Η ασφάλεια του νερού που χρησιμοποιείται στις καλλιέργειες βρίσκεται στο επίκεντρο νέας παρέμβασης του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), μετά τη μεγάλη έξαρση κυκλοσπορίασης που συνδέθηκε με μαρούλι τύπου iceberg το καλοκαίρι του 2026. Ο οργανισμός δημοσίευσε ενημερωτικό υλικό για τους κινδύνους μικροβιακής μόλυνσης των φρέσκων προϊόντων πριν από τη συγκομιδή, επισημαίνοντας ότι η πρόληψη στο αγρόκτημα αποτελεί κρίσιμο μέρος της προστασίας της δημόσιας υγείας. Η παρέμβαση έρχεται μετά από μία από τις μεγαλύτερες εξάρσεις της συγκεκριμένης παρασιτικής λοίμωξης που έχουν καταγραφεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), περισσότερα από 12.000 περιστατικά συνδέθηκαν με μεγάλη πολυπολιτειακή έξαρση που αποδόθηκε σε μαρούλι iceberg από το κεντρικό Μεξικό. Η διερεύνηση της FDA ολοκληρώθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2026, αλλά οι έλεγχοι δεν κατέληξαν σε πλήρη ανασύσταση του τρόπου με τον οποίο μολύνθηκε το προϊόν.
Πώς μπορεί να μολυνθούν τα φρούτα και τα λαχανικά
Η κυκλοσπορίαση προκαλείται από το παράσιτο Cyclospora cayetanensis και μεταδίδεται όταν ο άνθρωπος καταναλώσει τρόφιμα ή νερό που έχουν μολυνθεί από αυτό. Η μόλυνση μπορεί να συμβεί κατά την καλλιέργεια, όταν νερό ακατάλληλης ποιότητας χρησιμοποιείται για άρδευση ή έρχεται σε επαφή με τα προϊόντα. Κίνδυνος υπάρχει επίσης όταν η υγιεινή των εργαζομένων και οι εγκαταστάσεις υγιεινής δεν επαρκούν, με αποτέλεσμα να είναι δυνατή η μεταφορά μολυσματικού υλικού στο περιβάλλον παραγωγής.
= Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν συνήθως διάρροια, κοιλιακές κράμπες, ναυτία, απώλεια όρεξης και κόπωση. Η ασθένεια μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες και σε ορισμένες περιπτώσεις τα συμπτώματα υποχωρούν και επανεμφανίζονται. Επειδή τα φρούτα και τα λαχανικά συχνά καταναλώνονται ωμά, χωρίς στάδιο μαγειρέματος που θα μπορούσε να εξουδετερώσει παθογόνους μικροοργανισμούς, η αποτροπή της μόλυνσης κατά την παραγωγή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Τα μέτρα πρόληψης που προτείνει ο FAO
Το ενημερωτικό υλικό του FAO περιγράφει πρακτικές για τη μείωση των κινδύνων σε όλη την αγροδιατροφική αλυσίδα. Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η προστασία των πηγών νερού, ο τακτικός έλεγχος της ποιότητάς του ανάλογα με τη χρήση για την οποία προορίζεται, η βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και η ενίσχυση των συστημάτων ανίχνευσης και ιχνηλασιμότητας.
Η ευθύνη δεν περιορίζεται στους παραγωγούς. Ο οργανισμός απευθύνει συστάσεις και προς τις αρμόδιες αρχές, τις γεωργικές υπηρεσίες, τους ερευνητές και τα εργαστήρια, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των τομέων της γεωργίας, της ασφάλειας τροφίμων, της διαχείρισης υδάτων και της δημόσιας υγείας. Η έγκαιρη ανίχνευση και η αποτελεσματική διερεύνηση των εξάρσεων είναι απαραίτητες, αλλά η πρόληψη πριν από την είσοδο των προϊόντων στην αλυσίδα εφοδιασμού παραμένει καθοριστική.
Όπως επισημαίνει ο Markus Lipp, ανώτερο στέλεχος του FAO για την ασφάλεια τροφίμων, η ασφαλής χρήση του νερού στη γεωργία είναι σημαντική για να αποτρέπεται η μόλυνση προτού αυτή φτάσει στα τρόφιμα. Η προσέγγιση αφορά όχι μόνο την κυκλοσπορίαση, αλλά και άλλους κινδύνους από βακτήρια, ιούς και παράσιτα που μπορούν να μεταφερθούν μέσω μολυσμένου νερού.
Η πρωτοβουλία του FAO είναι διαθέσιμη εδώ, ενώ τα επίσημα στοιχεία για την έξαρση και τη διερεύνησή της δημοσιεύονται από την FDA.
