Μια νέα επιστημονική αξιολόγηση της γαλλικής υγειονομικής αρχής Anses, εξετάζει τους κινδύνους και τις προϋποθέσεις για την ασφαλή διανομή πόσιμου νερού χωρίς χλωρίωση
Η συζήτηση για την κατάργηση του χλωρίου από το πόσιμο νερό επανέρχεται τα τελευταία χρόνια σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, καθώς πολλοί καταναλωτές συνδέουν τη χλωρίωση με αλλοιώσεις στη γεύση και την οσμή του νερού, ενώ παράλληλα εκφράζονται ανησυχίες για ορισμένα χημικά παραπροϊόντα που δημιουργούνται κατά τη διαδικασία απολύμανσης. Στο ερώτημα τι θα συνέβαινε εάν σταματούσε η χρήση χλωρίου, απαντά πρόσφατη έκθεση της γαλλικής Εθνικής Υπηρεσίας Ασφάλειας Τροφίμων, Περιβάλλοντος και Εργασίας (Anses), η οποία δαξιολόγησε τους υγειονομικούς κινδύνους από τη μείωση ή την πλήρη κατάργηση του χλωρίου στην παραγωγή και διανομή νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.
Σύμφωνα με την Anses, το χλώριο χρησιμοποιείται κυρίως για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι η εξουδετέρωση παθογόνων μικροοργανισμών, όπως βακτήρια, ιοί και παράσιτα, κατά την επεξεργασία του νερού πριν αυτό διοχετευθεί στο δίκτυο ύδρευσης. Ο δεύτερος είναι η διατήρηση μιας μικρής ποσότητας υπολειμματικού χλωρίου μέσα στο δίκτυο διανομής, ώστε να περιορίζεται η ανάπτυξη μικροοργανισμών στους αγωγούς και να αντιμετωπίζονται πιθανές επιμολύνσεις που μπορεί να προκύψουν κατά τη μεταφορά του νερού προς τον καταναλωτή.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η απουσία χλωρίου δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι το νερό θα είναι ακατάλληλο ή επικίνδυνο. Υπάρχουν ήδη περιοχές της Ευρώπης όπου το πόσιμο νερό διανέμεται χωρίς χλώριο. Μεγάλο μέρος της Ολλανδίας, της Δανίας, της Γερμανίας, της Ελβετίας και άλλων χωρών εφαρμόζει εδώ και χρόνια συστήματα διανομής χωρίς υπολειμματικό χλώριο. nΩστόσο, αυτές οι περιπτώσεις βασίζονται σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Οι πηγές υδροληψίας διαθέτουν εξαιρετική ποιότητα νερού, εφαρμόζονται πολλαπλά στάδια επεξεργασίας πριν από τη διανομή, ενώ τα δίκτυα ύδρευσης παρακολουθούνται συνεχώς και συντηρούνται συστηματικά ώστε να αποφεύγονται διαρροές, εισροές μολυσματικών παραγόντων και ανάπτυξη μικροβιακών πληθυσμών.
Η Anses αναφέρει ότι ο σημαντικότερος κίνδυνος από την κατάργηση του χλωρίου αφορά τη μικροβιολογική ασφάλεια. Χωρίς την παρουσία υπολειμματικού απολυμαντικού στο δίκτυο, το σύστημα ύδρευσης διαθέτει μειωμένη προστασία απέναντι σε τυχαίες επιμολύνσεις ή στην ανάπτυξη μικροοργανισμών μέσα στους αγωγούς και τις δεξαμενές αποθήκευσης.
Από την άλλη πλευρά, η μείωση ή η κατάργηση της χλωρίωσης, μπορεί να περιορίσει τον σχηματισμό παραπροϊόντων απολύμανσης, όπως οι τριαλογονομεθάνες και τα αλογονοξικά οξέα. Ορισμένες επιστημονικές μελέτες έχουν συσχετίσει τη μακροχρόνια έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις τέτοιων ουσιών με αυξημένους κινδύνους για την υγεία. Παράλληλα, η απουσία χλωρίου βελτιώνει συνήθως τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του νερού, δηλαδή τη γεύση και την οσμή του.
Η γαλλική υπηρεσία σημειώνει επίσης ότι η αντικατάσταση της χλωρίωσης δεν είναι μια απλή διαδικασία. Εναλλακτικές μέθοδοι απολύμανσης, όπως η υπεριώδης ακτινοβολία ή το όζον, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά κατά την επεξεργασία του νερού, όμως δεν παρέχουν συνεχή προστασία μέσα στο δίκτυο διανομής, καθώς δεν αφήνουν υπολειμματική απολυμαντική δράση μέχρι τη βρύση του καταναλωτή.
Στη Γαλλία, η ανάλυση στοιχείων της περιόδου 2019-2024 έδειξε ότι περίπου το ένα τέταρτο των εγκαταστάσεων παραγωγής και σχεδόν το ένα τρίτο των δικτύων διανομής λειτουργούν χωρίς ανιχνεύσιμες συγκεντρώσεις χλωρίου. Παρόλα αυτά, τα συστήματα αυτά εξυπηρετούν μόλις το 5% του συνολικού πληθυσμού και στην πλειονότητά τους τροφοδοτούνται από υπόγεια νερά υψηλής ποιότητας, ενώ αφορούν κυρίως μικρούς οικισμούς.
Το γενικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η διανομή πόσιμου νερού χωρίς χλώριο μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια μόνο όταν η ποιότητα της πηγής, η επεξεργασία του νερού και η κατάσταση του δικτύου ύδρευσης εξασφαλίζουν επίπεδο προστασίας αντίστοιχο με εκείνο που προσφέρει η χλωρίωση. Σε διαφορετική περίπτωση, η κατάργηση του χλωρίου αυξάνει τον κίνδυνο μικροβιολογικής επιμόλυνσης του πόσιμου νερού πριν αυτό φτάσει στον καταναλωτή.
Πηγή: Anses (Agence nationale de sécurité sanitaire de l’alimentation, de l’environnement et du travail), «Identification des risques sanitaires en cas de diminution ou de suppression du chlore dans la filière de production et le réseau de distribution d’eau destinée à la consommation humaine», Μάρτιος 2026.
