται από το Βιετνάμ και το δείγμα κρίθηκε “επικίνδυνο”.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Οδός Ερμού: Πρόστιμο 2.500 ευρώ σε γνωστό παγωτατζίδικο μετά από καταγγελίες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος εγκαυμάτων και πνιγμού από αποκριάτικες στολές των TEMU – Στο μικροσκόπιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι κινεζικές πλατφόρμες
Στην ίδια επιχείρηση, σε δείγμα rambutan που ελέγχθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2025 (αναφορά 25-000658-SZPI-CZ), εντοπίστηκαν υπερβάσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια ασφαλείας. Το δείγμα αυτό (1 κιλό, συσκευασία κούτας) είχε υπερβολικά υψηλά επίπεδα chlorantraniliprol, πάνω από τετραπλάσιο του επιτρεπτού, και lambda-cyhalothrin (συμπεριλαμβανομένων των ισομερών) σχεδόν εξαπλάσιο του ορίου. Ο προμηθευτής του προϊόντος αναφέρεται ως “Thanh Hoa investment, Trade and Development Co., Ltd” και η χώρα προέλευσης είναι επίσης το Βιετνάμ.
Παράλληλα, δεύτερο δείγμα longan, με ημερομηνία λήψης 24 Σεπτεμβρίου 2025 (αναφορά 25-000657-SZPI-CZ), παρουσίασε υπέρβαση του azoxystrobin πάνω από τριπλάσια του επιτρεπτού ορίου. Η συσκευασία και οι διαδρομές διανομής ήταν παρόμοιες με το προηγούμενο longan, αλλά ο προμηθευτής ήταν η ίδια εταιρεία “Thanh Hoa investment, Trade and Development Co., Ltd”.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σιρόπι – «απάτη» για ενίσχυση του ανοσοποιητικού αποσύρεται μετά από καταγγελία για παραπλανητική διαφήμιση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καταγγελία για άδεια περιτυλίγματα χωρίς σοκολατάκια σε συσκευασία γνωστής εταιρείας – Το viral βίντεο και η απάντηση της εταιρείας
Τέλος, το δείγμα mango που ελέγχθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2025 (αναφορά 25-000659-SZPI-CZ) έδειξε πολλαπλές υπερβάσεις σε τέσσερα διαφορετικά υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Το imidacloprid ήταν σχεδόν πενταπλάσιο του ανώτατου ορίου, το propiconazol σχεδόν εξαπλάσιο, το tricyclazole σχεδόν πενταπλάσιο και το 2-φαινυλοφαινόλιο (συμπεριλαμβανομένων των συγγενών του) πάνω από διπλάσιο του ορίου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση παγωτού από τα ψυγεία μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ
Οι κίνδυνοι για την υγεία
Τα φυτοφάρμακα που εντοπίστηκαν στα συγκεκριμένα δείγματα (acetamiprid, azoxystrobin, chlorantraniliprol, lambda-cyhalothrin, imidacloprid, propiconazol, tricyclazole, 2-φαινυλοφαινόλιο) ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες και έχουν διαφορετικούς μηχανισμούς δράσης, αλλά το κοινό στοιχείο είναι ότι η υπέρβαση των ανώτατων επιτρεπτών ορίων (MRLs) υποδηλώνει πιθανή έκθεση σε ποσότητες που δεν θεωρούνται “ασφαλείς” βάσει των ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάθε προϊόν θα προκαλέσει άμεση δηλητηρίαση, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο συσσώρευσης και μακροχρόνιων επιπτώσεων, ειδικά σε ευάλωτες ομάδες (παιδιά, έγκυες, άτομα με χρόνιες παθήσεις).
Acetamiprid
Ανήκει στην κατηγορία των νεονικοτινοειδών. Σε υψηλές δόσεις μπορεί να επηρεάσει το νευρικό σύστημα, ενώ η μακροχρόνια έκθεση συσχετίζεται με νευρολογικές επιδράσεις και πιθανές επιπτώσεις στην ανάπτυξη. Οι ευρωπαϊκές αρχές θέτουν αυστηρά όρια επειδή η έκθεση μέσω τροφίμων μπορεί να είναι σημαντική, ειδικά σε φρούτα που καταναλώνονται ωμά.
Azoxystrobin
Είναι μυκητοκτόνο της ομάδας των στοματινοειδών (strobilurins). Θεωρείται σχετικά χαμηλής οξείας τοξικότητας, αλλά η μακροχρόνια έκθεση σε υψηλές δόσεις μπορεί να επηρεάσει το ήπαρ και το ενδοκρινικό σύστημα σε πειραματικά μοντέλα. Η υπέρβαση του MRL σημαίνει ότι η έκθεση μπορεί να ξεπεράσει το αποδεκτό επίπεδο ασφάλειας.
Chlorantraniliprol
Χρησιμοποιείται για τον έλεγχο εντόμων και θεωρείται γενικά χαμηλής οξείας τοξικότητας, αλλά η υπέρβαση των ορίων μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για νευροτοξικές επιδράσεις ή επιδράσεις στο αναπαραγωγικό σύστημα, βάσει πειραματικών δεδομένων. Επίσης, η παρουσία του σε υψηλά επίπεδα υποδεικνύει πιθανή υπέρβαση των χρονικών περιόδων αναμονής πριν τη συγκομιδή.
Lambda-cyhalothrin (συμπεριλαμβανομένων ισομερών)
Ανήκει στα πυρεθροειδή, που είναι γνωστά για την τοξική δράση τους στο νευρικό σύστημα των εντόμων, αλλά και σε θηλαστικά σε υψηλές δόσεις. Η έκθεση σε υψηλά επίπεδα μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά συμπτώματα (ζάλη, πονοκέφαλος, ναυτία) και, σε σοβαρές περιπτώσεις, επιπτώσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Η σχεδόν εξαπλάσια υπέρβαση που εντοπίστηκε στο rambutan θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική.
Imidacloprid
Επίσης νεονικοτινοειδές, με γνωστές επιπτώσεις στο νευρικό σύστημα. Η μακροχρόνια έκθεση, ακόμα και σε χαμηλά επίπεδα, συζητείται ως παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει τη νευροαναπτυξιακή υγεία, ενώ έχει συνδεθεί και με επιπτώσεις στα επικονιαστικά έντομα (μέλισσες). Στον άνθρωπο, η έκθεση σε υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα νευροτοξικότητας.
Propiconazol
Είναι τριαζολικό μυκητοκτόνο. Σε πειραματικά δεδομένα έχει συνδεθεί με επιδράσεις στο ήπαρ, το ενδοκρινικό σύστημα και αναπαραγωγικές επιδράσεις. Η σχεδόν εξαπλάσια υπέρβαση που εντοπίστηκε στο mango υποδεικνύει ότι η έκθεση μπορεί να υπερβαίνει το αποδεκτό όριο ασφάλειας.
Tricyclazole
Χρησιμοποιείται κυρίως για τον έλεγχο μυκήτων σε ρύζι και έχει αναφερθεί ότι μπορεί να έχει τοξικές επιδράσεις στο ήπαρ και το αναπαραγωγικό σύστημα σε πειραματικά μοντέλα. Θεωρείται επίσης ύποπτο για πιθανές επιδράσεις στην ανάπτυξη.
2-Φαινυλοφαινόλιο
Χρησιμοποιείται ως μυκητοκτόνο/συντηρητικό και συχνά ανιχνεύεται ως κατάλοιπο σε φρούτα. Η έκθεση σε υψηλές δόσεις έχει συνδεθεί με ερεθισμό, αλλά και με επιδράσεις στο ήπαρ και το ενδοκρινικό σύστημα σε πειραματικά δεδομένα. Η υπέρβαση του ορίου κατά περισσότερο από δύο φορές στο mango είναι ένδειξη ότι η χρήση του ήταν έντονη ή ότι δεν τηρήθηκε η περίοδος αναμονής.
Τι σημαίνει πρακτικά για τον καταναλωτή;
Η υπέρβαση των ορίων δεν σημαίνει άμεση δηλητηρίαση, αλλά αυξάνει την πιθανότητα έκθεσης σε ποσότητες που υπερβαίνουν τα επίπεδα που θεωρούνται ασφαλή για μακροχρόνια κατανάλωση. Ειδικά όταν υπάρχουν πολλαπλές υπερβάσεις στο ίδιο προϊόν, όπως στο mango, η συνολική έκθεση μπορεί να είναι σημαντική. Επιπλέον, τα τροπικά φρούτα συχνά καταναλώνονται ωμά, χωρίς φλούδα ή με ελάχιστη επεξεργασία, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα πρόσληψης υπολειμμάτων.
Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τον έλεγχο και την τήρηση των προδιαγραφών στις εισαγωγές τροπικών φρούτων από το Βιετνάμ προς την Τσεχία, αλλά και ευρύτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
