Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων θεσπίζει μια τυποποιημένη μεθοδολογία για την αξιολόγηση των εντομοκτόνων και ακαρεοκτόνων
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) δημοσίευσε ένα νέο, δομημένο πρωτόκολλο που στοχεύει στον εκσυγχρονισμό και την εναρμόνιση της αξιολόγησης των επειγουσών αδειοδοτήσεων για εντομοκτόνα και ακαρεοκτόνα. Η πρωτοβουλία αυτή βασίζεται στο Άρθρο 53 του Κανονισμού της Ε.Ε. 1107/2009, ο οποίος επιτρέπει στα κράτη μέλη να εγκρίνουν προσωρινά τη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων για την αντιμετώπιση έκτακτων κινδύνων που δεν μπορούν να περιοριστούν με άλλα μέσα. Το νέο πρωτόκολλο έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη ρυθμιστική διαδικασία, θέτοντας ως προτεραιότητα τις βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις και τη συμμόρφωση με τις γενικότερες στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση της χρήσης χημικών ουσιών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η δύναμη του λεμονιού στη διατροφή μας – Πέντε εντυπωσιακά οφέλη για την υγεία
Η ανάγκη για ένα τέτοιο εργαλείο προέκυψε από την παρατήρηση ότι οι επείγουσες άδειες χρησιμοποιούνται συχνά κατ’ επανάληψη, παρακάμπτοντας την κανονική διαδικασία έγκρισης. Η EFSA, μέσω του νέου πρωτοκόλλου, επιδιώκει να εισαγάγει διαφάνεια και αποτελεσματικότητα, διασφαλίζοντας ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται με βάση αυστηρά επιστημονικά δεδομένα. Η εισαγωγή ειδικών διαγραμμάτων ροής (flowcharts) αποτελεί κεντρικό στοιχείο της μεθοδολογίας, καθώς καθοδηγεί τους αξιολογητές μέσα από μια τυποποιημένη διαδικασία, μειώνοντας τις αποκλίσεις μεταξύ των διαφορετικών κρατών μελών και ενισχύοντας την αξιοπιστία των εγκρίσεων.
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του νέου πρωτοκόλλου είναι η ευελιξία του να προσαρμόζεται σε ποικίλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, αυτή η ευελιξία συνοδεύεται από αυστηρότερους ελέγχους, ειδικά στις περιπτώσεις που αφορούν προϊόντα με λιγότερο ευνοϊκό προφίλ ασφάλειας. Το πρωτόκολλο περιλαμβάνει διατάξεις για μια πολύ πιο εμπεριστατωμένη αξιολόγηση όταν οι προτεινόμενες ουσίες ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον ή τη δημόσια υγεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διαθεσιμότητα εναλλακτικών χημικών ή μη χημικών μεθόδων ελέγχου εξετάζεται εξονυχιστικά πριν δοθεί το «πράσινο φως».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί η δωρεάν σακούλα που παίρνετε από το σουπερμάρκετ καταστρέφει τα λαχανικά σας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Προσοχή στα φασόλια! Η νέα γνωμοδότηση της EFSA για τους κινδύνους στο λεπτό έντερο – Τι συνιστά η Αρχή για το μαγείρεμα
Η EFSA υπογραμμίζει τη σημασία της μετάβασης από τις επείγουσες άδειες στις τακτικές διαδικασίες αδειοδότησης. Στόχος δεν είναι η απαγόρευση των αναγκαίων εργαλείων για τη γεωργία, αλλά η διασφάλιση ότι αυτά χρησιμοποιούνται εντός ενός ελεγχόμενου πλαισίου. Το πρωτόκολλο εισάγει συστάσεις για τις επαναλαμβανόμενες αδειοδοτήσεις, απαιτώντας από τους αιτούντες να αποδεικνύουν ότι έχουν καταβάλει προσπάθειες για την εξεύρεση μακροπρόθεσμων λύσεων. Η καθιέρωση χωρικών και χρονικών περιορισμών στη χρήση των προϊόντων αποτελεί πλέον απαραίτητη προϋπόθεση, ώστε να ελαχιστοποιείται η έκθεση των οικοσυστημάτων. Η κεντρική φιλοσοφία της νέας μεθοδολογίας εστιάζει στην προώθηση της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Εχθρών (IPM). Όταν ένα κράτος μέλος υποβάλλει επανειλημμένα αιτήματα για την ίδια επείγουσα ανάγκη, το πρωτόκολλο απαιτεί την ανάπτυξη ενός σαφούς σχεδίου δράσης για την υιοθέτηση βιώσιμων λύσεων. Αυτό περιλαμβάνει την ενθάρρυνση της έρευνας για βιολογικούς παράγοντες ελέγχου, την εφαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών που μειώνουν την πίεση των εχθρών και τη χρήση τεχνολογιών ακριβείας. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται πλήρως με την ευρωπαϊκή στρατηγική «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο». Η ενσωμάτωση των σχολίων από τους ενδιαφερόμενους φορείς (stakeholders) κατά τη φάση ανάπτυξης του πρωτοκόλλου διασφαλίζει ότι η μεθοδολογία είναι πρακτικά εφαρμόσιμη και λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ανάγκες της παραγωγής. Η διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων αναμένεται να βελτιώσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, καθώς καθίσταται σαφές ότι οι επείγουσες άδειες δεν αποτελούν «λευκή επιταγή» για τη χρήση φυτοφαρμάκων, αλλά μια έσχατη λύση που συνοδεύεται από αυστηρές δεσμεύσεις. Το πρωτόκολλο αποτελεί ένα δυναμικό εργαλείο που θα επικαιροποιείται ανάλογα με τις νέες επιστημονικές εξελίξεις και τις ανάγκες της αγοράς. Η εφαρμογή αυτού του δομημένου πλαισίου αναμένεται να μειώσει σημαντικά τον αριθμό των αδικαιολόγητων παρεκκλίσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η EFSA καθιστά σαφές ότι η προστασία της φυτοϋγείας πρέπει να συμβαδίζει με την προστασία του περιβάλλοντος. Οι εθνικές αρχές καλούνται πλέον να υιοθετήσουν αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές, επενδύοντας στη γνώση και την καινοτομία για την αντιμετώπιση των εντόμων και των ακάρεων. Η στροφή προς ένα πιο υπεύθυνο μοντέλο διαχείρισης των εκτάκτων αναγκών είναι πλέον επιβεβλημένη για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας.
