Μια νέα έρευνα της Consumer Reports σε 48 τρόφιμα για βρέφη και μικρά παιδιά φέρνει στο προσκήνιο ένα σύνθετο ζήτημα για την ασφάλεια των τροφίμων. Από τη μία πλευρά, τα επίπεδα βαρέων μετάλλων εμφανίζονται χαμηλότερα σε σχέση με προηγούμενες αναλύσεις της οργάνωσης. Από την άλλη, οι εργαστηριακές εξετάσεις εντόπισαν φθαλικές ενώσεις στο 81% των προϊόντων, ενώ μικροπλαστικά ανιχνεύθηκαν και στις 15 πολτοποιημένες τροφές που εξετάστηκαν για τον συγκεκριμένο ρύπο.
Η Consumer Reports ανέλυσε δημητριακά, πολτοποιημένες τροφές σε βαζάκια, σακουλάκια και πλαστικές συσκευασίες, σνακ, μπάρες, μπισκότα οδοντοφυΐας και χυμούς από 11 διαφορετικές μάρκες. Οι ερευνητές αναζήτησαν μεταξύ άλλων μόλυβδο, κάδμιο, υδράργυρο, αρσενικό, δισφαινόλες και φθαλικές ενώσεις, ενώ σε επιλεγμένα δείγματα εξετάστηκαν επίσης PFAS και μικροπλαστικά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πατατάκια ανακαλούνται εσπευσμένα – Τι κρύβεται πίσω από τη σοβαρή προειδοποίηση για τους καταναλωτές
Τα βαρέα μέταλλα παραμένουν παρόντα
Το πιο θετικό στοιχείο της έρευνας αφορά τα βαρέα μέταλλα. Σύμφωνα με την Consumer Reports, στο 96% των προϊόντων οι συγκεντρώσεις των επιμέρους ρύπων δεν ξεπερνούσαν τα επίπεδα που η ίδια η οργάνωση χρησιμοποιεί ως σημεία αναφοράς. Πρόκειται, σύμφωνα με την ανάλυση, για το πιο καθησυχαστικό αποτέλεσμα που έχει καταγραφεί από τότε που η Consumer Reports άρχισε το 2018 να εξετάζει συστηματικά την επιμόλυνση των βρεφικών τροφών.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι τα βαρέα μέταλλα απουσιάζουν από τα προϊόντα. Στα 48 τρόφιμα, μόλυβδος ανιχνεύθηκε σε 41 προϊόντα, δηλαδή στο 85%, κάδμιο σε 38, ποσοστό 80%, ενώ ανόργανο αρσενικό εντοπίστηκε σε 37 προϊόντα, δηλαδή στο 77%. Υδράργυρος βρέθηκε σε δύο προϊόντα, ποσοστό 4%. Σε 30 προϊόντα συνυπήρχαν ανόργανο αρσενικό, μόλυβδος και κάδμιο, ενώ σε 33 βρέθηκαν ταυτόχρονα κάδμιο και μόλυβδος. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι επιμέρους συγκεντρώσεις βρίσκονταν κάτω από τα επίπεδα που χρησιμοποιεί η Consumer Reports ως σημεία αναφοράς. Η παρουσία περισσότερων του ενός μετάλλων, ωστόσο, εγείρει το ζήτημα της πιθανής συνδυασμένης έκθεσης, γνωστής ως «effect cocktail». Τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία για τις συνδυασμένες επιδράσεις παραμένουν περιορισμένα και βασίζονται κυρίως σε παρατηρησιακές μελέτες.
Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις στα παιδικά σνακ
Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις ανόργανου αρσενικού, καδμίου και μολύβδου καταγράφηκαν γενικά σε σνακ για παιδιά, όπως προϊόντα με διογκωμένα δημητριακά, μπισκότα, ρυζογκοφρέτες και μπάρες, παρά στις πολτοποιημένες τροφές. Μια πιθανή εξήγηση που αναφέρεται είναι η χρήση ρυζιού και άλλων δημητριακών, τα οποία μπορούν να απορροφούν μέταλλα από το έδαφος και το νερό.
Δύο προϊόντα ξεπέρασαν το επίπεδο που η Consumer Reports θεωρεί σημείο ανησυχίας για το ανόργανο αρσενικό. Στο Gerber Rice Cereal μετρήθηκαν κατά μέσο όρο 63 μέρη ανά δισεκατομμύριο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της οργάνωσης, η κατανάλωση μίας μερίδας ημερησίως θα οδηγούσε σε υπερβολική πρόσληψη με βάση το δικό της κριτήριο. Η συγκέντρωση αυτή, ωστόσο, παραμένει κάτω από το επίπεδο δράσης των 100 μερών ανά δισεκατομμύριο που έχει θεσπίσει η αμερικανική FDA για τα βρεφικά δημητριακά ρυζιού. Το συγκεκριμένο επίπεδο είναι ένδειξη δράσης και όχι υποχρεωτικό όριο. Το άλλο προϊόν που ξεπέρασε το εσωτερικό όριο της Consumer Reports ήταν η πολτοποιημένη τροφή Good & Gather Baby Banana Peach Apricot της Target.
Το βιολογικό δεν σημαίνει απαραίτητα λιγότερα βαρέα μέταλλα
Η έρευνα δεν διαπίστωσε σταθερές και σημαντικές διαφορές μεταξύ βιολογικών και συμβατικών προϊόντων ως προς τα βαρέα μέταλλα. Αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς το ανόργανο αρσενικό, ο μόλυβδος και το κάδμιο μπορούν να υπάρχουν στο έδαφος ή να προέρχονται από περιβαλλοντική ρύπανση και να περάσουν στα φυτά ανεξάρτητα από το αν η καλλιέργεια είναι βιολογική ή συμβατική. Η συγκεκριμένη διαπίστωση αφορά τα βαρέα μέταλλα και δεν σημαίνει ότι οι δύο τρόποι παραγωγής είναι συνολικά ισοδύναμοι ως προς όλους τους πιθανούς ρύπους.
Φθαλικές ενώσεις στο 81% των προϊόντων
Πιο εκτεταμένη ήταν η ανίχνευση ουσιών που συνδέονται με τα πλαστικά. Τουλάχιστον μία φθαλική ένωση εντοπίστηκε σε 39 από τα 48 προϊόντα, δηλαδή στο 81% των δειγμάτων. Σε ορισμένα προϊόντα ανιχνεύθηκαν έως και έξι διαφορετικές φθαλικές ενώσεις. Μεταξύ των συχνότερων ήταν οι DBP, DiBP, DMP και DEHP, ουσίες που έχουν μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις στο ενδοκρινικό σύστημα. Εντοπίστηκαν επίσης οι DEHA και DEHT, οι οποίες χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα ορισμένων παραδοσιακών φθαλικών ενώσεων. Η παρουσία τους, σύμφωνα με το υλικό της έρευνας, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι ασφαλέστερες.
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι συγκεντρώσεις ήταν κάτω από τα επίπεδα που χρησιμοποίησε η Consumer Reports, τα οποία βασίζονται σε επίπεδα έκθεσης της Proposition 65 της Καλιφόρνιας. Η οργάνωση επισημαίνει, ωστόσο, ότι αυτά τα σημεία αναφοράς δεν αποτυπώνουν κατ’ ανάγκη όλες τις νεότερες επιστημονικές γνώσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο DEHP. Σε 19 από τα 48 προϊόντα, περίπου το 40%, οι συγκεντρώσεις ήταν υψηλότερες από επίπεδα που έχουν συσχετιστεί σε ορισμένες πρόσφατες μελέτες με δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία, χωρίς όμως να ξεπερνούν το τυπικό επίπεδο αναφοράς που χρησιμοποιήθηκε στο συγκεκριμένο τεστ. Παράλληλα, σε ορισμένα προϊόντα καταγράφηκε σημαντική μείωση σε σχέση με προηγούμενες μετρήσεις. Για παράδειγμα, στο Gerber Infant Rice Cereal οι συνολικές φθαλικές ενώσεις μειώθηκαν από 1.599 νανογραμμάρια ανά μερίδα το 2023 σε 288 νανογραμμάρια το 2026. Στο Beech-Nut Fruities Pear, Banana & Raspberries μειώθηκαν από 2.868 σε 1.848 νανογραμμάρια.
Μικροπλαστικά σε όλες τις πολτοποιημένες τροφές
Το εύρημα που ξεχωρίζει περισσότερο αφορά τα μικροπλαστικά. Η Consumer Reports εξέτασε για τον συγκεκριμένο ρύπο 16 προϊόντα, μεταξύ των οποίων ένας χυμός και 15 πολτοποιημένες τροφές. Μικροπλαστικά ανιχνεύθηκαν και στις 15 πολτοποιημένες τροφές. Τα σωματίδια είχαν μέγεθος από 15 έως 500 μικρόμετρα, με την πλειονότητα να βρίσκεται μεταξύ 15 και 25 μικρομέτρων. Σημαντική είναι όμως μια μεθοδολογική διευκρίνιση: η συγκεκριμένη μέθοδος δεν μπορούσε να εντοπίσει σωματίδια μικρότερα των 15 μικρομέτρων. Επομένως, ο συνολικός αριθμός των μικροπλαστικών ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος από αυτόν που καταγράφηκε.
Οι μεγαλύτερες ποσότητες εντοπίστηκαν σε πολτοποιημένη τροφή Gerber Organic Plant Protein Banana Berry and Veggie Smash Purée with Oats σε σακουλάκι, σε Parent’s Choice Stage 1 Baby Food Carrot Purée της Walmart σε πλαστική συσκευασία και σε Beech-Nut Stage 2 Turkey, Butternut Squash, Corn, Spinach σε σακουλάκι. Τα πολυμερή που αναγνωρίστηκαν περιλάμβαναν πολυαμίδιο, πολυουρεθάνη, πολυτετραφθοροαιθυλένιο, πολυαιθυλένιο και πολυπροπυλένιο.
Οι ερευνητές δεν εξέτασαν απευθείας τα υλικά των συσκευασιών και, συνεπώς, δεν μπορούν να αποδώσουν με βεβαιότητα την προέλευση των μικροπλαστικών. Η συσκευασία αποτελεί μία πιθανή πηγή, καθώς η τριβή μεταξύ του τροφίμου και της εσωτερικής επιφάνειας μπορεί να οδηγήσει σε απελευθέρωση σωματιδίων κατά τη μεταφορά ή κατά την πίεση του σακουλιού. Δεν αποκλείεται όμως η επιμόλυνση να έχει προκύψει σε άλλο στάδιο της παραγωγής, από μηχανήματα, εργαλεία, σωληνώσεις ή ακόμη και προστατευτικό εξοπλισμό των εργαζομένων.
Ακόμη και το γυαλί δεν αποκλείει τα μικροπλαστικά
Οι πολτοποιημένες τροφές σε πλαστικές συσκευασίες περιείχαν γενικά περισσότερα σωματίδια από εκείνες σε γυάλινα βαζάκια. Ωστόσο, μικροπλαστικά εντοπίστηκαν και στα προϊόντα σε γυαλί. Χαρακτηριστικά, το Beech-Nut Classics Stage 1 Chicken & Chicken Broth, σε γυάλινο βαζάκι, περιείχε κατά μέσο όρο 330.079 σωματίδια ανά συσκευασία. Η πολτοποιημένη τροφή καρότου Parent’s Choice, σε πλαστική συσκευασία, έφτανε τα 814.589 σωματίδια. Μία πιθανή πηγή για τα προϊόντα σε γυαλί είναι το εσωτερικό υλικό επίστρωσης στα καπάκια, το οποίο συνήθως περιέχει πλαστικά ή βινυλικά υλικά και χρησιμοποιείται για να εξασφαλίζεται η στεγανότητα.
Τα ευρήματα παρουσιάζουν ομοιότητες με πρόσφατη έρευνα της Greenpeace σε βρεφικές τροφές σε σακουλάκια, στην οποία επίσης είχαν ανιχνευθεί μικροπλαστικά σε κάθε δείγμα που εξετάστηκε.
Τι έδειξαν οι έλεγχοι για PFAS και δισφαινόλες
Στα PFAS η εικόνα ήταν λιγότερο ανησυχητική. Εξετάστηκαν 32 προϊόντα για 30 διαφορετικές ουσίες και δεν εντοπίστηκαν συγκεντρώσεις που η Consumer Reports χαρακτήρισε ανησυχητικές. Σε πέντε από τα έξι βρεφικά δημητριακά βρέθηκε σε χαμηλές συγκεντρώσεις η ουσία 6:2 FTS. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της οργάνωσης, η πρόσληψη από μία μερίδα παρέμενε αρκετά χαμηλότερη από το επίπεδο αναφοράς που χρησιμοποίησε.
Για τις δισφαινόλες, αντίθετα, η εικόνα ήταν γενικά καλύτερη. Με εξαίρεση ένα προϊόν μπισκότων οδοντοφυΐας Baby Mum-Mum, στο οποίο ανιχνεύθηκε σχετικά υψηλό επίπεδο BPA, οι άλλες ουσίες που αναζητήθηκαν δεν ήταν ανιχνεύσιμες στα υπόλοιπα προϊόντα.
Η ποικιλία στη διατροφή παραμένει βασική σύσταση
Η Consumer Reports δεν προτείνει στους γονείς να αποκλείσουν από τη διατροφή των παιδιών τα προϊόντα που εξετάστηκαν. Η ανίχνευση ενός ρύπου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ένα τρόφιμο είναι επικίνδυνο, ιδιαίτερα όταν οι συγκεντρώσεις βρίσκονται κάτω από αναγνωρισμένα επίπεδα αναφοράς.
Η βασική πρακτική που προκύπτει από την έρευνα είναι η αποφυγή της διατροφικής μονοτονίας. Η εναλλαγή διαφορετικών δημητριακών, φρούτων, λαχανικών, οσπρίων και πηγών πρωτεΐνης μπορεί να περιορίσει τη συστηματική έκθεση σε έναν συγκεκριμένο ρύπο που ενδέχεται να υπάρχει σε ένα συγκεκριμένο τρόφιμο. Στην ίδια λογική εντάσσεται η αποφυγή καθημερινής κατανάλωσης των ίδιων ριζωδών λαχανικών, όπως τα καρότα και οι γλυκοπατάτες, καθώς και ο έλεγχος των συστατικών στις πολτοποιημένες τροφές και τα σνακ.
Η προετοιμασία της βρεφικής τροφής στο σπίτι δεν εξασφαλίζει από μόνη της μικρότερη έκθεση στα βαρέα μέταλλα. Ο μόλυβδος, το κάδμιο και το αρσενικό μπορεί να υπάρχουν και στις πρώτες ύλες, καθώς συνδέονται με το έδαφος και το νερό. Για τον λόγο αυτό, η ποικιλία στη διατροφή θεωρείται σημαντικότερη στρατηγική από την απλή επιλογή μεταξύ συσκευασμένου και σπιτικού προϊόντος.
Δείτε τα προϊόντα που εξετάστηκαν και τι βρέθηκε στο καθένα από αυτά ΠΑΤΩΝΤΑΣ ΕΔΩ. Η Consumer Reports ζητά υποχρεωτικά και όχι απλώς εθελοντικά όρια, τακτικούς ελέγχους στα τελικά προϊόντα και διαφάνεια των αποτελεσμάτων ώστε οι γονείς να μπορούν να γνωρίζουν τι περιέχουν τα τρόφιμα που αγοράζουν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Σκουμπρί κονσέρβα χωρίς… σκουμπρί! Έρευνα των Financial Times αποκαλύπτει το φθηνότερο ψάρι που πήρε τη θέση του χωρίς να το καταλάβουν οι καταναλωτές
- Σήμα κινδύνου από 573 επιστήμονες στην ΕΕ: «Μην αλλάξετε τους κανόνες για τα φυτοφάρμακα χωρίς έλεγχο»
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
