Ανησυχητικές συνέπειες για την επικονίαση, τη βιοποικιλότητα και τη γεωργική παραγωγή
Οι μέλισσες χρησιμοποιούν τους ισχυρούς μύες πτήσης τους και όταν βρίσκονται ακίνητες, για να επικοινωνούν, να αμύνονται, ακόμη και για να επικονιάζουν. Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει ότι οι περιβαλλοντικές αλλαγές, όπως η αύξηση της θερμοκρασίας και η έκθεση σε βαρέα μέταλλα, μπορεί να επηρεάζουν δραστικά αυτές τις σημαντικές δονήσεις, θέτοντας σε κίνδυνο τον ρόλο των μελισσών ως επικονιαστών. «Οι μύες πτήσης των εντόμων είναι από τα πιο αποδοτικά συστήματα στη φύση, και όμως, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι οι μέλισσες τους χρησιμοποιούν και εκτός πτήσης», εξηγεί ο Dr. Charlie Woodrow, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα. Αυτές οι μη πτητικές δονήσεις είναι καθοριστικές για τη λεγόμενη επικονίαση με βουητό, μια εξαιρετικά αποτελεσματική συμπεριφορά όπου η μέλισσα δονούνται έντονα για να αποκολλήσει γύρη από λουλούδια με κλειστούς ανθήρες.
Μελετώντας αποικίες του ευρωπαϊκού είδους Bombus terrestris, ο Dr. Woodrow και η ομάδα του χρησιμοποίησαν επιταχυνσιόμετρα για να μετρήσουν τη συχνότητα και την ένταση των δονήσεων. Οι συσκευές τοποθετούνται είτε στον θώρακα της μέλισσας είτε απευθείας στο λουλούδι. Επιπλέον, με τη βοήθεια θερμικής απεικόνισης και βίντεο υψηλής ταχύτητας, αποκαλύφθηκαν άγνωστες μέχρι σήμερα συμπεριφορές, όπως το ότι οι μέλισσες μεταδίδουν τις δονήσεις στα άνθη δαγκώνοντάς τα. Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν η ευαισθησία των μελισσών στη θερμοκρασία. «Διαπιστώσαμε ότι η θερμοκρασία έχει μεγαλύτερη επίδραση απ’ ό,τι νομίζαμε μέχρι τώρα», αναφέρει ο Dr. Woodrow. Παράδοξο όμως αποτέλεσε το γεγονός ότι οι ίδιες επιδράσεις καταγράφηκαν τόσο στην Αρκτική όσο και σε πιο θερμά κλίματα, υποδηλώνοντας ότι η φυσιολογία των μυών παίζει καθοριστικότερο ρόλο από την τοπική προσαρμογή.
Η έρευνα καταδεικνύει επίσης ότι η έκθεση σε βαρέα μέταλλα μπορεί να μειώσει τη συχνότητα των δονήσεων, εντείνοντας τις ανησυχίες για την οικολογική και αγροτική επίδραση των περιβαλλοντικών ρύπων. Αν οι μέλισσες μειώσουν τη συχνότητα της επικονίασης με βουητό λόγω υπερβολικής ζέστης ή μόλυνσης, είναι πιθανό να επιλέξουν διαφορετικά, λιγότερο αποδοτικά άνθη. Αυτό θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες τόσο για την αναπαραγωγή των φυτών όσο και για τη βιοποικιλότητα. Η κατανόηση των αλλαγών στο βουητό των μελισσών προσφέρει πολύτιμα εργαλεία για την αξιολόγηση της υγείας των οικοσυστημάτων. «Τα βουητά ίσως λειτουργήσουν ως δείκτες στρες ή αλλαγών στο περιβάλλον», σημειώνει ο Dr. Woodrow. Η ακουστική καταγραφή του βουητού, σε συνδυασμό με τεχνητή νοημοσύνη, θα μπορούσε να διευκολύνει την ανίχνευση ειδών ή και να εντοπίζει περιοχές που βρίσκονται σε κίνδυνο.
