Η νέα οδηγία της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής ξεκαθαρίζει το πλαίσιο για τη χρήση επώνυμου δότη, χωρίς να μεταβάλλει το καθεστώς της ανώνυμης δωρεάς
Η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη νέα διευκρινιστική οδηγία της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, η οποία αφορά τη δωρεά γεννητικού υλικού από γνωστό ή επώνυμο δότη προς συγκεκριμένους λήπτες. Η οδηγία αποσαφηνίζει το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις περιπτώσεις στις οποίες ο δότης ή η δότρια επιθυμεί να προσφέρει γεννητικό υλικό σε πρόσωπα που ήδη γνωρίζει και τα οποία αποδέχονται τη δωρεά.
Σύμφωνα με τη διευκρίνιση της Αρχής, στις περιπτώσεις αυτές δεν εφαρμόζεται η διάταξη περί μη γνωστοποίησης της ταυτότητας του τέκνου και των γονέων του προς τον δότη ή τη δότρια. Η ερμηνεία αυτή επιτρέπει στην πράξη τη χρήση γνωστού δότη στο πλαίσιο της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, διατηρώντας παράλληλα όλες τις προβλεπόμενες δικλίδες ασφαλείας.
Η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής χαρακτηρίζει τη ρύθμιση σημαντική θεσμική διευκρίνιση, καθώς διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές για τα άτομα και τα ζευγάρια που προσφεύγουν σε μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Οι γνωστοί δότες και δότριες εξακολουθούν να υπόκεινται στις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν για κάθε δωρεά γεννητικού υλικού, όπως η καταχώρηση στα προβλεπόμενα μητρώα, τα ηλικιακά όρια, οι κλινικοί και εργαστηριακοί έλεγχοι, καθώς και οι περιορισμοί στον αριθμό των τέκνων που μπορούν να προκύψουν από το γεννητικό υλικό του ίδιου προσώπου.
Η οδηγία διευκρινίζει επίσης ότι η δωρεά γεννητικού υλικού από γνωστό δότη ή δότρια δεν συνεπάγεται τη δημιουργία σχέσης πατρότητας ή μητρότητας, ούτε γεννά οποιαδήποτε σχετική νομική υποχρέωση για το πρόσωπο που προσφέρει το γεννητικό υλικό. Όπως επισημαίνεται, η δυνατότητα χρήσης γνωστού δότη εφαρμόζεται ήδη σε αρκετές χώρες και μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το υφιστάμενο σύστημα ανώνυμης δωρεάς. Η παρουσία γνωστών δοτών, υπό ιατρική και νομική εποπτεία, εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στη μείωση της πίεσης που ασκείται στις διαθέσιμες δεξαμενές ανώνυμων δοτών, ενισχύοντας παράλληλα την καταγραφή των διαδικασιών και τη διαφάνεια του συστήματος.
Η Εταιρεία αναφέρεται και σε διεθνείς εμπειρίες που έχουν αναδείξει ζητήματα στη διαχείριση της ανώνυμης δωρεάς γεννητικού υλικού. Ειδική μνεία γίνεται σε υπόθεση ανώνυμου δότη από τη Δανία, του οποίου το γεννητικό υλικό χρησιμοποιήθηκε σε πολλές χώρες και συνδέθηκε αργότερα με σοβαρό κληρονομικό γενετικό κίνδυνο. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η συγκεκριμένη περίπτωση ανέδειξε τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν όταν μεγάλος αριθμός ληπτών βασίζεται σε περιορισμένο αριθμό ανώνυμων δοτών.
Η νέα διευκρινιστική οδηγία δεν μεταβάλλει το καθεστώς της ανώνυμης δωρεάς, αλλά προσθέτει μία ακόμη διαθέσιμη επιλογή στο πλαίσιο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Σύμφωνα με την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ασφάλεια και τη διαφάνεια της διαδικασίας, ενώ διευρύνει τις δυνατότητες πρόσβασης των ενδιαφερομένων σε λύσεις αναπαραγωγικής υποστήριξης.
