Από το 1997 οι εταιρείες αποφασίζουν μόνες τους ποια συστατικά είναι ασφαλή και δεν έχουν υποχρέωση να το αναφέρουν στις αρχές
Στις 21 Απριλίου 2026, η Νομοθετική Συνέλευση της Πολιτείας Νέας Υόρκης ψήφισε το Food Safety and Disclosure Act (SB 1239), ένα νομοσχέδιο που αν υπογραφεί από τον Κυβερνήτη θα υποχρεώνει τις εταιρείες τροφίμων να γνωστοποιούν δημόσια τα πρόσθετα τροφίμων που κατατάσσουν ως GRAS, δηλαδή «γενικά αναγνωρισμένα ως ασφαλή» σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία. Η νομοθετική αλλαγή στοχεύει να κλείσει ένα κενό που επιτρέπει εδώ και δεκαετίες στη βιομηχανία τροφίμων να προσθέτει χημικές ουσίες στα τρόφιμα και τις συσκευασίες χωρίς να ενημερώνει τον FDA και χωρίς δημόσια γνώση. Παράλληλα, ο νόμος απαγορεύει τρεις χημικές ουσίες από τα τρόφιμα: τον βρωμικό κάλιο (χρησιμοποιείται σε αρτοποιητικά προϊόντα), την προπυλπαραβένη (συντηρητικό) και την ερυθρά βαφή αρ. 3 (τεχνητή χρωστική).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέλι: Μαζική ανάκληση χιλιάδων συσκευασιών – Δεύτερο περιστατικό μέσα σε λίγες ημέρες για τον ίδιο λόγο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπλόκο σε ξύδι μπαλσάμικο λόγω σορβικού οξέος – Τι ισχύει για τα συντηρητικά στο ξύδι
Η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στον τρόπο που έχει εξελιχθεί το σύστημα GRAS από το 1958. Αρχικά δημιουργήθηκε για να εξαιρεί από την αξιολόγηση του FDA ουσίες με αποδεδειγμένο ιστορικό ασφάλειας, όπως το αλάτι και το ελαιόλαδο. Στη δεκαετία του 1970, ο FDA εισήγαγε επίσημη διαδικασία αξιολόγησης. Το κρίσιμο βήμα έγινε το 1997: λόγω περιορισμένων πόρων, ο FDA αντικατέστησε την υποχρεωτική γνωστοποίηση με εθελοντική. Αυτό σημαίνει ότι από εκείνη τη χρονιά, οι εταιρείες μπορούν να αποφασίζουν μόνες τους ότι μια ουσία είναι ασφαλής και να την προσθέσουν στα τρόφιμά τους, χωρίς καμία υποχρέωση να ενημερώσουν τον FDA. Έρευνα του Environmental Working Group (EWG) το 2022 αποκάλυψε ότι σχεδόν το 99% των νέων χημικών ουσιών που εισήχθησαν στα τρόφιμα στις ΗΠΑ από το 2000 εγκρίθηκαν από την ίδια τη βιομηχανία και όχι από τον FDA.
Τι αλλάζει πρακτικά με τον νέο νόμο
Το νομοσχέδιο της Νέας Υόρκης απαγορεύει την πώληση προϊόντων που περιέχουν ουσίες GRAS εκτός αν η εταιρεία έχει υποβάλει αναφορά στο Υπουργείο Γεωργίας και Αγορών της Πολιτείας με τα δεδομένα που τεκμηριώνουν την ασφάλεια της ουσίας. Αυτά τα δεδομένα πρέπει να είναι δημόσια διαθέσιμα σε βάση δεδομένων και δεν μπορούν να βασίζονται σε επιχειρηματικά απόρρητα. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός δημόσιου μητρώου που για πρώτη φορά θα δίνει στον καταναλωτή πρόσβαση στις πληροφορίες ασφάλειας των πρόσθετων που βρίσκει στα ράφια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ηλιακές κηλίδες ή καρκίνος του δέρματος; Πώς θα ξεχωρίσετε τις αθώες αλλοιώσεις από τα επικίνδυνα σημάδια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ραγισμένα αυγά: Είναι ασφαλή για κατανάλωση;
Η Νέα Υόρκη δεν κινείται μόνη της. Η Καλιφόρνια, η Πενσυλβάνια και το Νιου Τζέρσεϊ εξετάζουν αντίστοιχα νομοσχέδια, ενώ η Δυτική Βιρτζίνια, η Λουιζιάνα και το Τέξας ψήφισαν ήδη παρόμοιους νόμους το 2025. Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, η εικόνα είναι αντιφατική. Τον Φεβρουάριο 2026, ο βουλευτής Mike Lawler κατέθεσε νομοσχέδιο που θα απαιτούσε γνωστοποίηση GRAS ουσιών και επανεξέταση «κληρονομημένων» εγκρίσεων προ του 2000. Τον Απρίλιο 2026, η βουλευτής Kat Cammack κατέθεσε αντίπαλο νομοσχέδιο που θα επέτρεπε σε νέες και παλιές χημικές ουσίες να χαρακτηρίζονται «ασφαλείς» χωρίς εποπτεία του FDA και θα ακύρωνε τους πολιτειακούς νόμους. Το EWG χαρακτήρισε αυτό το νομοσχέδιο «σάπιο μέχρι τον πυρήνα». Εν τω μεταξύ, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας MAHA, ο FDA έλαβε 25 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 22,4 εκατομμύρια ευρώ) στον προϋπολογισμό του 2027 για να αφαιρέσει επιβλαβή χημικά από τα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένου του κλεισίματος της «τρύπας» GRAS, αλλά οι υποστηρικτές της πολιτειακής νομοθεσίας εκτιμούν ότι μια τέτοια ομοσπονδιακή μεταρρύθμιση θα χρειαστεί χρόνια αν γίνει ποτέ.
