Προς αναθεώρηση τα όρια για διοξίνες και PCB μετά από νέα ευρωπαϊκή ανάλυση
Η ευρωπαϊκή αρχή ασφάλειας τροφίμων παρουσίασε νέα πρόταση για την αξιολόγηση κινδύνου που αφορά τις διοξίνες και τα PCB, προτείνοντας σημαντική μείωση στο ανώτατο επίπεδο έκθεσης που θεωρείται ασφαλές για τον άνθρωπο. Η πρόταση τίθεται σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να οδηγήσει σε αναθεώρηση των ορίων μέσα στο 2026. Οι διοξίνες και τα PCB είναι δύο ομάδες χημικών που δεν παράγονται σκόπιμα, αλλά προκύπτουν ως ανεπιθύμητα υποπροϊόντα από καύσεις, βιομηχανικές διεργασίες και παλιότερα από την παραγωγή συγκεκριμένων χημικών. Οι δύο αυτές ομάδες τοξικών ουσιών έχουν διασπαρεί σε ολόκληρο το περιβάλλον και καταλήγουν στον άνθρωπο κυρίως μέσω της διατροφής. Επειδή συσσωρεύονται στους λιπώδεις ιστούς και αποδομούνται εξαιρετικά αργά, βρίσκονται συχνότερα σε λιπαρά ζωικά τρόφιμα, όπως λιπαρά ψάρια, κρέας και πλήρη γαλακτοκομικά.
Η Efsa εισηγείται τώρα χαμηλότερο ανεκτό εβδομαδιαίο επίπεδο πρόσληψης, δηλαδή τη μέγιστη ποσότητα στην οποία μπορεί να εκτίθεται κάποιος σε όλη του τη ζωή χωρίς να επηρεαστεί η υγεία του. Το όριο αυτό βασίζεται στην ανάγκη προστασίας των πιο ευάλωτων ομάδων, κυρίως των εμβρύων και των βρεφών, κάτι που πρακτικά εξασφαλίζει την προστασία ολόκληρου του πληθυσμού. Η νέα εκτίμηση στηρίζεται σε διαφορετική μελέτη και σε νέα μεθοδολογία υπολογισμού σε σχέση με το όριο που είχε καθοριστεί το 2018, γεγονός που οδήγησε στη διαφαινόμενη μείωση.
Τα στοιχεία που επικαλείται η αρχή επιβεβαιώνουν την ήδη γνωστή εικόνα: οι διοξίνες και τα PCB παραμένουν στο ανθρώπινο σώμα για δεκαετίες, και η έκθεση σε υψηλά επίπεδα κατά την ενδομήτρια ανάπτυξη ή τους πρώτους μήνες ζωής μπορεί να επηρεάσει τη μελλοντική γονιμότητα, τη λειτουργία του θυρεοειδούς, ακόμη και την ανάπτυξη της αδαμαντίνης των δοντιών. Υπάρχουν υπόνοιες ότι συμβάλλουν σε προβλήματα στον νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ θεωρούνται επίσης πιθανώς καρκινογόνες ουσίες. Για τον λόγο αυτό, χώρες όπως η Σουηδία εφαρμόζουν εδώ και χρόνια ειδικές διατροφικές συστάσεις για παιδιά και γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, ώστε να περιοριστεί η πρόσληψη αυτών των ουσιών.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι ο αποτελεσματικότερος τρόπος μείωσης της έκθεσης είναι η ποικιλία στη διατροφή και η συμμόρφωση με τις επίσημες διατροφικές οδηγίες. Η δημόσια διαβούλευση για την πρόταση της Efsa θα διαρκέσει έως τον Ιανουάριο του 2026, ενώ η τελική αξιολόγηση κινδύνου αναμένεται τον Απρίλιο του ίδιου έτους, ανοίγοντας τον δρόμο για πιθανές νέες ρυθμίσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
