Τι είναι η φωτοπερίοδος και γιατί έχει σημασία
Στη γεωργία υπάρχουν λάθη που οφείλονται σε κακή φροντίδα και λάθη που οφείλονται σε κακή επιλογή. Τα δεύτερα είναι συχνά πιο δύσκολο να διορθωθούν γιατί εκδηλώνονται αργά, αφού η επένδυση έχει ήδη γίνει. Ένα από τα πιο κλασικά παραδείγματα είναι η επιλογή ποικιλίας χωρίς να ληφθεί υπόψη η φωτοπερίοδος, δηλαδή η διάρκεια του φωτισμού και του σκότους μέσα σε ένα 24ωρο.
Η φωτοπερίοδος είναι η αναλογία ώρων φωτός και σκότους που βιώνει ένα φυτό κάθε μέρα. Αυτή η αναλογία δεν είναι σταθερή. Αλλάζει με τις εποχές και ποικίλει ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος. Κοντά στον ισημερινό, η μέρα και η νύχτα παραμένουν περίπου 12 ώρες η καθεμία σχεδόν όλο τον χρόνο. Σε εύκρατες και βόρειες περιοχές, οι μέρες του καλοκαιριού μπορεί να φτάνουν τις 16-17 ώρες φωτός, ενώ οι μέρες του χειμώνα να μην ξεπερνούν τις 8-9 ώρες.
Πώς αντιδρούν τα φυτά στη φωτοπερίοδο
Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της βοτανικής του 20ού αιώνα είναι ότι πολλά φυτά δεν αντιδρούν στη διάρκεια του φωτός αλλά στη διάρκεια του αδιάκοπου σκότους. Κλασικά πειράματα έδειξαν ότι ένα φυτό βραχείας ημέρας θα ανθίσει αν εκτεθεί σε σκοτάδι πάνω από το κρίσιμο όριό του, ακόμα και αν η φωτεινή περίοδος διακοπεί στιγμιαία. Αντίθετα, αν το σκοτάδι διακοπεί έστω και για μερικά λεπτά από τεχνητό φως, το φυτό δεν θα ανθίσει ακόμα και αν η συνολική διάρκεια σκότους είναι αρκετή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαδικτυακό Media Training για τη διαχείριση κρίσεων: Η Ελένη Τσαγκά επιστρέφει στις 27 Μαρτίου για να σας θωρακίσει απέναντι στον Τύπο
Βάσει αυτής της αντίδρασης, τα φυτά χωρίζονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες. Τα φυτά βραχείας ημέρας ανθίζουν όταν οι μέρες είναι κοντές και οι νύχτες μακριές. Σε αυτά ανήκουν το ρύζι, η σόγια, το βαμβάκι και ο ηλίανθος. Τα φυτά μακράς ημέρας ανθίζουν όταν οι μέρες ξεπερνούν ένα κρίσιμο όριο φωτός. Σε αυτά ανήκουν το σιτάρι, το κριθάρι, το σπανάκι και το ραπανάκι. Τα ουδέτερα φυτά δεν επηρεάζονται ουσιαστικά από τη φωτοπερίοδο για την ανθοφορία τους. Σε αυτά ανήκουν το καλαμπόκι και τα φασόλια.
Συνέπειες στην αγροτική παραγωγή
Η επιλογή λανθασμένης ποικιλίας για το γεωγραφικό πλάτος ενός αγροτεμαχίου μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα κρεμμύδια. Τα κρεμμύδια μακράς ημέρας χρειάζονται 14-16 ώρες φωτός για να σχηματίσουν βολβό. Τα κρεμμύδια βραχείας ημέρας αρκούνται σε 11-13 ώρες. Αν ένας αγρότης στη Βόρεια Ευρώπη φυτέψει ποικιλία βραχείας ημέρας, τα κρεμμύδια θα σχηματίσουν βολβό πολύ νωρίς, πριν αναπτυχθεί επαρκώς η φυλλωσιά, και ο βολβός θα είναι μικρός. Αντίστροφα, ένας αγρότης στη Μεσόγειο που φυτεύει ποικιλία μακράς ημέρας μπορεί να δει τα φυτά να παραμένουν στο βλαστητικό στάδιο χωρίς ποτέ να σχηματίσουν ικανοποιητικό βολβό, γιατί οι μέρες δεν φτάνουν ποτέ στο απαιτούμενο μήκος.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Χημικός κίνδυνος από κοινά σφουγγάρια μπάνιου – Ανακαλούνται όλες οι παρτίδες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ρόδια με υψηλά επίπεδα επικίνδυνου φυτοφαρμάκου στους πάγκους μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ
Παρόμοια προβλήματα εμφανίζονται σε γογγύλια και ραπανάκια, που ανήκουν στα φυτά μακράς ημέρας. Αν φυτευτούν την άνοιξη σε βόρειες περιοχές, οι μακρές μέρες του καλοκαιριού θα τα ωθήσουν σε άνθιση αντί σε ανάπτυξη ρίζας, κάνοντάς τη ρίζα ξυλώδη και άγευστη. Η λύση είναι να φυτευτούν στα τέλη του καλοκαιριού για συγκομιδή το φθινόπωρο, όταν οι μέρες συντομεύουν. Στη σόγια, η φωτοπερίοδος έχει οδηγήσει στη δημιουργία ομάδων ωρίμανσης που χωρίζουν τις ποικιλίες ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος για το οποίο είναι κατάλληλες. Μια ποικιλία σόγιας της ομάδας 5, κατάλληλη για τις νότιες ΗΠΑ, αν φυτευτεί στον Καναδά θα ανθίσει πολύ αργά και δεν θα προλάβει να ωριμάσει πριν τον χειμώνα. Μια ποικιλία της ομάδας 0, κατάλληλη για τον Καναδά, αν φυτευτεί στις νότιες ΗΠΑ θα ανθίσει πολύ νωρίς και θα έχει μικρή παραγωγή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Άλατα στο πλυντήριο: Πώς να τα αφαιρέσετε για να έχετε πιο καθαρά ρούχα και συσκευή με λιγότερες βλάβες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς να καταψύχετε σωστά τη σούπα ώστε να παραμένει νόστιμη
Η κατανόηση της φωτοπερίοδου δεν είναι μόνο αμυντικό εργαλείο για την αποφυγή λαθών. Είναι και επιθετικό εργαλείο για τη βελτιστοποίηση της παραγωγής. Σε θερμοκήπια, η τεχνητή επιμήκυνση ή συντόμευση της φωτεινής περιόδου επιτρέπει τον έλεγχο της ανθοφορίας σε καλλωπιστικά φυτά και τη διαχείριση του χρόνου κυκλοφορίας τους στην αγορά. Αντίστροφα, το μαύρο ύφασμα που καλύπτει θερμοκήπια χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει τεχνητά βραχείες μέρες σε φυτά όπως η ποϊνσέτια και το χρυσάνθεμο, επιτρέποντας την παραγωγή τους εκτός εποχής.
