Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφαίρεσε την κρυπτοσποριδίωση από τον κατάλογο των μεταδοτικών νοσημάτων που υπόκεινται σε επιδημιολογική επιτήρηση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επιδημιολογική επιτήρηση, είναι η συστηματική συλλογή, ανάλυση και ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των κρατών-μελών για την εμφάνιση και εξάπλωση συγκεκριμένων μεταδοτικών νοσημάτων, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα μεταβολές, εξάρσεις και πιθανές διασυνοριακές απειλές για τη δημόσια υγεία. Η αλλαγή περιλαμβάνεται στον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2026/2097, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2026. Ο νέος κατάλογος θα εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2028 και αντικαθιστά το προηγούμενο καθεστώς της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2018/945 για την ευρωπαϊκή επιτήρηση μεταδοτικών νοσημάτων.
Το κρυπτοσπορίδιο είναι μικροσκοπικό πρωτόζωο παράσιτο που προσβάλλει ανθρώπους και πολλά είδη ζώων. Στον άνθρωπο, τα περισσότερα περιστατικά προκαλούνται από τα Cryptosporidium hominis και Cryptosporidium parvum. Η μετάδοση γίνεται με την κατάποση μολυσματικών ωοκύστεων, μέσω μολυσμένου νερού ή τροφίμων, καθώς και με άμεση επαφή με μολυσμένους ανθρώπους ή ζώα. Η μολυσματική δόση μπορεί να είναι πολύ χαμηλή, περίπου 10 έως 30 ωοκύστεις.
Η λοίμωξη προκαλεί κυρίως υδαρή διάρροια, κοιλιακές ενοχλήσεις και άλλα γαστρεντερικά συμπτώματα, τα οποία στους περισσότερους υγιείς ανθρώπους υποχωρούν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Για άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, όμως, η νόσος μπορεί να είναι σοβαρή και να προκαλέσει έντονη, ακόμη και απειλητική για τη ζωή διάρροια. Οι ωοκύστεις επιβιώνουν για μήνες σε υγρό περιβάλλον και παρουσιάζουν αντοχή στο χλώριο.
Τα στοιχεία του ECDC δείχνουν ότι η κρυπτοσποριδίωση καταγραφόταν επί χρόνια στην Ευρώπη. Το 2019, 25 χώρες της ΕΕ και του ΕΟΧ ανέφεραν 11.126 επιβεβαιωμένα κρούσματα, με δείκτη 3,5 ανά 100.000 κατοίκους. Το 2020 καταγράφηκαν 4.164 κρούσματα και το 2021 συνολικά 4.476. Τα παιδιά ηλικίας έως τεσσάρων ετών εμφάνιζαν τους υψηλότερους δείκτες αναφοράς, ενώ συχνή ήταν η εποχική αύξηση το φθινόπωρο.
Ιδιαίτερη αύξηση σημειώθηκε το 2023 σε Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφηκαν 2.411 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα περιστατικά μεταξύ των εβδομάδων 33 και 39. Στην Ιρλανδία, αρκετά κρούσματα συνδέθηκαν με ταξίδια στην Ισπανία και ειδικότερα στο Σαλού της Καταλονίας. Το ECDC εξέτασε τότε παράγοντες όπως τα ταξίδια, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι έντονες βροχοπτώσεις και οι πλημμύρες στη νότια Ευρώπη.
Η εμπειρία του 2023 έδειξε επίσης τις δυσκολίες της επιτήρησης. Το ECDC σημείωνε ότι η κρυπτοσποριδίωση υποκαταγράφεται σε πολλές χώρες, περιορίζοντας την ακριβή εκτίμηση του κινδύνου. Παράλληλα, οι λοιμώξεις μπορούν να σχετίζονται με κολύμβηση, πόσιμο νερό, τρόφιμα, ζώα ή μετάδοση μεταξύ ανθρώπων. Η αντοχή των ωοκύστεων στα συνήθη απολυμαντικά καθιστά τον έλεγχο του παρασίτου ιδιαίτερο ζήτημα για εγκαταστάσεις και δίκτυα νερού.
Η Επιτροπή αιτιολογεί την αφαίρεση με διαφορετικό κριτήριο: αν η νόσος χρειάζεται συνεχή επιτήρηση σε ενωσιακό επίπεδο. Στην αιτιολογική σκέψη 11 του Κανονισμού αναφέρει ότι η κρυπτοσποριδίωση είναι συχνή αλλά κατά κύριο λόγο ήπια γαστρεντερική λοίμωξη, η οποία μπορεί να προκαλεί τοπικές υδατογενείς εξάρσεις. Κρίνει όμως ότι δεν διαθέτει διασυνοριακή διάσταση δημόσιας υγείας που να δικαιολογεί τη συνέχιση της επιτήρησης από την ΕΕ.
Η απόφαση δεν σημαίνει ότι το Cryptosporidium εξαφανίζεται ως κίνδυνος ούτε ότι παύουν οι εθνικές αρχές να μπορούν να παρακολουθούν περιστατικά και τοπικές εξάρσεις. Αλλάζει το επίπεδο στο οποίο η συγκεκριμένη νόσος περιλαμβάνεται στο κοινό σύστημα επιδημιολογικής επιτήρησης της Ένωσης. Μαζί με την κρυπτοσποριδίωση αφαιρούνται επίσης η γιαρδίαση, η νευροβορρελίωση Lyme, το SARS, ο τέτανος και ο τυφοειδής και παρατυφοειδής πυρετός.
