Το φυτοπροστατευτικό προϊόν Pitcher, που περιέχει τη δραστική ουσία fludioxonil, πρέπει να αποσυρθεί το συντομότερο δυνατό από την αγορά της Ολλανδίας, σύμφωνα με οριστική απόφαση του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), η οποία εκδόθηκε χθες 11 Αυγούστου 2026. Το ανώτατο ολλανδικό διοικητικό δικαστήριο για τις συγκεκριμένες υποθέσεις δικαίωσε την Pesticide Action Network (PAN) Europe στην προσφυγή της κατά της έγκρισης του προϊόντος από την αρμόδια αρχή Ctgb.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση ανεμιστήρα λόγω κινδύνου πυρκαγιάς (φωτογραφία) – Τι πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές στην Ελλάδα
Το Pitcher χρησιμοποιείται στη γεωργία και την κηπευτική για την καταπολέμηση μυκήτων. Το CBb έκρινε ότι το fludioxonil έχει ιδιότητες ενδοκρινικού διαταράκτη και ότι, βάσει των ευρωπαϊκών κανόνων, η χρήση του επιτρέπεται μόνο σε κλειστά συστήματα ή υπό άλλες συνθήκες που αποκλείουν την επαφή με τον άνθρωπο. Επειδή το Pitcher δεν χρησιμοποιείται υπό τέτοιες συνθήκες, το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το Ctgb δεν έπρεπε να το είχε εγκρίνει και καλείται πλέον να εξασφαλίσει την ταχύτερη δυνατή απόσυρσή του.
Το fludioxonil δεν έχει απαγορευτεί μέχρι σήμερα συνολικά σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης αν και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) το 2024 κατέληξε ότι η ουσία πληροί τα κριτήρια ενδοκρινικής διαταραχής για τον άνθρωπο και για οργανισμούς μη στόχους.
Η παρουσία του fludioxonil στην παραγωγή τροφίμων αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω πρόσφατων ελέγχων υπολειμμάτων που πραγματοποίησαν η PAN Europe και συνεργαζόμενες οργανώσεις σε φράουλες και μήλα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η οργάνωση, η δραστική ουσία εντοπίστηκε σε σχεδόν 40% των συμβατικών δειγμάτων φράουλας που εξετάστηκαν σε 11 χώρες της ΕΕ και σε περίπου αντίστοιχο ποσοστό των δειγμάτων μήλων που ελέγχθηκαν σε 13 ευρωπαϊκές χώρες. Στην έρευνα για τις φράουλες, που δημοσιεύθηκε στις 7 Ιουλίου 2026, εξετάστηκαν 41 δείγματα από Αυστρία, Βέλγιο, Κροατία, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ολλανδία, Σλοβενία και Ισπανία. Τα 36 ήταν συμβατικής παραγωγής, τέσσερα βιολογικά και ένα έφερε επισήμανση ότι είχε παραχθεί χωρίς φυτοφάρμακα. Το fludioxonil και το cyprodinil ήταν, σύμφωνα με την PAN Europe, τα φυτοφάρμακα που εντοπίστηκαν συχνότερα.
Προγενέστερη έρευνα της PAN Europe, η οποία δημοσιεύθηκε στις 29 Ιανουαρίου 2026, είχε εξετάσει 59 δείγματα μήλων από 12 κράτη-μέλη της ΕΕ και την Ελβετία. Το fludioxonil ανιχνεύθηκε σε σχεδόν 40% των δειγμάτων μήλων. Η PAN Europe το περιγράφει ως φυτοφάρμακο PFAS και παραπέμπει στην αξιολόγησή του ως ενδοκρινικού διαταράκτη στην ΕΕ το 2024. Ιδιαίτερη αναφορά στην έρευνα για τα μήλα έγινε στα τρόφιμα που προορίζονται για μικρά παιδιά. Σύμφωνα με την PAN Europe, εάν τα εξεταζόμενα μήλα πωλούνταν ως μεταποιημένες βρεφικές τροφές, δεν θα πληρούσαν τις αυστηρότερες απαιτήσεις που εφαρμόζονται σε αυτή την κατηγορία προϊόντων.
Η δικαστική διαμάχη στην Ολλανδία είχε αρχίσει το 2019, όταν η PAN Europe αμφισβήτησε τις εγκρίσεις δύο φυτοπροστατευτικών προϊόντων, του Pitcher και του Dagonis. Στη διάρκεια της διαδικασίας, το CBb υπέβαλε προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το κατά πόσο οι εθνικές αρχές οφείλουν να χρησιμοποιούν τις διαθέσιμες σύγχρονες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις όταν αποφασίζουν για την έγκριση φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Το Δικαστήριο της ΕΕ αποφάνθηκε το 2024 ότι οι εθνικές αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πλέον πρόσφατες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις κατά την αξιολόγηση των προϊόντων. Η υπόθεση αφορούσε την εφαρμογή των απαιτήσεων του Κανονισμού (ΕΚ) 1107/2009 για τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά.
Μετά την ευρωπαϊκή δικαστική απόφαση, οι προηγούμενες αποφάσεις του Ctgb για το Pitcher και το Dagonis ακυρώθηκαν και οι υποθέσεις επέστρεψαν στην ολλανδική αρχή για νέα κρίση. Τον Σεπτέμβριο του 2025 το Ctgb εξέδωσε νέες αποφάσεις, επιτρέποντας τη συνέχιση της χρήσης των προϊόντων και παραπέμποντας στις αξιολογήσεις των δραστικών ουσιών που βρίσκονταν σε εξέλιξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η PAN Europe προσέφυγε εκ νέου.
Στη δεύτερη προσφυγή της, η οργάνωση υποστήριξε ότι το Ctgb είχε περιορίσει την επανεξέταση στο ζήτημα της ενδοκρινικής διαταραχής και στις επιπτώσεις στον άνθρωπο, χωρίς να εξετάσει άλλες επιδράσεις και τις επιπτώσεις στα ζώα. Αμφισβήτησε επίσης τον τρόπο κατάταξης των επιστημονικών μελετών, υποστηρίζοντας ότι η μεθοδολογία του Ctgb απέδιδε υψηλότερη αξιοπιστία σε μελέτες της βιομηχανίας και χαμηλότερη σε ακαδημαϊκές εργασίες.
Το Ctgb είχε υποστηρίξει ότι η αξιολόγηση των δραστικών ουσιών πραγματοποιείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η PAN Europe αντέτεινε ότι η αξιολόγηση της EFSA για το fludioxonil αποτελούσε ήδη διαθέσιμο επιστημονικό δεδομένο που έπρεπε να συνεκτιμηθεί κατά την εθνική απόφαση για το προϊόν. Η ολλανδική απόφαση δεν είχε την ίδια έκβαση για το Dagonis. Το προϊόν περιέχει difenoconazole και το CBb έκρινε ότι το Ctgb ορθώς είχε καταλήξει πως η συγκεκριμένη δραστική ουσία δεν είναι ενδοκρινικός διαταράκτης για τον άνθρωπο και μπορούσε να εγκριθεί. Η PAN Europe δεν δικαιώθηκε στην προσφυγή της για το Dagonis.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της PAN Europe, Martin Dermine, δήλωσε ότι η απόφαση για το Pitcher αφορά ευρύτερα τον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές αρχές εφαρμόζουν τις απαιτήσεις για την έγκριση φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Η οργάνωση ζητεί από τις αρμόδιες αρχές των κρατών-μελών να εξετάσουν τα προϊόντα που περιέχουν fludioxonil και άλλους αναγνωρισμένους ενδοκρινικούς διαταράκτες με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Στην Ολλανδία, σύμφωνα με την PAN Europe, το fludioxonil περιέχεται σε ακόμη 23 φυτοπροστατευτικά προϊόντα. Η οργάνωση ζητεί την απόσυρσή τους μετά τη δικαστική κρίση για το Pitcher και αναφέρει ότι προϊόντα με την ίδια δραστική ουσία χρησιμοποιούνται και σε άλλες χώρες της ΕΕ. Η απόφαση του CBb, πάντως, είναι δεσμευτική για τη συγκεκριμένη ολλανδική υπόθεση και δεν καταργεί αυτομάτως τις εγκρίσεις άλλων προϊόντων με fludioxonil στην Ολλανδία ή σε άλλα κράτη-μέλη.
