Οι μυκοτοξίνες εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για την ασφάλεια των τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις αφλατοξίνες να κυριαρχούν στις σχετικές κοινοποιήσεις. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας μελέτης που ανέλυσε 2.479 κοινοποιήσεις για μυκοτοξίνες οι οποίες καταγράφηκαν στο ευρωπαϊκό σύστημα iRASFF την περίοδο 2020–2024.
Η ανάλυση εξέτασε τις χρονικές τάσεις των κοινοποιήσεων, τα τρόφιμα που συνδέθηκαν συχνότερα με μυκοτοξίνες, τις χώρες προέλευσης των προϊόντων και τα μέτρα ελέγχου που εφαρμόστηκαν από τις αρμόδιες αρχές. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν στατιστικά σημαντική μακροπρόθεσμη αυξητική τάση στον συνολικό αριθμό των κοινοποιήσεων. Οι ετήσιες διακυμάνσεις, ωστόσο, ενδέχεται να αντανακλούν τόσο πραγματικές μεταβολές στη μόλυνση των τροφίμων όσο και αλλαγές στις δυνατότητες ανίχνευσης και στα συστήματα αναφοράς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γνωστό εμφιαλωμένο νερό πίσω από χημικό έγκαυμα σε 7χρονο – Εντοπίστηκε καυστική ουσία, ευρωπαϊκός συναγερμός
Από το σύνολο των κοινοποιήσεων που αφορούσαν μυκοτοξίνες στα τρόφιμα, οι αφλατοξίνες αντιπροσώπευαν το 84%, ενώ δεύτερη ήταν η ωχρατοξίνη Α με 15%. Οι δύο κατηγορίες επομένως αντιστοιχούσαν σχεδόν στο σύνολο των σχετικών περιστατικών που καταγράφηκαν στο iRASFF. Οι αφλατοξίνες είναι μυκοτοξίνες που παράγονται κυρίως από είδη μυκήτων του γένους Aspergillus και μπορούν να εμφανιστούν σε διάφορες πρώτες ύλες και τρόφιμα. Η αφλατοξίνη Β1 έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δημόσια υγεία, καθώς έχει χαρακτηριστεί από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο ως καρκινογόνος για τον άνθρωπο. Η παρουσία τους συνδέεται ιδιαίτερα με προϊόντα στα οποία οι συνθήκες καλλιέργειας, συγκομιδής, ξήρανσης ή αποθήκευσης μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη των μυκήτων. Στην ευρωπαϊκή εικόνα, οι κατηγορίες τροφίμων που εμφανίζονται συχνότερα στις κοινοποιήσεις περιλαμβάνουν ξηρούς καρπούς και προϊόντα ξηρών καρπών, δημητριακά, φρούτα και λαχανικά, καθώς και βότανα και μπαχαρικά. Η παρουσία των ξηρών καρπών και των προϊόντων τους έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για κατηγορία που διαχρονικά εμφανίζει υψηλό αριθμό κοινοποιήσεων για αφλατοξίνες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πατατάκια ανακαλούνται εσπευσμένα – Τι κρύβεται πίσω από τη σοβαρή προειδοποίηση για τους καταναλωτές
Το 90,44% αφορά προϊόντα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα της μελέτης αφορά την προέλευση των προϊόντων. Το 90,44% των κοινοποιήσεων αφορούσε τρόφιμα και ζωοτροφές προέλευσης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ τα προϊόντα από τρίτες χώρες εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερο μέσο αριθμό κοινοποιήσεων σε σχέση με εκείνα ευρωπαϊκής προέλευσης. Σε επίπεδο χωρών, η Τουρκία αντιστοιχούσε στο 24% των κοινοποιήσεων, ενώ ακολουθούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες με 14%. Η καταγραφή αυτή δεν σημαίνει ότι η ίδια αναλογία αντιστοιχεί και στο ποσοστό των προϊόντων που εισάγονται από κάθε χώρα ούτε ότι όλα τα προϊόντα μιας συγκεκριμένης χώρας παρουσιάζουν πρόβλημα. Οι κοινοποιήσεις του RASFF αφορούν προϊόντα στα οποία έχει εντοπιστεί κίνδυνος ή μη συμμόρφωση και επηρεάζονται από τον όγκο και το είδος του εμπορίου, τους ελέγχους στα σύνορα, τη δειγματοληψία και την ικανότητα ανίχνευσης.
Η διαχρονική παρουσία της Τουρκίας στις κοινοποιήσεις για μυκοτοξίνες έχει καταγραφεί και σε προηγούμενες αναλύσεις του RASFF. Μελέτες που εξέτασαν παλαιότερες περιόδους έχουν επίσης εντοπίσει ιδιαίτερα συχνές κοινοποιήσεις για αφλατοξίνες σε ξηρούς καρπούς, αποξηραμένα φρούτα, σπόρους και άλλα φυτικά προϊόντα.
Παρά τον μεγάλο αριθμό των περιστατικών που καταγράφηκαν, οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν στατιστικά σημαντική μακροπρόθεσμη αύξηση των κοινοποιήσεων μυκοτοξινών κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Το εύρημα έχει σημασία, επειδή ο αριθμός των κοινοποιήσεων δεν αποτελεί από μόνος του άμεσο δείκτη ότι η πραγματική μόλυνση των τροφίμων αυξάνεται στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι μεταβολές από χρονιά σε χρονιά μπορεί να επηρεάζονται από τις καιρικές συνθήκες και τις συνθήκες αποθήκευσης και παραγωγής, αλλά και από τις αλλαγές στους ελέγχους, τις διαθέσιμες αναλυτικές μεθόδους και τις εμπορικές ροές. Για τον ίδιο λόγο, μια αύξηση στις κοινοποιήσεις μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να σημαίνει ότι οι αρχές εντόπισαν περισσότερα περιστατικά και όχι απαραίτητα ότι η συνολική έκταση της μόλυνσης αυξήθηκε. Η μελέτη αναδεικνύει έτσι τη σημασία της συνεχούς επιτήρησης, ιδιαίτερα για προϊόντα που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά από τρίτες χώρες. Οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη για ενισχυμένα συστήματα παρακολούθησης, μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία και προσαρμογή των στρατηγικών ελέγχου στις μεταβολές που συνδέονται με το περιβάλλον και το διεθνές εμπόριο.
Το θέμα αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον και σε σχέση με το φυστικοβούτυρο, καθώς οι αφλατοξίνες αποτελούν έναν από τους κινδύνους που έχουν καταγραφεί σε προϊόντα αραχίδας και προϊόντα ξηρών καρπών. Το Cibum έχει παρουσιάσει πρόσφατα ξεχωριστά το ζήτημα των αφλατοξινών και της Salmonella στο φυστικοβούτυρο, με αφορμή επιστημονική ανασκόπηση και περιστατικά ανακλήσεων και κοινοποιήσεων.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Toxins στις 4 Σεπτεμβρίου 2026.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Βρεφικές τροφές: Φθαλικές ενώσεις στο 81% και μικροπλαστικά σε όλες γνωστές μάρκες που εξετάστηκαν – Έρευνα της Consumer Reports
- 114 κρούσματα γαστρεντερίτιδας από σχολικά γεύματα – 12 παιδιά στο νοσοκομείο
- Σκουμπρί κονσέρβα χωρίς… σκουμπρί! Έρευνα των Financial Times αποκαλύπτει το φθηνότερο ψάρι που πήρε τη θέση του χωρίς να το καταλάβουν οι καταναλωτές
- Σήμα κινδύνου από 573 επιστήμονες στην ΕΕ: «Μην αλλάξετε τους κανόνες για τα φυτοφάρμακα χωρίς έλεγχο»
