Οι αποφάσεις που λαμβάνονται τώρα θα καθορίσουν αν ο κόσμος αντιμετωπίσει διαχειρίσιμο σοκ ή βαθιά κρίση το 2026 και το 2027
Στις 26 Μαΐου 2026, κατά τη διάρκεια της Rome Nutrition Week, ο Γενικός Διευθυντής του FAO QU Dongyu μίλησε σε ειδική εκδήλωση για την κρίση στη Μέση Ανατολή, παρουσία του Ισπανού Πρωθυπουργού Pedro Sánchez, της Εκτελεστικής Διευθύντριας του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος Cindy McCain και του Προέδρου του Διεθνούς Ταμείου Γεωργικής Ανάπτυξης Alvaro Lario. Ο τόνος της ομιλίας του ήταν ο πιο επείγων που έχει ακουστεί από τον FAO εδώ και χρόνια.
«Αυτό που βιώνουμε σήμερα δεν είναι μόνο μια γεωπολιτική κρίση. Είναι ένα συστημικό σοκ στο παγκόσμιο αγροδιατροφικό σύστημα», είπε ο Qu. Και πρόσθεσε κάτι που λίγοι θέλουν να ακούσουν: οι μεγαλύτερες επιπτώσεις δεν έχουν φτάσει ακόμα. Θα έρθουν τους επόμενους μήνες, όταν οι αγρότες αρχίσουν να συγκομίζουν λιγότερα επειδή φύτεψαν λιγότερα, λίπαναν λιγότερα ή δεν μπόρεσαν πλέον να αντέξουν οικονομικά την παραγωγή. «Οι αποφάσεις που παίρνουμε τώρα θα καθορίσουν αν αυτό παραμείνει ένα διαχειρίσιμο σοκ ή εξελιχθεί σε μια βαθύτερη παγκόσμια επισιτιστική κρίση το 2026 και 2027 και πέρα», τόνισε.
Πώς η αποκοπή ενός στενού επηρεάζει το φαγητό στο τραπέζι
Οι σοβαρές διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ έχουν ήδη επηρεάσει τη διακίνηση πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου, θείου και λιπασμάτων, ανεβάζοντας το κόστος των γεωργικών εισροών και ασκώντας ανοδική πίεση στις τιμές σπόρων λόγω της εξάρτησής τους από λιπάσματα. Καθώς οι τιμές ενέργειας ανεβαίνουν, τα αγροδιατροφικά συστήματα γίνονται ακριβότερα σε όλες τις περιοχές. Οι χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές εισροών, ιδιαίτερα στην Αφρική και τμήματα της Ασίας, αντιμετωπίζουν αυξανόμενους λογαριασμούς, ενώ τα ευάλωτα νοικοκυριά χάνουν αγοραστική δύναμη καθώς ο πληθωρισμός διαβρώνει τα εισοδήματα. Για πολλές χώρες αυτές οι επιπτώσεις δεν εμφανίζονται μεμονωμένα, αλλά επιτείνουν ήδη υπάρχουσες πιέσεις από χρέη, κλιματικά σοκ, συγκρούσεις και περιορισμένα δημόσια οικονομικά.
Ο Qu επεσήμανε ένα σημείο που ξεφεύγει συχνά από τη δημόσια συζήτηση: το σοκ στη διαθεσιμότητα λιπασμάτων δεν μειώνει μόνο τις ποσότητες της παραγωγής αλλά και την ποιότητα. Όταν τα εδάφη υποβαθμίζονται λόγω έλλειψης εισροών, τα φρούτα και τα λαχανικά που αποτελούν τη βάση των υγιεινών διατροφών γίνονται σπανιότερα και ακριβότερα. Τα βασικά τρόφιμα χάνουν περιεχόμενο πρωτεΐνης και μικροθρεπτικών συστατικών. «Είναι κρίσιμο να προστατεύσουμε τη διατροφική ακεραιότητα των αγροδιατροφικών συστημάτων μας ακόμα και εν μέσω σοκ εφοδιασμού», τόνισε ο Qu.
Τι ζητά ο FAO τώρα
Ο FAO έχει ήδη εκδώσει σειρά πολιτικών συστάσεων. Πρώτον, να μην επιβληθούν εξαγωγικοί περιορισμοί σε λιπάσματα και γεωργικές εισροές, καθώς τέτοια μέτρα εντείνουν τις ελλείψεις και πλήττουν περισσότερο τις φτωχότερες εισαγωγικές χώρες. Δεύτερον, να υιοθετηθούν προσαρμοστικές γεωργικές στρατηγικές όπως η διαφοροποίηση καλλιεργειών, η βελτίωση αποδοτικότητας αζώτου και η προώθηση καλλιεργειών λιγότερο εξαρτημένων από συνθετικά λιπάσματα. Τρίτον, να κατευθυνθεί η στήριξη στα πιο ευάλωτα στρώματα πληθυσμού μέσω στοχευμένων συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Τέταρτον, και ίσως το πιο επείγον, να παρέχουν οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί ρευστότητα τώρα, πριν τον επόμενο γεωργικό κύκλο, γιατί η καθυστέρηση χρηματοδότησης θα σημάνει χαμένη παραγωγή που δεν αναπληρώνεται.
Η κρίση έχει αναδείξει επίσης τη δομική εξάρτηση των αγροδιατροφικών συστημάτων από έναν περιορισμένο αριθμό εμπορικών σημείων συμφόρησης και προμηθευτών λιπασμάτων. Η αντιμετώπισή της απαιτεί διαφοροποίηση εφοδιαστικών διαδρόμων, ισχυρότερη περιφερειακή εμπορική ολοκλήρωση, στρατηγικά αποθέματα και μεγαλύτερη ενεργειακή διαφοροποίηση. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα κρίσιμο δεδομένου του αυξημένου κλιματικού κινδύνου από ένα δυνητικά ισχυρό El Niño που θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις υπάρχουσες πιέσεις. «Έχουμε ένα παράθυρο για να δράσουμε, αλλά αυτό το παράθυρο στενεύει», κατέληξε ο Qu.
