Η ανίχνευση σορβικού οξέος σε παρτίδα βαλσαμικού φέρνει στο φως τις διαφορετικές απαιτήσεις μεταξύ Ε.Ε. και Ασίας και τους κινδύνους από τη χρήση συντηρητικών
Η παρουσία συντηρητικών σε προϊόντα ξιδιού και μπαλσάμικων, βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο των ελέγχων ασφάλειας τροφίμων και της κανονιστικής συμμόρφωσης στις διεθνείς αγορές. Παρότι ουσίες όπως το σορβικό οξύ χρησιμοποιούνται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων για την προστασία από μούχλες και μικροοργανισμούς, η χρήση τους δεν επιτρέπεται σε όλες τις κατηγορίες προϊόντων, ενώ οι απαιτήσεις διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Οι διαφοροποιήσεις αυτές οδηγούν συχνά σε απορρίψεις εισαγόμενων προϊόντων, ακόμη και όταν οι συγκεντρώσεις των συντηρητικών θεωρούνται χαμηλές ή νόμιμες σε άλλες αγορές.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ένα από τα πιο γνωστά γλυκά παγκοσμίως, θεωρείται ως το “χειρότερο σενάριο” για την επιβίωση της Salmonella
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γύρος: Καταγγελία καταναλωτή οδήγησε σε ευρωπαϊκή ειδοποίηση σοβαρού κινδύνου
Παρτίδα μπαλσαμικού ξιδιού με την εμπορική ονομασία AL ALMA DEL BRILLO MOSCATEL BALSAMIC VINEGAR, προέλευσης Ισπανίας, το οποίο παράγεται από την εταιρεία UNICO VINAGRES Y SALSAS, S.L.L. απορρίφθηκε από τις αρχές της Νότιας Κορέας στις 13 Μαΐου 2026, Το προϊόν ταξινομήθηκε ως προϊόν ζυμωμένου ξιδιού και κατά τον εργαστηριακό έλεγχο εντοπίστηκε παρουσία σορβικού οξέος σε συγκέντρωση 64 mg/kg. Σύμφωνα με τις κορεατικές προδιαγραφές που εφαρμόστηκαν κατά τον έλεγχο εισαγωγής, τα συντηρητικά έπρεπε να είναι μη ανιχνεύσιμα. Η απόφαση μη συμμόρφωσης εκδόθηκε από το αρμόδιο γραφείο ελέγχου εισαγωγών του αεροδρομίου Gyeongin.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl Ιt: Ανακαλεί δημοφιλές προϊόν εν μέσω έρευνας για πιθανές τροφικές δηλητηριάσεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικές φρυγανιές στα δικαστήρια: Νέο επεισόδιο στη πολυετή αντιπαράθεση μεταξύ ELBISCO και οικογένειας Ρεμούνδου
Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από το σορβικό οξύ και τα άλατά του, ένα από τα πιο διαδεδομένα συντηρητικά της παγκόσμιας βιομηχανίας τροφίμων. Πρόκειται για οργανικό οξύ που χρησιμοποιείται για την αναστολή ανάπτυξης μυκήτων, ζυμών και ορισμένων βακτηρίων, κυρίως σε τρόφιμα με όξινο ή ελαφρώς όξινο pH. Στη βιομηχανία τροφίμων χρησιμοποιείται είτε ως ελεύθερο σορβικό οξύ είτε ως άλατα καλίου, νατρίου και ασβεστίου, γνωστά ως Ε200, Ε201, Ε202 και Ε203.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλείται αφρόλουτρο ιδιωτικής ετικέτας μεγάλης αλυσίδας με επικίνδυνο βακτήριο – Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα επείγουσα ανάκληση παγωτού – Η σεζόν δεν ξεκίνησε καλά… του Ν. Γδοντέλη
Η αντιμικροβιακή δράση του σορβικού οξέος ανακαλύφθηκε στη Γερμανία πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ η ουσία είχε ήδη απομονωθεί από το φυτό Sorbus aucuparia το 1859. Σήμερα παράγεται κυρίως βιομηχανικά μέσω χημικών διεργασιών. Στη στερεή του μορφή εμφανίζεται ως λευκή σκόνη με ελαφριά οσμή. Σε συμπυκνωμένη μορφή μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στα μάτια, στο δέρμα και στην αναπνευστική οδό, ενώ σε μεγάλες συγκεντρώσεις σε τρόφιμα έχουν αναφερθεί περιστατικά στοματικού ερεθισμού και κνησμού. Παράλληλα, μικρό ποσοστό καταναλωτών ενδέχεται να εμφανίζει ψευδο-αλλεργικές αντιδράσεις ή δυσανεξία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκή κινητοποίηση για Ηπατίτιδα Α σε κατεψυγμένες φράουλες και άλλα μούρα: Ειδοποίηση σοβαρού κινδύνου από το RASFF (φωτογραφία)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέλι: Μαζική ανάκληση χιλιάδων συσκευασιών – Δεύτερο περιστατικό μέσα σε λίγες ημέρες για τον ίδιο λόγο
Παρά τις συζητήσεις γύρω από τα πρόσθετα τροφίμων, το σορβικό οξύ θεωρείται από τους διεθνείς οργανισμούς αξιολόγησης ασφάλειας τροφίμων ως ουσία χαμηλής τοξικότητας όταν χρησιμοποιείται εντός των θεσμοθετημένων ορίων. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει εγκρίνει τη χρήση του σε σειρά κατηγοριών τροφίμων και έχει ορίσει αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη 25 mg ανά κιλό σωματικού βάρους. Για έναν ενήλικα 70 κιλών αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 1.750 mg ημερησίως. Ωστόσο, η συνεχής κατανάλωση πολλών υπερεπεξεργασμένων τροφίμων μέσα στην ίδια ημέρα μπορεί να αυξήσει σημαντικά τη συνολική πρόσληψη συντηρητικών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καφές: Τι θα συμβεί στο σώμα σας αν αποφασίσετε να τον κόψετε;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κάνει να βάζουμε καυτά υλικά στο μπλέντερ;
Το σορβικό οξύ χρησιμοποιείται ευρέως σε προϊόντα αρτοποιίας, γαλακτοκομικά, σάλτσες, μαργαρίνες, φρουτοσκευάσματα, αναψυκτικά, σαλάτες delicatessen και προϊόντα ζαχαροπλαστικής. Στην αρτοποιία και τη ζαχαροπλαστική χρησιμοποιείται ιδιαίτερα το σορβικό κάλιο Ε202 για την πρόληψη ανάπτυξης μούχλας σε συσκευασμένα προϊόντα μεγάλης διάρκειας ζωής. Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθορίζει αναλυτικά τόσο τις κατηγορίες τροφίμων όπου επιτρέπεται η χρήση του όσο και τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια συγκέντρωσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ηλιακές κηλίδες ή καρκίνος του δέρματος; Πώς θα ξεχωρίσετε τις αθώες αλλοιώσεις από τα επικίνδυνα σημάδια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τελικά βοηθούν τα προϊόντα light στην απώλεια βάρους ή πρέπει να τα αποφεύγουμε;
Οι έλεγχοι των αρχών επικεντρώνονται τόσο στην υπέρβαση των ορίων όσο και στην παρουσία του σε τρόφιμα όπου δεν επιτρέπεται. Στην Ελλάδα ο ΕΦΕΤ έχει προχωρήσει κατά καιρούς σε ανακλήσεις προϊόντων λόγω υπέρβασης των ορίων σορβικού και βενζοϊκού οξέος, όπως σε τυροσαλάτες, αναψυκτικά και προϊόντα delicatessen. Έχουν επίσης υπάρξει περιπτώσεις ανάκλησης προϊόντων επειδή δεν είχε προστεθεί η προβλεπόμενη ποσότητα συντηρητικού κατά την παραγωγή, γεγονός που μπορούσε να επηρεάσει τη μικροβιολογική σταθερότητα και την ασφάλεια του προϊόντος μέχρι την ημερομηνία λήξης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ραγισμένα αυγά: Είναι ασφαλή για κατανάλωση;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Ασπίδα» στο DNA από τις πολυφαινόλες: Οι τροφές που καθυστερούν τη γήρανση – Μελέτη
Η περίπτωση του ισπανικού βαλσαμικού ξιδιού διαφέρει από περιπτώσεις υπέρβασης ορίων. Η ποσότητα που ανιχνεύθηκε θεωρείται χαμηλή συγκριτικά με επίπεδα που επιτρέπονται σε άλλες κατηγορίες τροφίμων. Το πρόβλημα συνδέεται με την ίδια την παρουσία του συντηρητικού σε κατηγορία προϊόντος όπου οι κορεατικές αρχές απαιτούν μηδενική ανίχνευση. Το ξύδι και ειδικά τα προϊόντα που βασίζονται σε φυσική οξική ζύμωση θεωρούνται ήδη μικροβιολογικά σταθερά λόγω του χαμηλού pH τους. Για αυτό πολλές νομοθεσίες αντιμετωπίζουν αυστηρά την προσθήκη συντηρητικών σε καθαρά προϊόντα ξιδιού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ψωμί με δυο υλικά στη φριτέζα αέρος: «Μοιάζει με προζυμένιο αλλά είναι ακόμα καλύτερο» (βίντεο)
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η χρήση προσθέτων τροφίμων ρυθμίζεται από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1333/2008. Τα βαλσαμικά προϊόντα δεν αντιμετωπίζονται όλα με τον ίδιο τρόπο. Παραδοσιακά βαλσαμικά ξίδια προστατευόμενης ονομασίας, προϊόντα συμπυκνωμένου μούστου, glaze, dressings και σύνθετα condiments ενδέχεται να υπάγονται σε διαφορετικές κατηγορίες με διαφορετικούς κανόνες για τα πρόσθετα. Σε αρκετές περιπτώσεις το καθαρό ξύδι δεν επιτρέπεται να περιέχει σορβικά ή βενζοϊκά συντηρητικά, ενώ σε σύνθετες σάλτσες ή condiments μπορεί να επιτρέπονται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Στη Νότια Κορέα οι έλεγχοι εισαγωγών εφαρμόζουν αυστηρό σύστημα ταξινόμησης τροφίμων. Ένα προϊόν που στην Ευρώπη μπορεί να θεωρείται condiment ή σύνθετο αρτυματικό προϊόν ενδέχεται στην Κορέα να καταχωρείται ως fermented vinegar. Σε αυτή την κατηγορία οι απαιτήσεις για συντηρητικά είναι αυστηρότερες και η παρουσία τους μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της παρτίδας ακόμη και σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες ο FDA επιτρέπει τη χρήση σορβικού οξέος και σορβικού καλίου σε διάφορες κατηγορίες τροφίμων, αρκεί να τηρούνται τα standards of identity και να υπάρχει σωστή επισήμανση. Η αμερικανική αγορά επιτρέπει σε αρκετές περιπτώσεις μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση additives σε condiments, dressings και sauces συγκριτικά με ορισμένες ευρωπαϊκές κατηγορίες τροφίμων. Ωστόσο, η λανθασμένη κατηγοριοποίηση ή η μη δήλωση πρόσθετων μπορεί να οδηγήσει σε warning letters, import alerts και ανακλήσεις προϊόντων. Στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία οι κανονισμοί του Food Standards Australia New Zealand (FSANZ) επιτρέπουν τη χρήση σορβικών ενώσεων μόνο σε συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων και υπό ανώτατα όρια χρήσης. Οι αρχές δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη συμφωνία μεταξύ πραγματικής σύνθεσης προϊόντος, τεχνικού φακέλου, ετικέτας και κατηγορίας τροφίμου. Η παρουσία μη επιτρεπόμενων additives μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη εισαγωγής ή απόσυρση από την αγορά.
Η παρουσία σορβικού οξέος στο συγκεκριμένο βαλσαμικό ξίδι μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Είναι πιθανό να χρησιμοποιήθηκε για σταθεροποίηση προϊόντος με υψηλότερη περιεκτικότητα σε σάκχαρα ή συμπυκνωμένο μούστο. Εναλλακτικά, μπορεί να προήλθε από carry-over πρώτων υλών ή από υπολείμματα κοινής γραμμής παραγωγής στην οποία παράγονται και άλλα προϊόντα με συντηρητικά. Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο το προϊόν να είχε σχεδιαστεί με βάση τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής αγοράς και να μην είχε προσαρμοστεί πλήρως στις κορεατικές προδιαγραφές εισαγωγής.
Για τις επιχειρήσεις τροφίμων τέτοιες περιπτώσεις δημιουργούν σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις, καθώς η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή φορτίων, επιστροφές παρτίδων, καθυστερήσεις στα τελωνεία, αυξημένους εργαστηριακούς ελέγχους και απώλεια συμβολαίων. Οι εξαγωγικές εταιρείες χρειάζεται να πραγματοποιούν ξεχωριστή αξιολόγηση κανονιστικής συμμόρφωσης για κάθε αγορά προορισμού, καθώς οι απαιτήσεις για το ίδιο προϊόν μπορεί να διαφέρουν σημαντικά μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ασίας, ΗΠΑ και Ωκεανίας. Για τους καταναλωτές, η προστασία προέρχεται κυρίως από τη σωστή επισήμανση, την ιχνηλασιμότητα και τους εργαστηριακούς ελέγχους των αρχών. Η ανάγνωση της λίστας συστατικών, η προσοχή στις ενδείξεις Ε200, Ε201, Ε202 και Ε203 και η αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αποτελούν βασικά μέτρα περιορισμού της συνολικής έκθεσης σε συντηρητικά τροφίμων.
