Ανθεκτικά βακτήρια απειλούν τη γαλακτοβιομηχανία – Νέο επιστημονικό πρόγραμμα €546.000 αναζητά λύση χωρίς χημικά
Οι σπόροι των βακτηρίων Bacillus, μια αόρατη αλλά εξαιρετικά ανθεκτική απειλή για τη γαλακτοβιομηχανία, βρίσκονται στο επίκεντρο ενός νέου ερευνητικού προγράμματος που χρηματοδοτείται από το σουηδικό ερευνητικό συμβούλιο Formas. Τα βακτήρια αυτά εντοπίζονται φυσιολογικά στο περιβάλλον, όμως όταν εισέρχονται στο νωπό γάλα, στα γαλακτοκομικά προϊόντα ή στις ίδιες τις γραμμές παραγωγής, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα ασφάλειας τροφίμων. Η ικανότητά τους να σχηματίζουν σπόρους που αντέχουν τόσο στην παστερίωση όσο και στα συνηθισμένα βιομηχανικά καθαριστικά καθιστά την απομάκρυνσή τους εξαιρετικά δύσκολη, οδηγώντας κάθε χρόνο σε μεγάλες ποσότητες απορριφθέντων προϊόντων και υψηλό κόστος καθαρισμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ερευνητής Dmitry Malyshev, επιστημονικό στέλεχος στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Umeå, εξασφάλισε χρηματοδότηση 6 εκατομμυρίων σουηδικών κορόνων (546.000 ευρώ) για ένα τετραετές έργο που στοχεύει να φωτίσει τα «τυφλά σημεία» στη συμπεριφορά των Bacillus. Ένας από τους βασικούς στόχους είναι να κατανοηθεί με ακρίβεια πού και πώς προσκολλώνται τα βακτήρια στο εσωτερικό συστημάτων παραγωγής — είτε σε σωληνώσεις, δεξαμενές αποθήκευσης ή συνδέσεις — και υπό ποιες συνθήκες ευνοείται η ανάπτυξή τους. Η γνώση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερα υλικά, νέους τρόπους σχεδιασμού εξοπλισμού και μειωμένο κίνδυνο επιμόλυνσης.
Παράλληλα, η ομάδα του Malyshev αναπτύσσει μια εξαιρετικά ευαίσθητη μέθοδο ανίχνευσης, με στόχο να εντοπίζει την παρουσία βακτηρίων και σπόρων πριν αυτά προλάβουν να εξαπλωθούν στη γραμμή παραγωγής ή στο τελικό προϊόν. Σήμερα, τα εργοστάσια αναγκάζονται σε επαναλαμβανόμενες και χημικά εντατικές διαδικασίες καθαρισμού, ενώ ολόκληρες παρτίδες προϊόντων απορρίπτονται για λόγους ασφαλείας. Για τον Malyshev, αυτό δεν είναι μόνο οικονομικό πλήγμα αλλά και περιβαλλοντική σπατάλη, γι’ αυτό και η ομάδα του θα επιχειρήσει να δημιουργήσει τεχνικές απολύμανσης που θα απαιτούν όσο το δυνατόν λιγότερα χημικά.
Η χρηματοδότηση από το Formas δίνει στον ερευνητή τη δυνατότητα να εργαστεί με ορίζοντα χρόνου, να προμηθευτεί τον αναγκαίο εξοπλισμό και να συνεργαστεί με ειδικούς από διαφορετικούς κλάδους. Αυτό που τον ενθουσιάζει περισσότερο είναι η δυνατότητα να περάσει η γνώση από τα εργαστήρια στην πραγματική βιομηχανική παραγωγή. Όπως επισημαίνει, πολλές ακαδημαϊκές έρευνες δυσκολεύονται να βρουν πρακτικές εφαρμογές, όμως το συγκεκριμένο έργο έχει ήδη πολλαπλές συνεργασίες με τη βιομηχανία, αυξάνοντας τις πιθανότητες γρήγορης αξιοποίησης των αποτελεσμάτων.
Ο Malyshev βρίσκεται στο Πανεπιστήμιο Umeå από το 2019 και ειδικεύεται στη μελέτη βακτηριακών σπόρων. Η επιχορήγηση από το Formas απευθύνεται σε ερευνητές στα πρώτα στάδια της καριέρας τους, δίνοντάς τους την ευκαιρία να αναπτύξουν έργα που μπορούν να επηρεάσουν άμεσα κρίσιμους τομείς, όπως η ασφάλεια τροφίμων. Με την ανθεκτικότητα των Bacillus να αποτελεί διαρκή απειλή για τη γαλακτοβιομηχανία, η έρευνά του ενδέχεται να συμβάλει καθοριστικά σε ασφαλέστερες και πιο βιώσιμες παραγωγικές διαδικασίες.
