Ανταγωνιστικότητα και απλοποίηση υπερισχύουν της προστασίας από επικίνδυνες χημικές ουσίες
Στις 27 Απριλίου 2026, σε έκτακτη συνεδρίαση της Επιτροπής Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επίτροπος Περιβάλλοντος της ΕΕ Jessika Roswall ανακοίνωσε επίσημα ότι η αναθεώρηση του REACH που είχε ξεκινήσει το 2020 έχει ανασταλεί. Η ανακοίνωση σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή στην ευρωπαϊκή χημική πολιτική, με προφανείς συνέπειες για τον κλάδο τροφίμων και συσκευασίας.
Το REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) είναι η βασική ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις χημικές ουσίες, που ισχύει από το 2006. Αποσκοπεί στην έγκαιρη αναγνώριση και φασματικό περιορισμό επικίνδυνων χημικών για την προστασία ανθρώπινης υγείας και περιβάλλοντος. Το 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε να το αναθεωρήσει ριζικά στο πλαίσιο της Στρατηγικής για τη Βιωσιμότητα των Χημικών, που αποτελούσε μέρος της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η αναθεώρηση θα επέφερε σημαντικές αλλαγές, από ταχύτερη φάσεγκλεισμα επικίνδυνων ουσιών έως ευρύτερη αξιολόγηση μειγμάτων χημικών και ισχυρότερη προστασία ευπαθών ομάδων πληθυσμού. Έξι χρόνια αργότερα, η μεταρρύθμιση αυτή δεν θα υλοποιηθεί στην αρχική της μορφή.
Το επιχείρημα της ανταγωνιστικότητας
Η Roswall παρουσίασε την απόφαση ως μέρος μιας ευρύτερης στροφής προς απλοποίηση και μείωση διοικητικού φορτίου. Η εξάρτηση της Ευρώπης από ορυκτά καύσιμα, τόνισε, δεν αφορά μόνο την ενέργεια αλλά και χημικά, πλαστικά και λιπάσματα, και η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού χημικού κλάδου πρέπει να θωρακιστεί. Ορισμένες εκκρεμείς διαδικασίες, όπως η πρόταση περιορισμού των PFAS, εξακολουθούν να αναμένονται έως το τέλος του 2026.
Η χημική βιομηχανία αντέδρασε θετικά. Κορυφαίες οργανώσεις όπως η Cefic και η Γερμανική Ένωση Χημικής Βιομηχανίας (VCI) είχαν εκφράσει επανειλημμένα ανησυχίες για τον αντίκτυπο της αναθεώρησης στην παγκόσμια ανταγωνιστικότητα. Αντίθετα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών εξέφρασαν έντονη αντίθεση. Η Corporate Europe Observatory είχε αποκαλύψει ότι μέλη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πραγματοποίησαν 93 συναντήσεις με εκπροσώπους της βιομηχανίας κατά τη διαδικασία αναθεώρησης, έναντι μόλις 14 συναντήσεων με την κοινωνία των πολιτών.
Τι μπορεί ακόμη να αλλάξει
Η αναστολή δεν σημαίνει παγοποίηση κάθε αλλαγής. Η Επιτροπή μπορεί να πραγματοποιήσει μικρότερες τροποποιήσεις στο REACH μέσω της comitology, δηλαδή μιας διαδικασίας που επιτρέπει αλλαγές χωρίς τη διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ. Αυτές οι αλλαγές θα εστιάσουν στη μείωση πολυπλοκότητας και γραφειοκρατίας παρά στην ενίσχυση της προστασίας.
Οι συνέπειες για τον κλάδο τροφίμων
Η αναστολή έχει άμεσες συνέπειες για τον κλάδο τροφίμων και συσκευασίας. Ουσίες που θα μπορούσαν να είχαν περιοριστεί ή απαγορευτεί ταχύτερα στο πλαίσιο της αναθεωρημένης νομοθεσίας, όπως ενδοκρινικοί διαταράκτες σε υλικά επαφής με τρόφιμα, παραμένουν στο υφιστάμενο ρυθμιστικό καθεστώς. Εταιρείες που είχαν ξεκινήσει προγράμματα απεξάρτησης από επικίνδυνες χημικές ουσίες με χρονοδιαγράμματα βασισμένα στην αναθεώρηση REACH θα πρέπει να επανεκτιμήσουν τη στρατηγική τους. Παράλληλα, η εστίαση στην απλοποίηση αντί στην αυστηροποίηση αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική στροφή που επηρεάζει άμεσα το ρυθμιστικό τοπίο για τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα τα επόμενα χρόνια.
