Η παγκόσμια ανάπτυξη της μεγάλης κλίμακας πτηνοτροφίας φαίνεται να έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο εξαπλώνεται και προσαρμόζεται το Campylobacter, ένα από τα σημαντικότερα βακτήρια που προκαλούν τροφιμογενείς λοιμώξεις. Νέα μελέτη, βασισμένη σε σχεδόν 2.800 γονιδιώματα του βακτηρίου από κοτόπουλα και άγρια πτηνά σε 30 χώρες, δείχνει ότι η μετακίνηση στελεχών μεταξύ των δύο πληθυσμών αυξήθηκε περισσότερο από 100 φορές, καθώς η παγκόσμια πτηνοτροφία επεκτεινόταν. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences.
Οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα που είχαν συλλεχθεί από το 1979 έως το 2024, αναζητώντας μέσα από τη γενετική ανάλυση του βακτηρίου τις αλλαγές που σημειώθηκαν παράλληλα με την ανάπτυξη της πτηνοτροφικής παραγωγής. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι στελέχη του Campylobacter που συνδέονταν ιστορικά περισσότερο με άγρια πτηνά απέκτησαν περισσότερες ευκαιρίες να εισέλθουν σε πληθυσμούς εκτρεφόμενων κοτόπουλων, να κυκλοφορήσουν μέσα σε αυτούς και να προσαρμοστούν στις συνθήκες της πτηνοτροφικής παραγωγής.
Η αλλαγή αυτή συνδέεται με την τεράστια αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού των κοτόπουλων. Από τη δεκαετία του 1960, ο αριθμός τους έχει αυξηθεί περίπου επτά φορές, φτάνοντας σήμερα περίπου τα 31 δισεκατομμύρια. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα κοτόπουλα αντιπροσωπεύουν πλέον περίπου το 70% της συνολικής βιομάζας των πτηνών παγκοσμίως. Η μεταβολή αυτή έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο τεράστιοι πληθυσμοί εκτρεφόμενων πτηνών βρίσκονται σε πολύ στενή επαφή μεταξύ τους, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι πιθανότητες επαφής με άγρια πτηνά. Η γονιδιωματική ανάλυση έδειξε ότι η εντατική εκτροφή δεν διευκολύνει μόνο τη μετάδοση του Campylobacter, αλλά δημιουργεί και ευκαιρίες για την προσαρμογή του. Οι ερευνητές εντόπισαν γενετικές αλλαγές που σχετίζονται με την ικανότητα του βακτηρίου να επιβιώνει στο περιβάλλον των εκτρεφόμενων κοτόπουλων, μεταξύ άλλων σε γονίδια που συνδέονται με την αντοχή στα αντιμικροβιακά, την αντιμετώπιση του οξειδωτικού στρες, την απόκτηση μετάλλων και την κινητικότητα του μικροοργανισμού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το μοντέλο που χρησιμοποίησαν οι ερευνητές για να εξετάσουν τη σχέση ανάμεσα στο μέγεθος των πληθυσμών των κοτόπουλων και στην εγκατάσταση του βακτηρίου. Όταν ο πληθυσμός των εκτρεφόμενων πτηνών φτάνει σε ένα συγκεκριμένο μέγεθος, στελέχη που προέρχονται από άγρια πτηνά μπορούν να διατηρηθούν και να εξαπλωθούν μέσα στους πληθυσμούς των κοτόπουλων, ακόμη και όταν αρχικά δεν είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένα σε αυτά. Οι μεγάλες πτηνοτροφικές μονάδες λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο ως περιβάλλον όπου διαφορετικά στελέχη έχουν περισσότερες πιθανότητες να συναντηθούν και να κυκλοφορήσουν.
Η σύνδεση με την καμπυλοβακτηρίωση
Το Campylobacter αποτελεί σημαντική αιτία καμπυλοβακτηρίωσης, μιας βακτηριακής λοίμωξης που συνδέεται κυρίως με την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων, με το κρέας πουλερικών να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές έκθεσης. Η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει διάρροια, κοιλιακό πόνο και πυρετό, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία. Σε ορισμένους ασθενείς, ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν σοβαρότερες επιπλοκές. Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό όταν τα στελέχη που κυκλοφορούν εμφανίζουν αντοχή στα αντιμικροβιακά. Ακριβώς σε αυτό το σημείο επικεντρώνεται ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της νέας μελέτης. Οι ερευνητές εντόπισαν μεταξύ των γενετικών χαρακτηριστικών που συνδέονται με την προσαρμογή των στελεχών και χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την αντιμικροβιακή αντοχή. Το εύρημα δεν σημαίνει ότι η εντατική πτηνοτροφία δημιουργεί αυτομάτως ανθεκτικά βακτήρια ούτε ότι όλες οι λοιμώξεις Campylobacter προέρχονται από βιομηχανικές εκτροφές. Δείχνει όμως ότι ένα περιβάλλον με τεράστιους και πυκνούς πληθυσμούς πτηνών μπορεί να προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες για την κυκλοφορία και την εξέλιξη στελεχών με διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Η σημασία για τη δημόσια υγεία φαίνεται και από προηγούμενη έρευνα που επικαλούνται οι συγγραφείς της μελέτης. Σε ανάλυση λοιμώξεων στην περιοχή του Όξφορντσαϊρ στη Βρετανία, περίπου 80% των ανθρώπινων λοιμώξεων από Campylobacter συνδέθηκαν με κρέας πουλερικών, ενώ αρκετές από τις λοιμώξεις αφορούσαν στελέχη ανθεκτικά στα αντιβιοτικά. Το εύρημα αυτό δεν επιτρέπει να αποδοθούν όλες οι ανθρώπινες λοιμώξεις στην εντατική πτηνοτροφία, ενισχύει όμως την ανάγκη να εξετάζεται ολόκληρη η αλυσίδα από την εκτροφή μέχρι την κατανάλωση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ηλεκτρικά πατίνια: Τι αποκαλύπτουν 38.000 τραυματισμοί για τους κινδύνους στους δρόμους
- Μαγνήσιο για καλύτερο ύπνο: Ποια συμπληρώματα μπορεί να ενισχύσουν τη δράση του
- Καστανό ρύζι: Ανεβάζει τελικά το σάκχαρο στο αίμα;
- Θαλάσσιοι καύσωνες: Η κρυφή απειλή για την ανθρώπινη υγεία
- Κέτσαπ: Το νέο καπάκι της Heinz ρυθμίζει πόση σάλτσα θα βγει
- Αποκλειστικό βίντεο: Λαγοκέφαλος στα δίχτυα ψαρά στον Πανορμίτη της Σύμης – «Κόβει τα πάντα, δεν φοβάται τίποτα»
- Αντηλιακά: Στο φως τα στοιχεία νέας έρευνας για τον απαγορευμένο πλαστικοποιητή που επηρεάζει γονιμότητα και ανάπτυξη εμβρύου
- Νέα ανάκληση γιαουρτιού – Συνεχίζεται το μπαράζ αποσύρσεων
- Η Ευρώπη ξεμένει από νερό: Κύπρος, Μάλτα και Ελλάδα στην πιο δύσκολη θέση
- Μουχλιασμένο τυρί: Αρκεί να κόψουμε το σημείο που έχει επηρεαστεί ή πρέπει να το πετάξουμε;
- Φάρμακα αδυνατίσματος: Νέα στοιχεία συνδέουν Ozempic και άλλα GLP-1 με δυσμενείς αλλαγές και στην περίοδο
- Nestlé και Danone στο μικροσκόπιο και των Αυστριακών Εισαγγελικών Αρχών για το μολυσμένο βρεφικό γάλα
