Μια ουσία που είχε προκαλέσει έντονο προβληματισμό τα προηγούμενα χρόνια φαίνεται να υποχωρεί σημαντικά από τα αντηλιακά. Τα νεότερα στοιχεία του Chemisches und Veterinäruntersuchungsamt (CVUA) Karlsruhe δείχνουν ότι το 2026 ο απαγορευμένος πλαστικοποιητής DnHexP εντοπίστηκε πλέον σε περίπου 1 στα 10 από τα 99 αντηλιακά που εξετάστηκαν, όταν λίγα χρόνια νωρίτερα το αντίστοιχο ποσοστό ξεπερνούσε το 50%.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εξερράγη στα χέρια 8χρονου και του έκαψε το πρόσωπο – Συναγερμός για τα viral παιχνίδια που πωλούνται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί σημαντική βελτίωση, χωρίς όμως να σημαίνει ότι το ζήτημα έχει εξαφανιστεί. Ο λόγος είναι ότι το DnHexP, γνωστό ως Di-n-hexylphthalate, δεν αποτελεί συστατικό που προστίθεται σκόπιμα στα αντηλιακά. Μπορεί να προκύψει ως ανεπιθύμητη τεχνική επιμόλυνση κατά την παραγωγή ενός συγκεκριμένου αντηλιακού φίλτρου, του DHHB.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση γιαουρτιού – Συνεχίζεται το μπαράζ αποσύρσεων
Το προβληματικό συστατικό
Το DHHB, ή Diethylamino Hydroxybenzoyl Hexyl Benzoate, είναι ένας εγκεκριμένο UVA φίλτρο που χρησιμοποιείται στα αντηλιακά για προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Το πρόβλημα δεν αφορά το ίδιο το DHHB, αλλά το γεγονός ότι κατά την παραγωγή της συγκεκριμένης πρώτης ύλης μπορεί να δημιουργηθεί DnHexP και αυτό να περάσει τελικά στο καλλυντικό ως ανεπιθύμητη επιμόλυνση.
Το DnHexP είναι διαφορετική ουσία και ανήκει στους φθαλικούς εστέρες. Η χρήση του ως συστατικού σε καλλυντικά προϊόντα έχει απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2019 λόγω της ταξινόμησής του, μεταξύ άλλων, ως ουσίας με επιβλαβείς επιδράσεις στην αναπαραγωγή. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε ανιχνεύσιμη παρουσία του σε ένα προϊόν είναι αποτέλεσμα σκόπιμης προσθήκης. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι απαγορευμένες ουσίες μπορούν, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, να υπάρχουν ως τεχνικά αναπόφευκτες ακαθαρσίες, εφόσον η ασφάλεια του τελικού καλλυντικού προϊόντος δεν επηρεάζεται.
Ακριβώς εδώ βρίσκεται και η σημασία των ελέγχων. Οι εταιρείες που είναι υπεύθυνες για τα καλλυντικά οφείλουν να αξιολογούν την ασφάλεια των προϊόντων τους και, όταν υπάρχει απαγορευμένη ουσία ως επιμόλυνση, να μπορούν να τεκμηριώσουν ότι η παρουσία της είναι τεχνικά αναπόφευκτη και ότι το προϊόν παραμένει ασφαλές.
Γιατί θεωρείται επικίνδυνο το DnHexP;
Το DnHexP ανήκει στους φθαλικούς εστέρες, μια ομάδα χημικών ουσιών για την οποία υπάρχουν ανησυχίες κυρίως λόγω των επιδράσεών της στο αναπαραγωγικό σύστημα. Το di-n-hexyl phthalate έχει ταξινομηθεί ως τοξικό για την αναπαραγωγή, καθώς μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα και την ανάπτυξη του εμβρύου. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Χημικών Προϊόντων (ECHA) κατατάσσει το dihexyl phthalate στις ουσίες που προκαλούν ανησυχία λόγω αναπαραγωγικής τοξικότητας.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η χρήση ενός αντηλιακού στο οποίο ανιχνεύεται DnHexP προκαλεί αυτομάτως πρόβλημα υγείας. Η αξιολόγηση του κινδύνου εξαρτάται από την ποσότητα της ουσίας και την πραγματική έκθεση του καταναλωτή. Γι’ αυτό και η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει τη σκόπιμη χρήση του στα καλλυντικά, ενώ επιτρέπει μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις την παρουσία τεχνικά αναπόφευκτων ιχνών, όταν η ασφάλεια του τελικού προϊόντος δεν επηρεάζεται.
Από το 52,5% στο 10% μέσα σε λίγα χρόνια
Η πτώση δεν φαίνεται να είναι τυχαία. Το CVUA Karlsruhe είχε επισημάνει ήδη στην προηγούμενη αναλυτική του έκθεση ότι οι έλεγχοι και η αντίδραση των παραγωγών πρώτων υλών και των εταιρειών καλλυντικών οδήγησαν σε αλλαγές στις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή του DHHB. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστεί σημαντικά η παρουσία του DnHexP στα τελικά προϊόντα.
Η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σαφής αν δει κανείς τα ποσοστά διαχρονικά. Στα 40 δείγματα του 2023 και παλαιότερα, το DnHexP ήταν μετρήσιμο στο 52,5%. Στα 79 δείγματα του 2024 το ποσοστό ήταν 38%, στα 143 δείγματα του 2025 μειώθηκε στο 20% και στα 99 δείγματα του 2026 η νεότερη γραφική παρουσίαση του CVUA τοποθετεί το ποσοστό στο 10%. Με άλλα λόγια, μέσα σε αυτή την περίοδο το ποσοστό των δειγμάτων στα οποία μπορούσε να μετρηθεί DnHexP μειώθηκε περίπου κατά 81% σε σχέση με το 2023 και παλαιότερα.
Η προηγούμενη αναλυτική έρευνα του CVUA είχε ήδη δείξει πόσο μεγάλη ήταν η βελτίωση. Το 2025, από τα 143 προϊόντα που περιείχαν DHHB, στα 114 δεν μπορούσε να μετρηθεί DnHexP, ενώ σε 29 προϊόντα βρέθηκαν μετρήσιμες συγκεντρώσεις.
Τι ποσότητες είχαν βρεθεί στα προϊόντα του 2025
Τα διαθέσιμα αναλυτικά στοιχεία για το 2025 δείχνουν επίσης ότι η παρουσία της ουσίας δεν ήταν ίδια σε όλα τα προϊόντα. Το DnHexP εντοπίστηκε σε 29 από τα 143 δείγματα, με συγκεντρώσεις από 0,6 έως 7,3 mg/kg και διάμεση τιμή 2,7 mg/kg. Το CVUA σημείωσε μάλιστα ότι δεν υπήρχε ένας απλός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο όσο περισσότερο DHHB περιείχε ένα προϊόν τόσο περισσότερο DnHexP θα περιείχε. Ακόμη και σε αρκετά προϊόντα με 8%-10% DHHB δεν ανιχνεύθηκε DnHexP.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν μπορεί κάποιος καταναλωτής να συμπεράνει από μόνο την παρουσία του DHHB ή από τη θέση του συστατικού στην ετικέτα ότι ένα συγκεκριμένο αντηλιακό είναι πιθανότερο να περιέχει DnHexP. Το 2025, περίπου το 76% των αντηλιακών που εξετάστηκαν από το CVUA Karlsruhe περιείχαν DHHB ως UV φίλτρο.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή;
Το σημαντικότερο μήνυμα από τα νέα στοιχεία δεν είναι ότι «τα αντηλιακά είναι επικίνδυνα», αλλά ακριβώς το αντίθετο: οι έλεγχοι και οι αλλαγές στην παραγωγή των πρώτων υλών φαίνεται να έχουν περιορίσει δραστικά την ανεπιθύμητη παρουσία του DnHexP.
Ταυτόχρονα, το γεγονός ότι το ποσοστό έχει φτάσει στο 10% δεν σημαίνει ότι η ουσία έχει εξαφανιστεί. Το ίδιο το CVUA είχε επισημάνει στην τελευταία αναλυτική έκθεσή του ότι, παρά τη σημαντική βελτίωση, οι συγκεντρώσεις DnHexP δεν είχαν φτάσει σε όλα τα προϊόντα σε επίπεδο που να θεωρείται επαρκώς χαμηλό και ότι οι παραγωγοί έχουν ευθύνη να επιλέγουν κατάλληλες πρώτες ύλες ώστε να αποφεύγονται όσο είναι τεχνικά δυνατόν οι απαγορευμένες ουσίες.
Υπάρχει ακόμη μία σημαντική λεπτομέρεια. Στις αναλύσεις του 2025, το CVUA αναζήτησε όχι μόνο DnHexP αλλά και τον μεταβολίτη του, Mono-n-Hexylphthalate (MnHexP). Ο συγκεκριμένος μεταβολίτης δεν ανιχνεύθηκε σε κανένα από τα εξεταζόμενα προϊόντα του 2025, με όριο ανίχνευσης 0,4 mg/kg.
Να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε αντηλιακό;
Σε καμία περίπτωση. Η συγκεκριμένη έρευνα δεν αποτελεί λόγο για να αποφεύγουμε την αντηλιακή προστασία. Το ίδιο το CVUA υπογραμμίζει ότι η υπεριώδης ακτινοβολία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του δέρματος και ότι η προστασία από την UV ακτινοβολία παραμένει εξαιρετικά σημαντική. Το ζητούμενο είναι να συνεχιστούν οι έλεγχοι και παράλληλα να βελτιώνονται οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή των αντηλιακών. Τα νέα δεδομένα του 2026 δείχνουν ότι αυτή η διαδικασία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και ότι η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη από εκείνη που καταγραφόταν πριν από λίγα χρόνια.
Μάλιστα, σύμφωνα με την προηγούμενη έκθεση του CVUA, η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να θεσπίσει από το 2027 ανώτατη επιτρεπόμενη συγκέντρωση DnHexP στην πρώτη ύλη DHHB, γεγονός που αναμένεται να δώσει ακόμη σαφέστερο κανονιστικό πλαίσιο για τον περιορισμό της συγκεκριμένης επιμόλυνσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Αποκλειστικό βίντεο: Λαγοκέφαλος στα δίχτυα ψαρά στον Πανορμίτη της Σύμης – «Κόβει τα πάντα, δεν φοβάται τίποτα»
- Η Ευρώπη ξεμένει από νερό: Κύπρος, Μάλτα και Ελλάδα στην πιο δύσκολη θέση
- Μουχλιασμένο τυρί: Αρκεί να κόψουμε το σημείο που έχει επηρεαστεί ή πρέπει να το πετάξουμε;
- Φάρμακα αδυνατίσματος: Νέα στοιχεία συνδέουν Ozempic και άλλα GLP-1 με δυσμενείς αλλαγές και στην περίοδο
- Nestlé και Danone στο μικροσκόπιο και των Αυστριακών Εισαγγελικών Αρχών για το μολυσμένο βρεφικό γάλα
