Υγεία, Περιβάλλον ή Γεύση; Χρησιμοποιώντας τη Θεωρία της Σχεδιασμένης Συμπεριφοράς για την Πρόβλεψη της Κατανάλωσης Γάλακτος Φυτικής Προέλευσης
Τα γαλακτοκομικά προϊόντα έχουν σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, με το κρέας και το γάλα να συμβάλλουν περισσότερο στην περιβαλλοντική επιβάρυνση από οποιαδήποτε άλλη ομάδα τροφίμων. Πολλοί άνθρωποι αναγνωρίζουν ότι η μείωση της κατανάλωσης γαλακτοκομικών προϊόντων θα ήταν ωφέλιμη για το περιβάλλον και ότι τα φυτικά γάλατα προσφέρουν μια εναλλακτική λύση χαμηλών θερμίδων σε σχέση με τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Εναλλακτικά, τα άτομα μπορούν να καταναλώνουν γάλα φυτικής προέλευσης λόγω των οφελών του για την υγεία, συμπεριλαμβανομένης της χαμηλότερης περιεκτικότητάς του σε ορμόνες και κορεσμένα λιπαρά από το γάλα γαλακτοκομικών προϊόντων, τα οποία συνδέονται με καρδιαγγειακές παθήσεις και αύξηση βάρους. Επίσης η εκτεταμένη δυσανεξία στη λακτόζη στον παγκόσμιο ενήλικο πληθυσμό συμβάλλει επίσης στην αυξημένη δημοτικότητα των γαλακτοκομικών προϊόντων φυτικής προέλευσης.
Υπάρχουν όμως και ανησυχίες των καταναλωτών σχετικά με τη θρεπτική ποιότητα των γαλακτοκομικών προϊόντων φυτικής προέλευσης, καθώς δεν περιέχουν φυσικά τα ίδια υψηλά επίπεδα ασβεστίου και πρωτεΐνης με το γάλα γαλακτοκομικών προϊόντων, και η αντικατάστασή του μπορεί να οδηγήσει σε υποσιτισμό εάν αυτά τα θρεπτικά συστατικά δεν προέρχονται από άλλα τρόφιμα. Το γάλα φυτικής προέλευσης συχνά περιέχει επίσης πρόσθετα σάκχαρα, αρώματα ή συστατικά για να βελτιώσει τη γεύση και την υφή του, γεγονός που επηρεάζει το συνολικό προφίλ υγείας. Οι διαφορετικές αντιλήψεις για τα οφέλη του γάλακτος φυτικής προέλευσης για την υγεία μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις των καταναλωτών, ώστε να επιλέξουν αυτές τις εναλλακτικές λύσεις έναντι του γάλακτος γαλακτοκομικών προϊόντων.
Στόχος μελέτης που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρησης Foods, ήταν να διερευνηθούν οι παράγοντες που επηρεάζουν την πρόθεση κατανάλωσης και την κατανάλωση φυτικού γάλακτος χρησιμοποιώντας τη θεωρία της σχεδιασμένης συμπεριφοράς (στάσεις, υποκειμενικοί κανόνες και συμπεριφορικές πεποιθήσεις). Ο δεύτερος στόχος ήταν να προσδιοριστεί εάν οι περιβαλλοντικές, υγειονομικές ή γευστικές προοπτικές, ήταν πιο πιθανό να επηρεάσουν την πρόθεση και την κατανάλωση όσον αφορά το φυτικό γάλα. Οι συμμετέχοντες (N = 286) συμπλήρωσαν ένα διαδικτυακό ερωτηματολόγιο.
Τα ευρήματα της μελέτης έδειξαν ότι η στάση που επικεντρώνεται στη γεύση ήταν ένας σημαντικός προγνωστικός παράγοντας της πρόθεσης, ενώ οι στάσεις που επικεντρώνονται στο περιβάλλον και την υγεία δεν ήταν. Να σημειωθεί ότι όσοι προτιμούν τα γαλακτοκομικά προϊόντα προτιμούν τις γεύσεις γάλακτος και τις γλυκές, αλλά όχι τις αδύναμες ή ήπιες γεύσεις, ενώ όσοι προτιμούν τα γαλακτοκομικά και τα εναλλακτικά γάλατα τριπλού μείγματος προτιμούν τις κρεμώδεις γεύσεις καρύδας και τις παχύρρευστες υφές, αλλά όχι τις γεύσεις χαρτονιού, τις ήπιες ή τις υδαρείς υφές. Οι υποκειμενικοί κανόνες που εστιάζουν στο περιβάλλον, την υγεία ή τη γεύση δεν ήταν σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες της πρόθεσης. Οι πεποιθήσεις συμπεριφοράς που επικεντρώνονται στην υγεία ήταν ένας σημαντικός προγνωστικός παράγοντας της πρόθεσης, ενώ οι πεποιθήσεις συμπεριφοράς που εστιάζουν στο περιβάλλον και τη γεύση δεν ήταν.
Αυτά τα ευρήματα υποστηρίζουν προηγούμενη έρευνα που δείχνει ότι η υγεία αποτελεί σημαντική παράμετρο για τους καταναλωτές και ότι οι καταναλωτές πιστεύουν ότι το φυτικό γάλα είναι πιο υγιεινό από το γάλα γαλακτοκομικών προϊόντων Επίσης σύμφωνα με τη μελέτη, οι παραγωγοί και οι έμποροι μπορούν να λάβουν υπόψη τα γευστικά προφίλ των καταναλωτών.
Αυτά τα ευρήματα δείχνουν ότι οι μελλοντικές παρεμβάσεις αλλαγής συμπεριφοράς θα πρέπει να επικεντρωθούν στην ενίσχυση των προθέσεων των καταναλωτών για την ενθάρρυνση της κατανάλωσης φυτικού γάλακτος, δίνοντας έμφαση στην γευστική αξία και ενσταλάζοντας την αυτοπεποίθηση των ατόμων για την επίτευξη οφελών για την υγεία. Τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να κατευθύνουν πιο αποτελεσματικές στρατηγικές μάρκετινγκ, πρωτοβουλίες δημόσιας υγείας και εκστρατείες εκπαίδευσης των καταναλωτών που δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη γεύση και τα απτά οφέλη για την υγεία των φυτικών προϊόντων.
