Η προστασία των ανηλίκων από την πρόσβαση σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης είναι ένα ζήτημα που δεν αντιμετωπίζεται με μία μόνο παρέμβαση. Προϋποθέτει σταθερή ενημέρωση, αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων, αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και, κυρίως, επένδυση στην εκπαίδευση και στην πρόληψη. Χρειάζεται ενημέρωση, συνεργασία, σύγχρονα εργαλεία και, πάνω απ’ όλα, συνέπεια στον χρόνο.
Αυτή ακριβώς είναι η φιλοσοφία της πρωτοβουλίας που έχει αναπτύξει από το 2025 η BAT Hellas, σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας. Μια πρωτοβουλία που δεν έμεινε σε μια μόνο εκστρατεία ενημέρωσης, αλλά εξελίχθηκε σταδιακά, διευρύνοντας το πεδίο δράσης της από την ευαισθητοποίηση στην τεχνολογία και, στη συνέχεια, στην εκπαίδευση.
Η εξέλιξη της δράσης αποτυπώνεται σε τρεις διαδοχικούς σταθμούς. Η αφετηρία ήταν η ενημέρωση: Στην 89η ΔΕΘ, η συνεργασία της BAT Hellas με το υπουργείο Υγείας έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη καλύτερης γνώσης και εφαρμογής της νομοθεσίας που απαγορεύει την πρόσβαση ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης. Το ζητούμενο δεν ήταν μόνο να γίνει γνωστό τι προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο, αλλά να ενισχυθεί η αντίληψη ότι η προστασία των παιδιών αποτελεί ευθύνη που αφορά το σύνολο της κοινωνίας.
Η εφαρμογή της νομοθεσίας, άλλωστε, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Στην καθημερινή πρακτική εμπλέκονται οι επαγγελματίες και τα σημεία λιανικής, οι καταναλωτές, οι επιχειρήσεις και οι ίδιοι οι πολίτες. Για τον λόγο αυτό, η ενημέρωση αποτέλεσε το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης προσέγγισης, με στόχο οι κανόνες να αποκτήσουν ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα.
Το επόμενο ερώτημα ήταν πιο πρακτικό: Με ποιον τρόπο μπορεί η τεχνολογία να συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή της νομοθεσίας στο σημείο πώλησης. Η απάντηση ήρθε μέσα από την αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης για την επαλήθευση της ηλικίας. Η BAT Hellas παρουσίασε στην Ελλάδα λύση που αξιοποιεί τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου και βιομετρική ανάλυση, προκειμένου να εκτιμά την ενηλικότητα ενός αγοραστή σε πραγματικό χρόνο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δυνατότητα αξιοποίησης της τεχνολογίας σε διαφορετικά περιβάλλοντα, τόσο στα φυσικά σημεία πώλησης όσο και σε ψηφιακές εφαρμογές λαμβάνοντας υπόψη πάντοτε την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Έτσι, η πιλοτική εφαρμογή της τεχνολογίας σε 100 σημεία πώλησης στην Αττική αποτέλεσε, με τη σειρά της, ένα σημαντικό βήμα. Η καινοτομία μεταφέρθηκε από το επίπεδο της θεωρητικής εφαρμογής στην πραγματική αγορά, επιτρέποντας την αξιολόγηση της λειτουργικότητας μιας τέτοιας λύσης σε πραγματικές συνθήκες.
Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη αλλαγή στάσεων προϋποθέτει γνώση, διάλογο και καλλιέργεια κριτικής σκέψης, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες. Αυτό είναι το πεδίο στο οποίο επικεντρώνεται η νέα καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του Υπουργείου Υγείας, με κεντρικό μήνυμα «Καπνός και Νικοτίνη κάτω των 18; Με την καμία!», την οποία στηρίζει η BAT Hellas. Η καμπάνια, η οποία παρουσιάστηκε στην 90ή ΔΕΘ, επιχειρεί να ενισχύσει το μήνυμα της μη πρόσβασης των ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και νικοτίνης, μεταφέροντας το με τρόπο άμεσο και κατανοητό στο ευρύτερο κοινό.
Η πιο ουσιαστική, ωστόσο, αλλαγή στη νέα φάση της πρωτοβουλίας είναι η διεύρυνσή της προς την εκπαίδευση. Η BAT Hellas προχωρά, σε συνεργασία με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό SciCo, στην έναρξη προγράμματος σχολικής πρόληψης, αναγνωρίζοντας ότι η αποτελεσματική πρόληψη δεν μπορεί να περιορίζεται στην ενημέρωση της στιγμής.
Η φιλοσοφία του προγράμματος δεν εξαντλείται στη μετάδοση πληροφοριών στους μαθητές. Επικεντρώνεται στην ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών, ώστε να μπορούν να μεταφέρουν στη σχολική κοινότητα γνώσεις και εργαλεία που βοηθούν τους μαθητές να κατανοούν καλύτερα τους κινδύνους και να αξιολογούν με μεγαλύτερη κριτική σκέψη τις επιλογές τους.
Για τον σκοπό αυτό, το πρόγραμμα ακολουθεί τη μεθοδολογία «Train the Trainer», ξεκινώντας από την εκπαίδευση των ίδιων των εκπαιδευτικών. Ειδικά διαμορφωμένο εκπαιδευτικό υλικό και σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις φιλοδοξούν να δημιουργήσουν ένα μοντέλο που μπορεί να έχει μεγαλύτερη διάρκεια και πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα μέσα στο σχολικό περιβάλλον.
Με αυτόν τον τρόπο, η παρέμβαση της BAT Hellas αποκτά μια διαφορετική διάσταση: από την προσπάθεια να αποτραπεί μια συγκεκριμένη πράξη στο σημείο πώλησης, περνά στην προσπάθεια να καλλιεργηθούν εγκαίρως γνώσεις, δεξιότητες και στάσεις που μπορούν να λειτουργήσουν προληπτικά.
Μια συνεργασία με κοινό στόχο
Κατά την παρουσίαση των νέων δράσεων στην 90ή ΔΕΘ, ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας και επιχειρηματικού κόσμου για την επίτευξη του κοινού στόχου της προστασίας των ανηλίκων, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της BAT Hellas στην κατεύθυνση αυτή.
Η συνεργασία αυτή αναδεικνύει και μια ευρύτερη ανάγκη: ζητήματα που αφορούν την προστασία των ανηλίκων απαιτούν συντονισμό, συνέχεια και τη συμμετοχή διαφορετικών φορέων. Η Πολιτεία θέτει το θεσμικό πλαίσιο, οι επαγγελματίες καλούνται να το εφαρμόσουν, η κοινωνία να το στηρίξει και η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει νέα εργαλεία.
Σε αυτόν τον άξονα η BAT Hellas επιχειρεί να συνδέσει την ενημέρωση με την τεχνολογική καινοτομία και, πλέον, με την εκπαίδευση. Η εξέλιξη της πρωτοβουλίας της ΒΑΤ Hellas από το 2025 μέχρι σήμερα αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση: από την επικοινωνία και την ενημέρωση προς μια περισσότερο σύνθετη αντίληψη της πρόληψης αντιμετωπίζοντας την προστασία των ανηλίκων όχι ως μια μεμονωμένη καμπάνια, αλλά ως μια διαρκή διαδικασία που σταδιακά μετατρέπεται σε κοινωνική συνείδηση.
