Νέα ανασκόπηση χαρτογραφεί τις προκλήσεις και τις ελλείψεις γνώσης
Σε πρόσφατο άρθρο που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMJ Open, Βραζιλιάνοι ερευνητές παρουσίασαν ένα πρωτόκολλο για την ανασκόπηση του περιβάλλοντος διατροφής των παραδοσιακών λαών και κοινοτήτων (TPC). Οι ομάδες αυτές περιλαμβάνουν αυτόχθονες πληθυσμούς και κοινότητες quilombolas, δηλαδή απογόνους Αφρικανών σκλάβων που διέφυγαν και εγκαταστάθηκαν σε απομονωμένες περιοχές. Πρόκειται για πολιτισμικά διακριτές κοινωνίες με δικές τους μορφές οργάνωσης και διατροφικές πρακτικές, οι οποίες ιστορικά βασίζονται στη χρήση φυσικών πόρων μέσω συλλογής φυτών, κυνηγιού και αλιείας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η πιο υγιεινή μαρμελάδα: Τι να προσέξετε και ποια γεύση ξεχωρίζει – Του Νίκου Ζορζοβίλη*
Ωστόσο, οι αλλαγές στα συστήματα διατροφής, η απώλεια δικαιωμάτων στη γη και η μετανάστευση έχουν αλλοιώσει τις παραδοσιακές συνήθειες, απειλώντας τόσο την πολιτιστική όσο και τη διατροφική τους ταυτότητα.
Έρευνα σε πέντε αυτόχθονες κοινότητες στο Mato Grosso do Sul της Βραζιλίας διαπίστωσε ότι το 76,7% των νοικοκυριών βιώνει επισιτιστική και διατροφική ανασφάλεια, ποσοστό κατά 12 μονάδες υψηλότερο από τον μέσο όρο της πολιτείας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το 25% των Αμερικανών Ινδιάνων και των Αυτόχθονων της Αλάσκας αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με τους λευκούς Αμερικανούς.
Παράλληλα, η υιοθέτηση διατροφικών προτύπων χαμηλής ποιότητας συνδέεται με την αύξηση παραγόντων κινδύνου για χρόνιες ασθένειες. Βραζιλιάνικη έρευνα του 2019 έδειξε ότι 6 στους 10 αυτόχθονες άνω των 20 ετών ζουν με τουλάχιστον μία χρόνια πάθηση. Η περιορισμένη πρόσβαση σε φρέσκα τρόφιμα και η πληθώρα ενεργειακά πυκνών, χαμηλής θρεπτικής αξίας προϊόντων εντείνουν το πρόβλημα.
Η απειλή των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων
Η εισβολή των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων δεν επηρεάζει μόνο την υγεία. Διαταράσσει την οικονομική και κοινωνική ισορροπία, υπονομεύοντας την επισιτιστική κυριαρχία των παραδοσιακών κοινοτήτων. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας υπενθυμίζει ότι τα συστήματα διατροφής των αυτοχθόνων αποτελούν θεμέλιο για βιώσιμη ανάπτυξη, ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή και προστασία της βιοποικιλότητας. Η κατανόηση του πώς διαμορφώνεται και αλλάζει το διατροφικό τους περιβάλλον θεωρείται κρίσιμη για την εξεύρεση λύσεων.
Η νέα ανασκόπηση θα ακολουθήσει το μεθοδολογικό πλαίσιο του Ινστιτούτου Joanna Briggs και τις οδηγίες PRISMA-ScR. Η συστηματική αναζήτηση θα καλύψει διεθνείς βάσεις δεδομένων όπως Medline, Web of Science, Embase, Anthropological Index Online, Global Health και SciELO. Θα ενταχθεί και γκρίζα βιβλιογραφία, όπως αδημοσίευτες διατριβές και τεχνικές αναφορές.
Τα άρθρα που δεν είναι γραμμένα σε πορτογαλικά, αγγλικά ή ισπανικά θα μεταφραστούν με αυτοματοποιημένα εργαλεία και τη βοήθεια πολύγλωσσων αξιολογητών. Επιπλέον, θα γίνει διασταύρωση πηγών και αναφορών ώστε να μην παραλειφθούν σχετικές μελέτες. Η επιλογή τους θα βασιστεί στη στρατηγική πληθυσμού, έννοιας και πλαισίου (PCC).
