Η έκθεση επισημαίνει ότι η γεωργία αποτελεί την κυρίαρχη ανθρωπογενή πίεση στα υδάτινα σώματα της Ιταλίας.
Ανησυχία για τη συνεχιζόμενη παρουσία γλυφοσάτης και άλλων γεωργικών ρύπων στα ιταλικά ύδατα προκαλεί η νέα έκθεση του ISPRA, του Ιταλικού Ινστιτούτου Προστασίας και Περιβαλλοντικής Έρευνας, η οποία αποτυπώνει την κατάσταση των επιφανειακών και υπόγειων νερών της χώρας. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά τη βελτίωση των ελέγχων και της παρακολούθησης, η πίεση στα υδάτινα οικοσυστήματα παραμένει ισχυρή, κυρίως λόγω της γεωργικής δραστηριότητας.
Σύμφωνα με την έκθεση, μόνο το 43,6% των επιφανειακών υδάτων στην Ιταλία επιτυγχάνει καλή οικολογική κατάσταση. Παράλληλα, περίπου το 50% παρουσιάζει προβλήματα χημικής ρύπανσης, ενώ πάνω από το 40% επηρεάζεται από αυξημένες συγκεντρώσεις θρεπτικών ουσιών, όπως άζωτο και φώσφορος, που σχετίζονται κυρίως με τη χρήση λιπασμάτων. Καλύτερη είναι η εικόνα στα υπόγεια νερά, χωρίς όμως να θεωρείται πλήρως ικανοποιητική. Περίπου το 30% των υπόγειων υδροφορέων δεν βρίσκεται ακόμη σε καλή χημική κατάσταση, γεγονός που υποδηλώνει ότι η επιβάρυνση από ανθρώπινες δραστηριότητες συνεχίζει να επηρεάζει σημαντικό μέρος των υδατικών αποθεμάτων.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η γεωργία αποτελεί την κυρίαρχη ανθρωπογενή πίεση στα υδάτινα σώματα της Ιταλίας. Η επίδρασή της αφορά πάνω από τα μισά επιφανειακά ύδατα, ενώ εντονότερη εμφανίζεται στους ποταμούς και στις μεταβατικές ζώνες, όπως εκβολές και λιμνοθάλασσες. Η χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων οδηγεί στη μεταφορά ουσιών μέσω της απορροής και της διήθησης προς ποτάμια, λίμνες και υπόγεια νερά. Μεταξύ των ουσιών που αναφέρονται ειδικά στην έκθεση περιλαμβάνεται η γλυφοσάτη, ένα από τα πλέον χρησιμοποιούμενα ζιζανιοκτόνα διεθνώς, καθώς και ο βασικός μεταβολίτης της, γνωστός ως AMPA. Η παρουσία τους εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές έντονης αγροτικής παραγωγής. Το ISPRA σημειώνει ότι πρόκειται για διάχυτη μορφή ρύπανσης, η οποία είναι δυσκολότερο να ελεγχθεί σε σχέση με τις σημειακές πηγές, όπως βιομηχανικές ή αστικές απορρίψεις.
Η ιδιαιτερότητα της αγροτικής ρύπανσης είναι ότι δεν περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Οι ουσίες μεταφέρονται με τη βροχή, το έδαφος και το υδρολογικό δίκτυο, με αποτέλεσμα να εντοπίζονται ακόμη και σε περιοχές μακριά από το σημείο εφαρμογής τους. Αυτό δυσχεραίνει την αποκατάσταση της ποιότητας των υδάτων και την επίτευξη των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών στόχων.
Πέρα από την ποιότητα, η έκθεση εστιάζει και στο ζήτημα της επάρκειας νερού. Στο 75% των περιπτώσεων όπου οι υπόγειοι υδροφορείς βρίσκονται υπό πίεση, βασικός παράγοντας είναι η υπεράντληση. Οι ανάγκες άρδευσης συνδέονται άμεσα με το πρόβλημα, ιδιαίτερα σε περιόδους ξηρασίας και αυξημένων θερμοκρασιών που εντείνονται από την κλιματική αλλαγή.
Θετική εξέλιξη θεωρείται η ενίσχυση του δικτύου παρακολούθησης και η βελτίωση της συλλογής δεδομένων, καθώς περιορίζονται οι περιοχές για τις οποίες δεν υπήρχε σαφής εικόνα. Ωστόσο, η συνολική αξιολόγηση παραμένει επιφυλακτική, καθώς οι πιέσεις στα υδάτινα οικοσυστήματα δεν μειώνονται με τον απαιτούμενο ρυθμό.
Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στις γεωργικές πρακτικές και στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, οι στόχοι που έχουν τεθεί για το 2027 θα παραμείνουν δύσκολα επιτεύξιμοι. Η μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, η αποδοτικότερη άρδευση και η καλύτερη σύνδεση αγροτικής και περιβαλλοντικής πολιτικής παρουσιάζονται ως κρίσιμες προϋποθέσεις για τη βελτίωση της κατάστασης.
