Η πλαστική συσκευασία τροφίμων εμπλέκεται σε έναν μηχανισμό που αυξάνει τη μολυσματικότητα του παθογόνου και ενδέχεται να ενισχύει την αντοχή του στα αντιβιοτικά
Τα νανοπλαστικά, τα μικροσκοπικά θραύσματα πλαστικού που προκύπτουν από την αποσύνθεση πλαστικών προϊόντων, είναι πλέον πανταχού παρόντα στην αλυσίδα τροφίμων. Τώρα, νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Ιλινόις Urbana-Champaign δείχνει ότι η επαφή τους με τη Σαλμονέλα δεν είναι αδιάφορη. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Hazardous Materials, υποδηλώνουν ότι τα νανοπλαστικά πολυστυρενίου, υλικού που χρησιμοποιείται ευρέως σε συσκευασίες τροφίμων και μιας χρήσης σκεύη, επηρεάζουν τη φυσιολογία της Salmonella enterica με τρόπους που εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τη δημόσια υγεία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η βραχυχρόνια έκθεση της Σαλμονέλας σε νανοπλαστικά πολυστυρενίου προκαλεί αυξημένη έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με τη λοιμογόνο δύναμη του βακτηρίου. Παράλληλα, τα βακτήρια σχηματίζουν πυκνότερα βιοφίλμ, δηλαδή προστατευτικές στρώσεις μικροοργανισμών που αυξάνουν την επιβίωσή τους κάτω από συνθήκες καταπόνησης. Το βιοφίλμ είναι η λεπτή υμένα που εμφανίζεται στον νεροχύτη ή στη σανίδα κοπής μετά από επαφή με ωμό κρέας, και η πύκνωσή του σηματοδοτεί αυξημένη παθογένεια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυναμική συμπεριφορά που παρατήρησαν οι ερευνητές. Κατά την αρχική έκθεση στα νανοπλαστικά, η Σαλμονέλα περνά σε «επιθετική λειτουργία» και γίνεται πιο μολυσματική. Με την παρατεταμένη έκθεση, όμως, το βακτήριο μεταβαίνει σε «αμυντική λειτουργία», εξοικονομώντας πόρους και διατηρώντας την παρουσία του στο περιβάλλον για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αν η συγκέντρωση των νανοπλαστικών αυξηθεί ξανά, το βακτήριο είναι σε θέση να επιστρέψει στην επιθετική του κατάσταση. Πρόκειται, σύμφωνα με τους ερευνητές, για έναν μηχανισμό προσαρμοστικότητας που περιπλέκει περαιτέρω το τοπίο της ασφάλειας των τροφίμων.
Ο κίνδυνος αντοχής στα αντιβιοτικά
Το πιο ανησυχητικό εύρημα αφορά την πιθανή ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά. Ο επικεφαλής ερευνητής Pratik Banerjee εξηγεί ότι οποιαδήποτε ουσία προκαλεί φυσιολογικό στρες στα βακτήρια μπορεί να ενεργοποιήσει μηχανισμούς αντιμικροβιακής αντοχής. Τα νανοπλαστικά δεν είναι αντιμικροβιακά, αλλά η απλή έκθεση σε αυτά φαίνεται ικανή να μετατρέψει βακτήρια που δεν ήταν ανθεκτικά σε ένα αντιβιοτικό σε ανθεκτικά, σε μια διαδικασία γνωστή ως διασταυρούμενη αντοχή. Τα αρχικά ευρήματα σε αυτήν την κατεύθυνση επιβεβαιώνουν ανησυχητικές τάσεις, αν και η έρευνα για αυτό το συγκεκριμένο ζήτημα βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη.
Ο ίδιος ο Banerjee φροντίζει να θέσει τα ευρήματα σε πλαίσιο. Η σωστή μαγειρική παραμένει η πιο αξιόπιστη προστασία απέναντι στη Σαλμονέλα, και η πλαστική συσκευασία εξακολουθεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη, όπως η μείωση της σπατάλης τροφίμων και το χαμηλό κόστος. Η ομάδα του ανήκει στις πρώτες που εξετάζουν συστηματικά την αλληλεπίδραση μεταξύ παθογόνων βακτηρίων και πλαστικών σωματιδίων από τη σκοπιά της ασφάλειας τροφίμων, και ο ίδιος ελπίζει ότι περισσότεροι ερευνητές θα ακολουθήσουν, καθώς χρειάζονται πολύ περισσότερα δεδομένα για συνέπειες, κινδύνους και ανεκτά επίπεδα έκθεσης πριν από οποιαδήποτε πολιτική σύσταση.
