Υπολείμματα του οργανοφωσφορικού εντομοκτόνου χλωρπυριφός βρέθηκαν σε συγκέντρωση 0,034 mg/kg, έναντι μέγιστου επιτρεπόμενου ορίου 0,01 mg/kg
Στις 10 Ιουνίου 2026 οι ολλανδικές αρχές κοινοποίησαν μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τρόφιμα και ζωοτροφές (RASFF) περιστατικό που αφορά την ανίχνευση του φυτοφαρμάκου chlorpyrifos (χλωρπυριφός) σε μπανάνες προέλευσης Ισημερινού. Η κοινοποίηση βασίστηκε σε έλεγχο που πραγματοποίησε η ίδια η επιχείρηση και οι αρμόδιες αρχές κατέταξαν τον κίνδυνο ως «σοβαρό». Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων, ανιχνεύθηκε χλωρπυριφός σε συγκέντρωση 0,034 mg/kg, ενώ το ανώτατο επιτρεπτό όριο που εφαρμόζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τη συγκεκριμένη ουσία είναι 0,01 mg/kg. Η καταγεγραμμένη συγκέντρωση ήταν επομένως 3,4 φορές υψηλότερη από το ισχύον όριο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπισκότα ΠΤΙ ΜΠΕΡ: Επείγουσα ανάκληση λόγω υψηλών επιπέδων καρκινογόνου ακρυλαμιδίου
Το χλωρπυριφός είναι οργανοφωσφορικό εντομοκτόνο που χρησιμοποιήθηκε επί δεκαετίες σε πολλές καλλιέργειες για την αντιμετώπιση εντόμων που προσβάλλουν φύλλα, καρπούς και ριζικό σύστημα φυτών και αποτέλεσε αντικείμενο εκτεταμένων επιστημονικών αξιολογήσεων τα τελευταία χρόνια. Οι ευρωπαϊκές αρχές κατέληξαν ότι δεν ήταν δυνατό να αποκλειστούν ανησυχίες σχετικά με πιθανές επιδράσεις στη νευροαναπτυξιακή εξέλιξη των παιδιών, ενώ είχαν επίσης καταγραφεί ζητήματα που αφορούν τη γονιδιοτοξικότητα και τη μακροχρόνια έκθεση. Ως αποτέλεσμα, η έγκρισή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ανανεώθηκε και η χρήση της στις καλλιέργειες απαγορεύτηκε.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κοτομπουκιές: Παγκόσμιο πρόβλημα και ανησυχία για λοιμώξεις από σαλμονέλα – Ανακλήσεις και απανωτά κρούσματα
Η ταξινόμηση του περιστατικού ως «σοβαρού κινδύνου» συνδέεται με το γεγονός ότι η χλωρπυριφός θεωρείται πλέον μη εγκεκριμένη δραστική ουσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και υπόκειται σε ιδιαίτερα αυστηρή διαχείριση. Σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις φυτοφαρμάκων όπου η υπέρβαση ενός ορίου μπορεί να οφείλεται σε μικρή απόκλιση από τις ορθές γεωργικές πρακτικές, η παρουσία χλωρπυριφός αντιμετωπίζεται με αυξημένη προσοχή λόγω του τοξικολογικού προφίλ της ουσίας. Η υπέρβαση του εφαρμοζόμενου ορίου κατά περισσότερο από τρεις φορές ενίσχυσε την αξιολόγηση των αρχών ως προς τη σοβαρότητα του περιστατικού.
Η έκθεση σε χλωρπυριφός μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα που σχετίζονται με το νευρικό σύστημα όταν η πρόσληψη είναι επαρκώς υψηλή. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πονοκέφαλος, ζάλη, ναυτία, εμετός, αυξημένη εφίδρωση, μυϊκές συσπάσεις, αδυναμία, δυσκολία στην αναπνοή και σε σοβαρές περιπτώσεις διαταραχές της νευρολογικής λειτουργίας. Η χρόνια έκθεση σε χαμηλά επίπεδα αποτελεί το βασικό αντικείμενο ανησυχίας των ρυθμιστικών αρχών και των επιστημονικών οργανισμών, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανάπτυξη του εγκεφάλου κατά την παιδική ηλικία.
Για τους καταναλωτές, η παρουσία υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων στις μπανάνες παρουσιάζει ιδιαιτερότητα καθώς το βρώσιμο τμήμα του καρπού προστατεύεται από τη φλούδα. Ωστόσο, η φλούδα μπορεί να φέρει υπολείμματα που μεταφέρονται στα χέρια, σε επιφάνειες κουζίνας ή σε μαχαίρια κατά τον χειρισμό του προϊόντος. Συνιστάται πλύσιμο των χεριών μετά το ξεφλούδισμα, αποφυγή επαφής του βρώσιμου μέρους με την εξωτερική επιφάνεια της φλούδας και καθαρισμός των επιφανειών που χρησιμοποιούνται για την προετοιμασία των τροφίμων.
Για τις επιχειρήσεις της αλυσίδας εφοδιασμού, το περιστατικό αναδεικνύει τη σημασία της συνεχούς επαλήθευσης της συμμόρφωσης των προμηθευτών με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Η επιμόλυνση με χλωρπυριφός μπορεί να οφείλεται σε χρήση της ουσίας σε χώρες όπου εξακολουθεί να επιτρέπεται, σε μη επαρκή έλεγχο των γεωργικών εισροών, σε διασταυρούμενη επιμόλυνση κατά τη συγκομιδή ή τη μετασυλλεκτική διαχείριση, σε υπολείμματα εξοπλισμού ψεκασμού που χρησιμοποιήθηκε προηγουμένως για μη εγκεκριμένες ουσίες ή σε ανεπαρκή εφαρμογή προγραμμάτων ορθής γεωργικής πρακτικής.
Οι παραγωγοί και οι εξαγωγείς που προμηθεύουν την ευρωπαϊκή αγορά εφαρμόζουν συνήθως προγράμματα παρακολούθησης υπολειμμάτων, αξιολόγηση κινδύνου ανά καλλιέργεια, ελέγχους πριν από τη συγκομιδή, πιστοποιημένα συστήματα διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων και εργαστηριακές αναλύσεις πριν από την αποστολή των φορτίων. Η συστηματική επαλήθευση των αποτελεσμάτων, η ιχνηλασιμότητα των παρτίδων, η εκπαίδευση των καλλιεργητών και η παρακολούθηση των αλλαγών στη νομοθεσία των χωρών προορισμού αποτελούν βασικά μέτρα για την αποτροπή αντίστοιχων περιστατικών.
Στην συγκεκριμένη υπόθεση, οι ολλανδικές αρχές ενημέρωσαν τις αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ σύμφωνα με την κοινοποίηση δεν είχε πραγματοποιηθεί διανομή του προϊόντος από τη χώρα κοινοποίησης. Η υπόθεση καταγράφηκε ως κοινοποίηση πληροφοριών για προσοχή («information notification for attention»), με την επισήμανση ότι η ανίχνευση αφορούσε μη εγκεκριμένη δραστική ουσία και επίπεδο υπολείμματος υψηλότερο από το επιτρεπόμενο όριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
