Η αδειοδότηση ενός φυτοφαρμάκου άπαξ και δια παντός σημαίνει ότι στοιχηματίζουμε ότι η σημερινή επιστημονική γνώση θα είναι επαρκής και αύριο. Αλλά τα δεδομένα λένε μια διαφορετική ιστορία: 54 δραστικές ουσίες, που είχαν αρχικά εγκριθεί, δεν ανανεώθηκαν επειδή διαπιστώθηκε ότι ήταν πιο επικίνδυνες από ό,τι είχε προηγουμένως θεωρηθεί. Για δύο άλλες, δεν μπορούσε να αποκλειστεί ο κίνδυνος . Αυτό είναι το αποτέλεσμα έρευνας της BR Data , της ομάδας δημοσιογραφίας δεδομένων του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Βαυαρίας, Bayerischer Rundfunk, η οποία προσφέρει συγκεκριμένα στοιχεία για την αξιολόγηση της ευρωπαϊκής πρότασης για την κατάργηση της προθεσμίας έγκρισης για τα περισσότερα φυτοφάρμακα. Το ερώτημα είναι απλό: τι θα συνέβαινε εάν παραλειφόταν η υποχρεωτική αξιολόγηση ασφάλειας;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Βακτήρια που προκαλούν χολέρα σε Οινόφυτα, Συκάμινο και Ωρωπό – Συναγερμός από ΠΑΚΟΕ
Με βάση την δημοσιογραφική έρευνα της BR Data, προκύπτει ένας σοβαρός προβληματισμός γύρω από τις προτεινόμενες αλλαγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα των φυτοφαρμάκων. Το κεντρικό ερώτημα που τίθεται είναι αν η κατάργηση ή η σημαντική επιμήκυνση των ημερομηνιών λήξης στις εγκρίσεις δραστικών ουσιών θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αντιρυτιδικές κρέμες προσώπου: Οι πασίγνωστες μάρκες με τις επικίνδυνες ουσίες που εντοπίστηκαν σε εργαστηριακό τεστ
Η ακτινογραφία των ελέγχων και τα 56 επικίνδυνα φυτοφάρμακα
Η ανάλυση της ομάδας δημοσιογραφίας δεδομένων της bavarian δημόσιας τηλεόρασης Bayerischer Rundfunk εξέτασε 241 συμβατικές δραστικές ουσίες, για τις οποίες προβλεπόταν διαδικασία ανανέωσης της ευρωπαϊκής έγκρισης από τον Ιούνιο του 2011. Τα ευρήματα δείχνουν ότι 56 δραστικές ουσίες δεν κατάφεραν να περάσουν με επιτυχία τις αξιολογήσεις, αριθμός που αντιστοιχεί στο 23% των συνολικών περιπτώσεων, δηλαδή σχεδόν σε μία στις τέσσερις ουσίες.
Ειδικότερα, για τις 54 από τις 56 αυτές ουσίες η ανανέωση δεν εγκρίθηκε επειδή τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα αποάλυψαν ότι ήταν πιο επικίνδυνες από ό,τι αρχικά θεωρούνταν. Για τις υπόλοιπες 2 ουσίες κατέστη αδύνατον να αποκλειστεί η ύπαρξη σημαντικών κινδύνων. Παράλληλα, καταγράφηκε μια δεύτερη ομάδα 111 δραστικών ουσιών, για τις οποίες οι παρασκευάστριες εταιρείες είτε δεν υπέβαλαν αίτηση ανανέωσης είτε διέκοψαν τη διαδικασία πριν από την έκδοση απόφασης, συχνά εξαιτίας του υψηλού κόστους ή της προσδοκίας ότι δεν θα πληρούσαν τα αυστηρότερα κριτήρια ασφαλείας. Ενδεικτικό παράδειγμα αυτής της διαδικασίας αποτελεί το εντομοκτόνο chlorpyrifos, το οποίο χρησιμοποιούνταν για δεκαετίες σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά. Η έγκρισή του δεν ανανεώθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2020, όταν η επανεκτίμηση της επιστημονικής κοινότητας έδειξε σοβαρές ανησυχίες για την υγεία, συμπεριλαμβανομένων των ενδεχόμενων βλαβών στη νευροαναπτυξιακή πορεία των παιδιών.
Η πρόταση Omnibus και η εναλλακτική πρόταση του Συμβουλίου
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στο πλαίσιο του πακέτου Omnibus X για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών, εισηγείται την κατάργηση των ημερομηνιών λήξης για την πλειονότητα των δραστικών ουσιών. Με το προτεινόμενο σύστημα, ο περιοδικός υποχρεωτικός έλεγχος θα αντικατασταθεί από αναθεωρήσεις που θα ενεργοποιούνται μόνο όταν προκύπτουν συγκεκριμένα σήματα κινδύνου, βάσει του άρθρου 21 του κανονισμού για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα. Ειδικοί που επικαλείται η έρευνα αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα αυτής της εναλλακτικής, σημειώνοντας ότι στο παρελθόν η προσφυγή στο συγκεκριμένο άρθρο ήταν εξαιρετικά περιορισμένη, ακόμη και όταν υπήρχαν ανησυχητικές επιστημονικές ενδείξεις.
Από την πλευρά του, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθέτησε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 μια διαφορετική θέση. Η πρόταση του Συμβουλίου προβλέπει αόριστη διάρκεια έγκρισης μόνο για τις ουσίες χαμηλού κινδύνου. Για τις υπόλοιπες ουσίες προτείνεται αρχική έγκριση 15 ετών και ανανεώσεις διάρκειας 25 ετών, συνοδευόμενες από περιοδική εξέταση της επιστημονικής βιβλιογραφίας από την EFSA, μια ρύθμιση που επίσης διευρύνει σημαντικά τα διαστήματα μεταξύ των πλήρων επαναιολλογήσεων.
Διοικητική απλούστευση έναντι δημόσιας υγείας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας αγροχημεικών υποστηρίζουν ότι οι υφιστάμενες διαδικασίες προκαλούν διοικητικές καθυστερήσεις και απορροφούν πόρους που θα μπορούσαν να διατεθούν για την ταχύτερη αξιολόγηση καινοτόμων προϊόντων. Ωστόσο, τα δεδομένα της BR Data αναδεικνύουν το τίμημα αυτής της απλούστευσης, καθώς η κατάργηση των τακτικών υποχρεωτικών επανεξετάσεων αφαιρεί ένα βασικό εργαλείο απόσυρσης ουσιών που η εξέλιξη της επιστήμης αποδεικνύει εκ των υστέρων ότι είναι επιβλαβείς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Κρητικός βοσκός από τα Λευκά Όρη που σαρώνει στο TikTok, έδωσε συνέντευξη στο BBC (φωτογραφίες και βίντεο)
- «Έβαφαν» τον μπακλαβά με πράσινη χρωστική για να φαίνεται ότι περιέχει φιστίκι!
- Σκεύη Tefal: Αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά του εργοστασίου παραγωγής για ρύπανση και έκθεση των κατοίκων σε καρκινογόνες ουσίες
- Ρύζι: Πότε πρέπει να μπαίνει στο ψυγείο και πότε αρκεί το ντουλάπι για την αποθήκευσή του;
- Ελαιόλαδο: Πότε πρέπει να το καταναλώσετε κατά τη διάρκεια του γεύματος για να «φρενάρετε» το σάκχαρο;
- Πόσες φορές πρέπει να μασάμε την τροφή μας για καλύτερη πέψη;
