Από τη σκόνη τζίντζερ έως την κανέλα, οι ανακλήσεις μπαχαρικών λόγω μολύβδου πολλαπλασιάζονται διεθνώς, προκαλώντας ανησυχία για μια από τις λιγότερο ορατές πηγές έκθεσης σε βαρέα μέταλλα
Μπορεί ένα απλό μπαχαρικό στο ντουλάπι της κουζίνας μας να κρύβει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία μας; Η πρόσφατη ανάκληση χιλιάδων συσκευασιών σκόνης τζίντζερ λόγω επιμόλυνσης με μόλυβδο αποδεικνύει πως η απάντηση είναι δυστυχώς καταφατική. Το περιστατικό αυτό αποτελεί τον πιο πρόσφατο κρίκο σε μια μακρά αλυσίδα ανακλήσεων που αποκαλύπτουν μια αυξανόμενη τάση συγκέντρωσης βαρέων μετάλλων σε καθημερινά προϊόντα. Τι προκαλεί όμως αυτή την επιμόλυνση, ποιες είναι οι πραγματικές επιπτώσεις του μολύβδου στον ανθρώπινο οργανισμό και πώς μπορούμε, ως καταναλωτές, να προστατεύσουμε τους εαυτούς μας και τις οικογένειές μας;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επιστρέφει το best seller σεμινάριο Food Safety Culture Advanced Training Course μετά το έντονο ενδιαφέρον των επαγγελματιών του κλάδου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανάκληση φέτας ΠΟΠ ελληνικής γαλακτοβιομηχανίας από μεγάλο σουπερμάρκετ (μάρκα και φωτογραφία)
Ξεκινώντας από την πιο πρόσφατη ανακοίνωση ανάκλησης, έγινε στις ΗΠΑ για συγκεκριμένη παρτίδα σκόνης τζίντζερ της εταιρείας U.S. Trading Company, μετά τον εντοπισμό πιθανού κινδύνου επιμόλυνσης με μόλυβδο. Η ανάκληση αφορά το προϊόν Dragonfly Thai Ginger Powder, συσκευασία 125 γραμμαρίων, με κωδικό UPC 721557533567 και παρτίδα 349MCF, το οποίο παράγεται στην Ταϊλάνδη και διακινήθηκε σε πολλές πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών. Συνολικά ανακαλούνται περίπου 1.800 συσκευασίες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπισκότα ΠΤΙ ΜΠΕΡ: Επείγουσα ανάκληση λόγω υψηλών επιπέδων καρκινογόνου ακρυλαμιδίου
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κοτομπουκιές: Παγκόσμιο πρόβλημα και ανησυχία για λοιμώξεις από σαλμονέλα – Ανακλήσεις και απανωτά κρούσματα
Η ανάκληση έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά περιστατικών που έχουν καταγραφεί διεθνώς τα τελευταία χρόνια και αφορούν μπαχαρικά με αυξημένες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων. Κατά το 2025 καταγράφηκαν επανειλημμένες ανακλήσεις κανέλας και άλλων μπαχαρικών λόγω υψηλών επιπέδων μολύβδου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι συγκεντρώσεις ξεπερνούσαν κατά εκατοντάδες φορές τα επιτρεπόμενα όρια. Σε ένα από τα πλέον σοβαρά περιστατικά, τουρίστας υπέστη δηλητηρίαση από μόλυβδο έπειτα από κατανάλωση μπαχαρικού που περιείχε συγκέντρωση περίπου 3.800 φορές υψηλότερη από το θεσμοθετημένο όριο ασφαλείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπανάνες: Ευρωπαϊκή κινητοποίηση για απαγορευμένο φυτοφάρμακο 240% πάνω από το νόμιμο όριο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ψάρι που μοιάζει με αθερίνα, κέρδισε ονομασία Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης
Η παρουσία μολύβδου στα μπαχαρικά αποτελεί διαχρονική πρόκληση για τις αρχές ασφάλειας τροφίμων. Ο μόλυβδος μπορεί να εισέλθει στην τροφική αλυσίδα μέσω μολυσμένων εδαφών, αρδευτικού νερού, ατμοσφαιρικής ρύπανσης, βιομηχανικών εκπομπών, εξορυκτικών δραστηριοτήτων και μεταλλουργικών εγκαταστάσεων. Η επιμόλυνση μπορεί επίσης να συμβεί κατά τη συγκομιδή, την αποξήρανση, την αποθήκευση, τη μεταφορά και την επεξεργασία των πρώτων υλών. Επιπλέον, διεθνείς έρευνες έχουν καταγράψει περιπτώσεις σκόπιμης νοθείας, όπου ενώσεις μολύβδου χρησιμοποιήθηκαν για την ενίσχυση του χρώματος ή του βάρους ορισμένων μπαχαρικών, αυξάνοντας τεχνητά την εμπορική τους αξία.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), στην επιστημονική της έκθεση του 2025 για τη διατροφική έκθεση των Ευρωπαίων στον μόλυβδο, επισημαίνει ότι η διατροφή εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη πηγή έκθεσης του γενικού πληθυσμού στο συγκεκριμένο βαρύ μέταλλο. Η αξιολόγηση βασίστηκε σε περισσότερες από 288.000 αναλύσεις τροφίμων και νερού από ευρωπαϊκές χώρες και κατέδειξε ότι ο μόλυβδος εξακολουθεί να ανιχνεύεται σε ευρύ φάσμα τροφίμων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στις κατηγορίες «όσπρια, ξηροί καρποί, ελαιούχοι σπόροι και μπαχαρικά» παρατηρήθηκε αυξητική τάση στις συγκεντρώσεις μολύβδου κατά τα τελευταία χρόνια, ενώ τα μπαχαρικά συγκαταλέγονται στα τρόφιμα στα οποία καταγράφηκαν επανειλημμένα επίπεδα άνω των 500 μικρογραμμαρίων ανά κιλό και σε ορισμένες περιπτώσεις άνω των 1.000 μικρογραμμαρίων ανά κιλό.
Η EFSA υπενθυμίζει ότι δεν έχει προσδιοριστεί ασφαλές κατώφλι έκθεσης για ορισμένες από τις σημαντικότερες επιδράσεις του μολύβδου στον ανθρώπινο οργανισμό. Ήδη από το 2010 είχε καταλήξει ότι δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα για τον καθορισμό ανεκτής εβδομαδιαίας πρόσληψης, καθώς ακόμη και χαμηλά επίπεδα έκθεσης μπορούν να σχετίζονται με νευροαναπτυξιακές επιδράσεις στα παιδιά, καθώς και με νεφροτοξικότητα και αύξηση της αρτηριακής πίεσης στους ενήλικες.
Σύμφωνα με την έκθεση της Αρχής, ο μόλυβδος συσσωρεύεται στον οργανισμό και κυρίως στα οστά, όπου μπορεί να παραμείνει για δεκαετίες. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, του θηλασμού ή της οστεοπόρωσης, μέρος του αποθηκευμένου μολύβδου μπορεί να επανεισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος. Η ουσία μπορεί να μεταφερθεί από τη μητέρα στο έμβρυο μέσω του πλακούντα αλλά και στο βρέφος μέσω του μητρικού γάλακτος. Η παραμονή του μολύβδου στα οστά μπορεί να φτάσει τα 10 έως 30 χρόνια.
Το κεντρικό νευρικό σύστημα αποτελεί τον σημαντικότερο στόχο της τοξικότητας του μολύβδου. Στα παιδιά, ακόμη και σχετικά χαμηλές συγκεντρώσεις έκθεσης έχουν συνδεθεί με διαταραχές της γνωστικής ανάπτυξης, προβλήματα μάθησης, μειωμένη πνευματική απόδοση και νευροαναπτυξιακές δυσλειτουργίες. Οι επιστημονικές αξιολογήσεις δείχνουν ότι τα παιδιά απορροφούν μεγαλύτερο ποσοστό μολύβδου από το γαστρεντερικό σύστημα σε σχέση με τους ενήλικες, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα.
Στους ενήλικες, η χρόνια έκθεση έχει συνδεθεί με αυξημένη αρτηριακή πίεση, χρόνια νεφρική νόσο, διαταραχές μνήμης, μειωμένη γνωστική λειτουργία, κινητικές δυσλειτουργίες και ψυχιατρικές εκδηλώσεις. Η επιστημονική βιβλιογραφία έχει επίσης συνδέσει την έκθεση στον μόλυβδο με αναπαραγωγικές επιπτώσεις και καρδιαγγειακές διαταραχές.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα μπαχαρικά καταναλώνονται συνήθως σε μικρές ποσότητες, ωστόσο η συστηματική κατανάλωσή τους επί μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να συμβάλει στη συνολική έκθεση του οργανισμού σε βαρέα μέταλλα. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν η επιμόλυνση αφορά προϊόντα με εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις ή όταν καταναλώνονται καθημερινά από παιδιά, εγκύους ή άτομα με αυξημένη ευαισθησία.
Κατά την αγορά μπαχαρικών, οι καταναλωτές θα πρέπει να προτιμούν προϊόντα από αξιόπιστους και αναγνωρισμένους παραγωγούς ή εισαγωγείς, με σαφή επισήμανση προέλευσης, αριθμού παρτίδας και ημερομηνίας λήξης. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε προϊόντα άγνωστης προέλευσης ή σε μπαχαρικά που πωλούνται χύμα χωρίς επαρκή στοιχεία ιχνηλασιμότητας. Η σωστή συσκευασία, η απουσία αλλοιώσεων, το ασυνήθιστα έντονο χρώμα ή η παρουσία ξένων υλών αποτελούν βασικές ενδείξεις ποιότητας. Συνιστάται επίσης η παρακολούθηση ανακλήσεων και προειδοποιήσεων από τις αρμόδιες αρχές ασφάλειας τροφίμων, καθώς τα μπαχαρικά συγκαταλέγονται στις κατηγορίες προϊόντων που ελέγχονται συχνά για βαρέα μέταλλα, φυτοφάρμακα, μυκοτοξίνες και άλλους χημικούς επιμολυντές.
Για τη βιομηχανία τροφίμων, το περιστατικό επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη εντατικοποίησης των ελέγχων σε πρώτες ύλες υψηλού κινδύνου. Οι διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν συστηματική δειγματοληψία για βαρέα μέταλλα, αξιολόγηση των περιβαλλοντικών συνθηκών καλλιέργειας, έλεγχο των προμηθευτών, εφαρμογή προγραμμάτων HACCP και τακτικές εργαστηριακές αναλύσεις με επικυρωμένες μεθόδους. Η EFSA έχει επίσης υπογραμμίσει την ανάγκη για ακριβέστερη καταγραφή των δεδομένων επιμόλυνσης και ενίσχυση της παρακολούθησης των τροφίμων που παρουσιάζουν αυξημένες συγκεντρώσεις μολύβδου, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τα μπαχαρικά.
