Η EFSA επαναπροσδιορίζει τα ασφαλή όρια καταλοίπων
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με βάση το άρθρο 43 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005, εξέδωσε νέα γνωμοδότηση για το επιτρεπόμενο ανώτατο όριο καταλοίπων (ΑΟΚ) της ουσίας propamocarb στα μαρούλια. Η ανάγκη επανεξέτασης του ΑΟΚ κρίθηκε αναγκαία, καθώς το ισχύον όριο των 40 mg/kg θεωρήθηκε εν δυνάμει μη ασφαλές για τους καταναλωτές, βάσει πρόσφατης εκτίμησης οξείας έκθεσης.
Το propamocarb, γνωστό με την επίσημη χημική του ονομασία ως προπυλο 3 (διμεθυλαμινο)προπυλοκαρβαμικό, είναι μια μυκητοκτόνος δραστική ουσία που χρησιμοποιείται ευρέως στη γεωργία, συνήθως υπό τη μορφή του υδροχλωρικού άλατος της. Η ουσία έχει αξιολογηθεί στο παρελθόν στο πλαίσιο της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ, με την Ιρλανδία να αναλαμβάνει τον ρόλο εισηγητή κράτους μέλους και να συντάσσει την πρώτη έκθεση αξιολόγησης για την EFSA το 2006. Η έγκριση του propamocarb ως φυτοπροστατευτικού προϊόντος ισχύει από τον Οκτώβριο του 2007, ενώ η διαδικασία ανανέωσης της έγκρισης βρίσκεται σε εξέλιξη.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εκατοντάδες πελάτες εστιατορίου εκτέθηκαν σε Ηπατίτιδα Α από μολυσμένο υπάλληλο – Οι οδηγίες για την πρόληψη εμφάνισης της νόσου
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τραγικός θάνατος 20χρονης αθλήτριας μετά την κατανάλωση έτοιμου γεύματος – Ο αγώνας της μητέρας να σώσει άλλους ανθρώπους
Η προσοχή της EFSA στράφηκε ξανά στην ουσία όταν, σε πρόσφατη αξιολόγηση του 2023 για το propamocarb στο μέλι, εντοπίστηκε υπέρβαση της οξείας δόσης αναφοράς (ARfD) για τα μαρούλια, φθάνοντας το 113% της ανώτατης ασφαλούς πρόσληψης. Η υπέρβαση αυτή δεν είχε εντοπιστεί σε παλαιότερη εκτίμηση, γεγονός που ώθησε την Επιτροπή να ζητήσει επανεκτίμηση του ΑΟΚ με χρήση νέας μεθοδολογίας (PRIMo έκδοση 3.1).
Σε ανταπόκριση, η EFSA προσδιόρισε αρχικά ένα προτεινόμενο νέο ΑΟΚ στα 20 mg/kg. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη επισήμαναν ότι αρκετές υφιστάμενες γεωργικές πρακτικές απαιτούν υψηλότερο όριο για να παραμείνουν λειτουργικές. Κατόπιν ειδικής πρόσκλησης υποβολής δεδομένων, κράτη μέλη υπέβαλαν στοιχεία από εναλλακτικές γεωργικές πρακτικές (GAP) καθώς και νέα δεδομένα υπολειμμάτων.
Η επιστημονική ανάλυση της EFSA κατέληξε στην πρόταση για ένα ενδιάμεσο ΑΟΚ 30 mg/kg, το οποίο θεωρείται ότι προσφέρει επαρκή προστασία για τους καταναλωτές τόσο στη βραχυπρόθεσμη όσο και στη μακροπρόθεσμη πρόσληψη. Η αξιολόγηση βασίστηκε σε επικαιροποιημένα στοιχεία από δοκιμές υπολειμμάτων σε μαρούλια, αλλά και σε εκτενείς προηγούμενες αιτιολογημένες γνώμες που αφορούσαν και άλλα προϊόντα, όπως πατάτες, τομάτες, μέλι και ραπανάκια.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, η EFSA διατήρησε ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με τα κράτη μέλη. Το τελικό σχέδιο της δήλωσης δόθηκε για διαβούλευση από τις 2 έως τις 15 Απριλίου 2025, κατά την οποία κατατέθηκαν δύο σχόλια, τα οποία αξιολογήθηκαν και ενσωματώθηκαν στην τελική έκδοση.
Η πρόταση για νέο ΑΟΚ 30 mg/kg αναμένεται να οδηγήσει σε τροποποίηση του σχεδίου κανονισμού PLAN/2024/1305, το οποίο αρχικά προέβλεπε μείωση του ορίου στα 20 mg/kg. Αν και η χαμηλότερη τιμή προσφέρει αυξημένο περιθώριο ασφάλειας, η ανάγκη εξισορρόπησης μεταξύ της προστασίας του καταναλωτή και της εφικτότητας εφαρμογής στην πράξη οδήγησε σε μια πιο μετριοπαθή αναπροσαρμογή.
