Συστηματική ανασκόπηση και ανάλυση κλινικών περιστατικών μη τυφοειδικής σαλμονέλας με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος σε ενήλικες με μειωμένη ανοσολογική άμυνα
Η Salmonella είναι γνωστή κυρίως ως αιτία τροφικών δηλητηριάσεων. Στους περισσότερους ανθρώπους προκαλεί διάρροια, πυρετό και κοιλιακό πόνο και συνήθως περνά χωρίς ιδιαίτερη θεραπεία. Όταν όμως το ανοσοποιητικό σύστημα δεν λειτουργεί σωστά, το βακτήριο μπορεί να ξεφύγει από το έντερο, να περάσει στο αίμα και να φτάσει σε άλλα όργανα, όπως τα οστά, τις αρθρώσεις και, σε σπάνιες περιπτώσεις, στον εγκέφαλο.
Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Pathogens ασχολείται με μια σπάνια αλλά πολύ σοβαρή επιπλοκή: τις λοιμώξεις του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος από το βακτήριο Salmonella σε ενήλικες με μειωμένη άμυνα του οργανισμού. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από γιατρούς και ερευνητές του Ente Ospedaliero Cantonale στο Λουγκάνο και του Πανεπιστημίου της Ελβετικής Ιταλίας.
Η προσβολή του εγκεφάλου από Salmonella στους ενήλικες είναι εξαιρετικά σπάνια, αλλά όταν συμβεί είναι επικίνδυνη. Τα συμπτώματα στην αρχή δεν είναι ξεκάθαρα. Μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, πονοκέφαλος, σύγχυση ή υπνηλία, συμπτώματα που εύκολα αποδίδονται σε άλλες αιτίες. Αυτό συχνά καθυστερεί τη διάγνωση. Οι εξετάσεις απεικόνισης του εγκεφάλου δείχνουν φλεγμονή ή βλάβες που δεν είναι πάντα ειδικές, αλλά υποδηλώνουν σοβαρή επιβάρυνση του νευρικού συστήματος.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα άτομα που ζουν με HIV. Παλαιότερα, πριν από τις σύγχρονες θεραπείες, οι λοιμώξεις από Salmonella ήταν πολύ συχνές και βαριές σε αυτούς τους ασθενείς. Σήμερα, με την κατάλληλη αγωγή, ο κίνδυνος έχει μειωθεί σημαντικά. Ωστόσο, η μελέτη δείχνει ότι αυτός ο κίνδυνος δεν μηδενίζεται, ειδικά όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες που αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό.
Ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες είναι η χρήση κορτιζόνης και παρόμοιων φαρμάκων. Τα φάρμακα αυτά μειώνουν τη φλεγμονή, αλλά ταυτόχρονα αποδυναμώνουν την άμυνα του οργανισμού. Όταν λαμβάνονται για μεγάλο χρονικό διάστημα ή χωρίς ιατρική παρακολούθηση, αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων. Σε άτομα με HIV, αυτή η επίδραση είναι ακόμη πιο έντονη, ακόμη και αν οι εξετάσεις τους δείχνουν καλή ρύθμιση της νόσου.
Οι ερευνητές ανέλυσαν όλες τις διαθέσιμες δημοσιευμένες περιπτώσεις από το 1972 έως το 2025. Συνολικά εντόπισαν 33 ενήλικες ασθενείς παγκοσμίως που εμφάνισαν λοίμωξη του εγκεφάλου από Salmonella σε συνθήκες ανοσοκαταστολής. Οι περισσότεροι είχαν HIV, άλλοι έπαιρναν φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό για αυτοάνοσα νοσήματα ή καρκίνο, ενώ αρκετοί λάμβαναν κορτιζόνη. Σε πολλές περιπτώσεις υπήρχαν περισσότεροι από ένας παράγοντες κινδύνου.
Συνήθως, η λοίμωξη ξεκινούσε από το έντερο και στη συνέχεια εμφανιζόταν στο αίμα. Ακολουθούσαν επιπλοκές όπως πόνος και πρήξιμο στις αρθρώσεις και, σε πιο βαριές περιπτώσεις, συμπτώματα από το νευρικό σύστημα. Οι εξετάσεις του εγκεφαλονωτιαίου υγρού έδειχναν σοβαρή φλεγμονή, ενώ το βακτήριο ανιχνευόταν πιο συχνά στο αίμα παρά απευθείας στο υγρό του εγκεφάλου. Η θεραπεία απαιτούσε ισχυρά αντιβιοτικά για πολλές εβδομάδες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χειρουργικές παρεμβάσεις. Παρά την αγωγή, περίπου ένας στους τρεις ασθενείς δεν επιβίωσε και αρκετοί από όσους σώθηκαν είχαν μόνιμα νευρολογικά προβλήματα.
Η μελέτη περιγράφει αναλυτικά και ένα πραγματικό περιστατικό: έναν ενήλικα με καλά ρυθμισμένο HIV, ο οποίος όμως έπαιρνε κορτιζόνη για μεγάλο διάστημα χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Μετά από τροφική δηλητηρίαση, αρχικά εμφάνισε σοβαρή διάρροια, μετά μόλυνση στο αίμα, στη συνέχεια προβλήματα στις αρθρώσεις και τελικά λοίμωξη του εγκεφάλου. Με μακροχρόνια θεραπεία και διακοπή της κορτιζόνης, τελικά ανάρρωσε πλήρως.
Συνολικά, η μελέτη δείχνει ότι η Salmonella δεν είναι πάντα μια απλή γαστρεντερική λοίμωξη. Σε άτομα με μειωμένη άμυνα, και ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται παράγοντες όπως HIV και κορτιζόνη, μπορεί να εξελιχθεί σε μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η προσεκτική χρήση φαρμάκων που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό είναι κρίσιμες για την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2076-0817/15/1/19
Αμαφορά: Turicchi, Giulia, και Marco Bongiovanni. 2026. «Όταν η Σαλμονέλα Χτυπάει τον Εγκέφαλο: Μια Συστηματική Ανασκόπηση των Λοιμώξεων από Σαλμονέλα που Δεν Προκαλούν Τυφοειδή Συμμετοχή στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα σε Ανοσοκατασταλμένους Ασθενείς» Pathogens 15, αρ. 1: 19. https://doi.org/10.3390/pathogens15010019
