Γαλλική έρευνα δείχνει ότι η αποδοχή των βρώσιμων μαχαιροπίρουνων εξαρτάται περισσότερο από τη γεύση, την υφή και τη χρηστικότητα παρά από το περιβαλλοντικό τους προφίλ
Τα βρώσιμα κουτάλια, πιρούνια και καλαμάκια προωθούνται τα τελευταία χρόνια ως εναλλακτική λύση στα πλαστικά μιας χρήσης, ιδιαίτερα μετά τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς στα πλαστικά προϊόντα. Η αγορά αυτών των προϊόντων αναπτύσσεται γρήγορα διεθνώς, με τις εταιρείες να επενδύουν σε προϊόντα που συνδυάζουν περιβαλλοντικό προφίλ και γαστρονομική εμπειρία. Το 2024, η αγορά βρώσιμων σκευών αποτιμήθηκε σε 45,6 δισεκατομμύρια δολάρια και προβλέπεται να φτάσει τα 119,6 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ έως το 2033, με εκτιμώμενο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 11,3% μεταξύ 2025 και 2033 (Straits Research, 2024).
Οι παραγωγοί εισάγουν τα βρώσιμα επιτραπέζια σκεύη ως μια βιώσιμη καινοτομία που εξαλείφει τα απόβλητα μετά την κατανάλωση (περιβαλλοντικό όφελος) παρέχοντας παράλληλα στους καταναλωτές μια ξεχωριστή γαστρονομική εμπειρία (αισθητηριακό όφελος). Ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με αυτά τα περιβαλλοντικά και αισθητηριακά οφέλη, ιδίως όσον αφορά την αντίληψή τους τόσο από τους ειδικούς όσο και από τους καταναλωτές.
Νέα έρευνα από το Université Jean Monnet στο Σεντ Ετιέν και το Grenoble Ecole de Management στη Γαλλία δείχνει ότι τα βρώσιμα μαχαιροπίρουνα δύσκολα θα καθιερωθούν μόνο και μόνο επειδή θεωρούνται «πράσινη» λύση απέναντι στα πλαστικά μιας χρήσης. Αυτό που τελικά καθορίζει αν οι καταναλωτές θα τα χρησιμοποιήσουν είναι κυρίως η γεύση, η υφή και η συνολική εμπειρία κατανάλωσης. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Food Quality and Preference. Η έρευνα βασίστηκε σε τρεις διαφορετικές φάσεις: συνεντεύξεις με επαγγελματίες της γαστρονομίας, συνεντεύξεις με καταναλωτές και εργαστηριακή δοκιμή γευσιγνωσίας με 100 άτομα.
Οι επαγγελματίες της εστίασης που συμμετείχαν στην έρευνα αναγνώρισαν ότι τα βρώσιμα μαχαιροπίρουνα μπορούν να μειώσουν τα απορρίμματα, ειδικά σε take away και street food χρήσεις. Παρ’ όλα αυτά κατέγραψαν σοβαρές επιφυλάξεις για την ποιότητα και τη λειτουργικότητά τους. Πολλοί χαρακτήρισαν τα προϊόντα υπερβολικά χοντρά, δύσχρηστα και με τεχνητή γεύση ή μυρωδιά. Υπήρξαν επίσης παράπονα για την εμφάνιση, την ανθεκτικότητα και την αίσθηση στο στόμα κατά τη χρήση. Ειδικά τα βρώσιμα μαχαίρια κρίθηκαν πρακτικά ανεπαρκή, καθώς δεν μπορούσαν να κόψουν αποτελεσματικά το φαγητό. Τα κουτάλια αξιολογήθηκαν πιο θετικά, όμως αρκετοί ειδικοί σημείωσαν ότι η τραχιά υφή αλλοίωνε τη γευστική εμπειρία.
Οι καταναλωτές που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις αντιμετώπισαν αρχικά την ιδέα ως κάτι πρωτότυπο και διασκεδαστικό. Πολλοί συνέδεσαν τα βρώσιμα σκεύη με πάρτι, κοκτέιλ, πικνίκ ή φαγητό δρόμου και τα είδαν περισσότερο ως εμπειρία παρά ως καθημερινό αντικείμενο. Ωστόσο, η αποδοχή τους αποδείχθηκε υπό όρους. Οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι τα προϊόντα πρέπει να έχουν καλή γεύση, ευχάριστη υφή και να παραμένουν σταθερά κατά τη χρήση χωρίς να διαλύονται ή να μαλακώνουν. Παράλληλα εξέφρασαν έντονες ανησυχίες για θέματα υγιεινής, επειδή το αντικείμενο που χρησιμοποιείται για το φαγητό καταναλώνεται στη συνέχεια.
Αρκετοί αμφισβήτησαν επίσης κατά πόσο αυτά τα προϊόντα είναι πραγματικά φιλικά προς το περιβάλλον. Συμμετέχοντες στην έρευνα έθεσαν ερωτήματα για το ενεργειακό κόστος παραγωγής, τη συσκευασία και τη μεταφορά, κάνοντας λόγο ακόμη και για πιθανό «greenwashing» αν δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία για το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Στην εργαστηριακή δοκιμή με 100 καταναλωτές, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι πριν από τη δοκιμή οι συμμετέχοντες επηρεάζονταν κυρίως από την εμφάνιση, το χρώμα και τη μυρωδιά του βρώσιμου κουταλιού. Μετά τη δοκιμή όμως, ο βασικός παράγοντας αποδοχής ήταν η εμπειρία κατανάλωσης, κυρίως η υφή και δευτερευόντως η γεύση.
Η μελέτη καταλήγει ότι οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί από μόνοι τους δεν αρκούν για να πείσουν τους καταναλωτές. Όταν η γευστική εμπειρία δεν είναι ικανοποιητική, η πρόθεση χρήσης μειώνεται σημαντικά, ακόμη και αν το προϊόν θεωρείται πιο βιώσιμο από τα πλαστικά. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα βρώσιμα μαχαιροπίρουνα έχουν περισσότερες πιθανότητες να καθιερωθούν σε περιστασιακές χρήσεις και σε χώρους όπου η εμπειρία παίζει σημαντικό ρόλο, όπως εκδηλώσεις, street food ή προϊόντα take away, παρά στην καθημερινή εστίαση ή στην υψηλή γαστρονομία.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0950329326001369?dgcid=raven_sd_aip_email
