Η εξαίρεση της Ελβετίας και η ανάγκη για ομαδική ρύθμιση
Η προσπάθεια απομάκρυνσης της δισφαινόλης Α (BPA) από τις συσκευασίες και τις ετικέτες φαίνεται πως οδηγεί στη χρήση άλλων χημικών ουσιών, οι οποίες ενδέχεται να εγκυμονούν παρόμοιους κινδύνους για τον ανθρώπινο οργανισμό. Σύμφωνα με την έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Food Packaging and Shelf Life, η δισφαινόλη S (BPS) αποτελεί πλέον την κυρίαρχη ουσία για την εμφάνιση χρώματος στις θερμικές ετικέτες παγκοσμίως. Η μελέτη ανέλυσε 247 δείγματα από 15 χώρες και διαπίστωσε ότι η BPS ανιχνεύθηκε στο 45% των δειγμάτων, ενώ η BPA βρέθηκε σε μόλις 2%, γεγονός που επιβεβαιώνει την πλήρη αλλαγή στη βιομηχανική πρακτική.
Οι κίνδυνοι της BPS
Παρόλο που η BPA έχει περιοριστεί νομοθετικά λόγω της δράσης της ως ενδοκρινικός διαταράκτης, η BPS που την αντικατέστησε φαίνεται να παρουσιάζει ανάλογη συμπεριφορά. Επιστημονικά δεδομένα συνδέουν την BPS με την εξασθένηση της καρδιακής λειτουργίας, την πρόκληση παχυσαρκίας και προβλήματα στη γονιμότητα. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η χρήση μιας χημικής ουσίας με παρόμοιες ιδιότητες ως υποκατάστατο δεν αποτελεί πραγματική λύση, αλλά μια ατυχής αντικατάσταση που διατηρεί τους κινδύνους για τον καταναλωτή.
Επιπλέον η έρευνα εντόπισε για πρώτη φορά δύο νέες εναλλακτικές ουσίες, τις NKK-1304 και DBSP, σε ποσοστά 15% και 11% αντίστοιχα. Η ουσία NKK-1304 είναι γνωστό ότι παραμένει στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ τα δεδομένα για την τοξικότητά της είναι ακόμη ελλιπή, καθώς δεν έχει ελεγχθεί επαρκώς για την επίδρασή της στο ορμονικό σύστημα. Αυτή η έλλειψη γνώσης γύρω από τις νέες ουσίες καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την αξιολόγηση της ασφάλειας των υλικών που έρχονται σε επαφή με τα γεύματά μας.
Η μετανάστευση των χημικών μέσω της μεμβράνης
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της μελέτης αφορά την ικανότητα αυτών των χημικών να διαπερνούν τις μεμβράνες συσκευασίας. Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν πειράματα και διαπίστωσαν ότι περίπου το 63% της BPS μπορεί να μεταναστεύσει από τις θερμικές ετικέτες μέσω των μεμβρανών PVC (cling films) απευθείας στο περιεχόμενο τρόφιμο. Οι μεμβράνες αυτές χρησιμοποιούνταν στο 80% των δειγμάτων που εξετάστηκαν, γεγονός που αποδεικνύει μια άμεση οδό έκθεσης του ανθρώπινου οργανισμού σε αυτές τις ουσίες.
Αντίθετα οι μεμβράνες από πολυαιθυλένιο (PE) και το χάρτινο περιτύλιγμα βρέθηκαν να περιορίζουν δραστικά αυτή τη μετανάστευση. Αυτό αναδεικνύει τη σημασία των υλικών που επιλέγονται για τη συσκευασία, καθώς η σωστή επιλογή μεμβράνης μπορεί να λειτουργήσει ως φραγμός προστασίας ενάντια στη μεταφορά επικίνδυνων χημικών από τις εξωτερικές ετικέτες ή τα αυτοκόλλητα στο εσωτερικό του πακέτου.
Η εξαίρεση της Ελβετίας
Στα δείγματα που προέρχονταν από την Ελβετία δεν ανιχνεύθηκαν ούτε BPA ούτε BPS, γεγονός που αντικατοπτρίζει την αυστηρή νομοθετική στάση της χώρας, η οποία έχει απαγορεύσει και τις δύο ουσίες στις θερμικές ετικέτες. Το παράδειγμα αυτό αποδεικνύει ότι η βιομηχανία μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αυτές τις ουσίες, χρησιμοποιώντας εναλλακτικές όπως η Pergafast 201, η οποία χρησιμοποιήθηκε στο 100% των ελβετικών δειγμάτων. Η Pergafast 201 δεν ανήκει στην κατηγορία των δισφαινολών και δεν παρουσιάζει την ίδια οιστρογονική δράση, αποτελώντας μια ασφαλέστερη επιλογή για την ανάπτυξη χρώματος.
Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η τρέχουσα στρατηγική της μεμονωμένης αντικατάστασης χημικών ουσιών είναι αναποτελεσματική. Οι ερευνητές προτείνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στους διεθνείς οργανισμούς να εξετάσουν τη ρύθμιση των δισφαινολών ως συνολική ομάδα ουσιών και όχι ως μεμονωμένα στοιχεία.
Φωτογραφία Shutterstock
