Μετά από μήνες ασυνήθιστα ζεστών χειμώνων, ο Ιανουάριος 2026 ήρθε σαν υπενθύμιση ότι ο χειμώνας δεν έχει εξαφανιστεί
Ο Ιανουάριος 2026 ήταν ο ψυχρότερος Ιανουάριος στην Ευρώπη από το 2010. Η μέση θερμοκρασία κινήθηκε μόλις 1,63°C πάνω από τον κλιματικό μέσο όρο της περιόδου 1991-2020, με σαφώς χαμηλότερες από τις κανονικές τιμές σε Γερμανία, Πολωνία, Σκανδιναβία και βορειοανατολική Ευρώπη. Η νοτιοανατολική Ευρώπη παρέμεινε σχετικά ζεστή, αλλά για το μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου αυτός ήταν ο πρώτος πραγματικός χειμωνιάτικος μήνας εδώ και πολύ καιρό.
Εξίσου σημαντική ήταν η βροχόπτωση. Ρεκόρ βροχοπτώσεων καταγράφηκαν σε τμήματα των Βρετανικών Νήσων, της Ιβηρικής Χερσονήσου, της δυτικής και κεντρικής Μεσογείου, των δυτικών Βαλκανίων και της Ελλάδας. Η κεντρική Ευρώπη και τμήματα της Σκανδιναβίας ήταν ξηρότερα από το κανονικό, αλλά στο μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου οι υδάτινοι ορίζοντες του εδάφους αναπληρώθηκαν ουσιαστικά. Στις 1 Φεβρουαρίου μεγάλο μέρος της Ευρώπης βρισκόταν ακόμα κάτω από χιόνι.
Τι προβλέπεται για την άνοιξη
Η εαρινή πρόγνωση για Μάρτιο-Μάιο εκτιμά θερμοκρασίες +0,75°C πάνω από τον κανονικό μέσο όρο στη δυτική Ευρώπη, που ανεβαίνουν στους +1,5°C στην ανατολή και νοτιοανατολή. Οι βροχοπτώσεις αναμένονται ελαφρά ψηλότερες από τον κανονικό μέσο όρο για το μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου, έως και +10%, με ελαφρά ξηρότερες συνθήκες στα νοτιοδυτικά έως -10%.
Η μεγαλύτερη αλλαγή σε σχέση με προηγούμενες προγνώσεις αφορά την υγρασία εδάφους. Η Ιβηρική Χερσόνησος εμφανίζει θετικές ανωμαλίες εδαφικής υγρασίας για πρώτη φορά εδώ και μήνες. Το ίδιο ισχύει για τη νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία. Οι βροχές του Ιανουαρίου έκαναν αυτό που μήνες οριακής βροχόπτωσης δεν κατάφεραν. Η βορειοανατολική Ευρώπη από την άλλη πλευρά έχει στραφεί σε ελαφρά αρνητική εδαφική υγρασία, αφού ο ψυχρός και σχετικά ξηρός Ιανουάριος περιόρισε την αναπλήρωση εκεί.
Τι σημαίνει αυτό για τις καλλιέργειες
Ο ψυχρός Ιανουάριος έλυσε ένα πρόβλημα που είχε συσσωρευτεί από το φθινόπωρο. Τα χειμερινά σιτηρά σε κεντρική, βόρεια και ανατολική Ευρώπη χρειάζονται ώρες ψύχους για τη διαδικασία εαρινοποίησης, δηλαδή για να ενεργοποιηθεί η ανθοφορία τους. Ο ζεστός Δεκέμβριος τα είχε αφήσει πίσω στο πρόγραμμα. Ο Ιανουάριος έφερε τα απαραίτητα ψύχη, πράγμα που σημαίνει πιο ομοιόμορφη ανθοφορία και καλύτερο χρονισμό γεμίσματος σπόρου αργότερα.
Επιπλέον, ο παγετός έκανε φυσική εργασία στα εδάφη. Στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη, η παγοποίηση της επιφάνειας του εδάφους βελτίωσε τη σταθερότητα των αδρομερών συστατικών και τον αερισμό, προετοιμάζοντας καλύτερα το έδαφος για τις εαρινές σπορές.
Η ανησυχία τώρα αφορά την ταχύτητα της μετάβασης. Μια ζεστή άνοιξη μετά από ψυχρό χειμώνα σημαίνει γρήγορη εξέλιξη. Οι βαθμοημέρες ανάπτυξης συσσωρεύονται γρήγορα όταν ο Μάρτιος και ο Απρίλιος κινούνται πάνω από τον κανονικό μέσο, και αυτό τραβά μπροστά την ανάπτυξη των καλλιεργειών. Αδέλφωμα, επιμήκυνση στελέχους, εμφάνιση στάχυος: τα διαστήματα μεταξύ αυτών των σταδίων συμπιέζονται. Αν η ανθοφορία συμπέσει με μια ξηρή περίοδο, ιδίως εκεί όπου η εδαφική υγρασία ήταν ήδη οριακή, υπάρχει λιγότερος χρόνος και λιγότερο νερό για το γέμισμα σπόρου.
Οι έντονες βροχές του Ιανουαρίου έχουν και άλλες παρακολουθήσεις. Η βαριά βροχόπτωση και το χιόνι κατέστειλαν μέρος του μυκητολογικού ινοκούλου κατά τον χειμώνα. Αλλά η εναπομείνασα υγρασία δημιουργεί τις συνθήκες για πρώιμη πίεση ασθενειών μόλις οι θερμοκρασίες ανέβουν. Παθογόνα όπως το Septoria tritici blotch μπορούν να αναπτυχθούν γρήγορα σε ήπιες, υγρές συνθήκες. Ένα καθαρό φύλλωμα τον Φεβρουάριο δεν εγγυάται καθαρό φύλλωμα τον Απρίλιο. Τέλος, σε περιοχές όπου τα εδάφη ήταν κορεσμένα όταν χτύπησε ο παγετός, το φαινόμενο της ανύψωσης εδάφους λόγω πάγου μπορεί να έχει διαταράξει ρηχόριζες καλλιέργειες και αποστράγγιση, κάτι που αξίζει να ελεγχθεί πριν ξεκινήσουν οι εαρινές εργασίες στον αγρό.
Πηγή: Με πληροφορίες από το wikifarmer
