Βάση δεδομένων που συνδυάζει 392 εκατομμύρια αναλυτικά αποτελέσματα για την ασφάλεια των τροφίμων στην ΕΕ, αποκαλύπτει ποια τρόφιμα είναι πιο μολυσμένα
Ερευνητές ανέπτυξαν μια νέα βάση δεδομένων που ενοποιεί διαφορετικά δεδομένα παρακολούθησης τροφίμων της ΕΕ σχετικά με τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, τα υπολείμματα κτηνιατρικών φαρμάκων και τους χημικούς ρύπους σε ένα ενιαίο, δομημένο σύνολο δεδομένων που βελτιώνει την προσβασιμότητα και επιτρέπει την ανάλυση. Χρησιμοποιώντας αυτήν τη βάση δεδομένων με σχεδόν 400 εκατομμύρια καταχωρήσεις, οι ερευνητές εντόπισαν τάσεις παρακολούθησης της ασφάλειας των τροφίμων σε όλη την Ευρώπη μεταξύ 2000 και 2024.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ελληνικό ΧΑΟΣ στην ασφάλεια τροφίμων – Οι καταναλωτές κινδυνεύουν, ο ΕΦΕΤ φωνάζει και το κράτος αδιαφορεί
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πέθανε μωρό 18 μηνών στην Κρήτη – Πνίγηκε από σουβλάκι – Δεύτερο περιστατικό μέσα σε λίγες ημέρες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εικόνες σοκ από κατάστημα φαγητού σε πακέτο – Γράσα, βρωμιά και φαγητά αποθηκευμένα σε κάδους απορριμμάτων
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα επίσημα δεδομένα παρακολούθησης της ασφάλειας των τροφίμων που συλλέγονται από τα κράτη μέλη υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και δημοσιεύονται στο Zenodo. Αυτά τα δεδομένα περιλαμβάνουν 392 εκατομμύρια αναλυτικά αποτελέσματα που προέρχονται από πάνω από 15,2 εκατομμύρια δείγματα που καλύπτουν περισσότερα από 4.000 διαφορετικά είδη τροφίμων, προσφέροντας εξαιρετικές ευκαιρίες στην τεχνητή νοημοσύνη να αναλύει τάσεις, να προβλέπει κινδύνους και να υποστηρίζει συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μολυσμένα πεπόνια: 3ος συναγερμός σε έναν μήνα για υπέρβαση φυτοφαρμάκων στην ίδια επωνυμία – Ποιος επιμένει να τα ρίχνει στην αγορά;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το χειρότερο μέρος για να αποθηκεύουμε το αλεύρι το καλοκαίρι
Ωστόσο, η τρέχουσα μορφή με δεδομένα κατανεμημένα σε περίπου 1000 αρχεία συνολικού μεγέθους αρκετών εκατοντάδων gigabyte εμποδίζει την προσβασιμότητα και την ανάλυση. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα, δημιουργήθηκε η βάση δεδομένων CompreHensive European Food Safety (CHEFS), η οποία ενοποιεί τα δεδομένα παρακολούθησης της EFSA σχετικά με τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, τα υπολείμματα κτηνιατρικών φαρμάκων και τους χημικούς ρύπους σε ένα ενοποιημένο και δομημένο σύνολο δεδομένων.
Οι αναλύσεις στα ευρωπαϊκά δεδομένα παρακολούθησης της ασφάλειας των τροφίμων από το 2000 έως το 2024, διερευνούν τις αλλαγές στις δραστηριότητες παρακολούθησης, τα προϊόντα που ελέγχονται συχνότερα, ποια προϊόντα δεν συμμορφώνονται συχνότερα και ποιοι ρύποι εντοπίζονται συχνότερα, καθώς και τις διαφορές μεταξύ των χωρών. Από τα 392 εκατομμύρια αναλυτικά αποτελέσματα στη βάση δεδομένων CHEFS, το 0,025% (97.294) ήταν μη συμμορφούμενα.
Οι πιο συχνά παρακολουθούμενοι κίνδυνοι ήταν τα τοξικά βαρέα μέταλλα και οι μυκοτοξίνες στην κατηγορία κινδύνου χημικών ρύπων· τα οργανοφωσφορικά chlorpyrifos, diazinon και pirimiphos-methyl στην κατηγορία κινδύνου υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων· και τα αντιβιοτικά ερυθρομυκίνη, δανοφλοξασίνη και δοξυκυκλίνη στην κατηγορία κινδύνου υπολειμμάτων κτηνιατρικών ιατρικών προϊόντων (VMPRs). Από τα τρόφιμα που αναλύθηκαν συχνότερα, το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα βρέθηκαν συχνότερα να υπερβαίνουν τα νόμιμα όρια στην ομάδα των χημικών ρύπων, οι ζωοτροφές ήταν συχνότερα πάνω από τα νόμιμα όρια για τα φυτοφάρμακα και τα δημητριακά ήταν συχνότερα πάνω από τα νόμιμα όρια για το VMPR. Η ανάλυση έδειξε επίσης ότι τα μολυσμένα δείγματα προέρχονταν συχνότερα από χώρες εκτός ΕΕ.
Οι στρατηγικές δειγματοληψίας που αντιπροσωπεύτηκαν περιελάμβαναν τυχαία δειγματοληψία (53,1%), δειγματοληψία βάσει κινδύνου (23,4%), δειγματοληψία υπόνοιας (5,3%) και «άλλη» δειγματοληψία (18%). Τα αναλυθέντα δείγματα προέρχονταν από 235 διαφορετικές χώρες. Μεταξύ των 15 εκατομμυρίων δειγμάτων που συμπεριλήφθηκαν στα δεδομένα του CHEFS, περίπου 9 εκατομμύρια δείγματα αναλύθηκαν μόνο για έναν κίνδυνο, 2.413.837 αναλύθηκαν για 13 κινδύνους και μεταξύ 10-10.000 από αυτά είχαν κατά μέσο όρο 286,8 αναλυτικά αποτελέσματα ανά δείγμα. Από όλα τα αναλυτικά αποτελέσματα, το 1,11% αφορούσε χημικούς ρύπους (στο 5,96% των δειγμάτων), το 78,16% υπολείμματα φυτοφαρμάκων (στο 57,92% των δειγμάτων) και το 20,74% για VMPR (στο 36,12% των δειγμάτων). Ο μέσος αριθμός αναλυτικών αποτελεσμάτων ανά δείγμα είναι 4,8 για χημικούς ρύπους, 34,9 για υπολείμματα φυτοφαρμάκων και 14,8 για VMPR (Πίνακας Α.2). Πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένα δείγματα αναλύονται για πολλαπλούς τύπους κινδύνων.
Στο έργο συμμετείχαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Wageningen, το Πανεπιστήμιο Κτηνιατρικής της Βουδαπέστης, το Ερευνητικό Ινστιτούτο Syreon και το Τσεχικό Πανεπιστήμιο Βιοεπιστημών. Ενσωματώνοντας και εναρμονίζοντας εκτεταμένα δεδομένα παρακολούθησης, η βάση δεδομένων CompreHensive European Food Safety (CHEFS) παρέχει μια βάση για προηγμένες αναλύσεις και πρόβλεψη κινδύνου, με στόχο να συμβάλει τελικά στη διασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτές οι αναλύσεις καταδεικνύουν πώς η βάση δεδομένων CHEFS μπορεί να χρησιμεύσει όχι μόνο ως κεντρική πηγή εναρμονισμένων δεδομένων παρακολούθησης, αλλά και ως στρατηγικό εργαλείο για τον
εντοπισμό τομέων προτεραιότητας στην πολιτική, την έρευνα και τη ρύθμιση της ασφάλειας των τροφίμων. Κοιτώντας μπροστά, η βάση δεδομένων CHEFS θα μπορούσε να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην υποστήριξη ταχέων αξιολογήσεων κινδύνου σε επίπεδο ΕΕ κατά τη διάρκεια αναδυόμενων περιστατικών ή κρίσεων στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων, επιτρέποντας την έγκαιρη ειδοποίηση σημάτων με βάση τις τάσεις και το ιστορικό πλαίσιο.
Η πλήρης δημοσίευση που περιγράφει λεπτομερώς την ανάπτυξη των CHEFS από τους ερευνητές και τις τάσεις που εντοπίστηκαν στην ανάλυσή τους είναι διαθέσιμη εδώ. Η βάση δεδομένων CHEFS είναι προσβάσιμη εδώ.
